मध्यपूर्वेतील वाढत्या संघर्षात इराणने अमेरिकेच्या महत्त्वाच्या क्षेपणास्त्र संरक्षण यंत्रणेला मोठा धक्का दिला आहे. जॉर्डनमधील अमेरिकेची सुमारे ३०० दशलक्ष डॉलर (अंदाजे २५०० कोटी रुपये) किमतीची THAAD (Terminal High Altitude Area Defense) रडार प्रणाली इराणच्या हल्ल्यात नष्ट झाल्याची माहिती समोर आली आहे. या घटनेमुळे अमेरिका-इस्रायल आणि इराण यांच्यात सुरू असलेल्या युद्धातील तणाव आणखी वाढला आहे.
जॉर्डनमधील अमेरिकन तळावर हल्ला
मिळालेल्या माहितीनुसार, जॉर्डनमधील मुवाफ्फाक साल्ती एअर बेस (Muwaffaq Salti Air Base) येथे तैनात असलेली अमेरिकेची AN/TPY-2 रडार प्रणाली लक्ष्य करून हा हल्ला करण्यात आला. ही रडार प्रणाली THAAD क्षेपणास्त्र संरक्षण व्यवस्थेचा महत्त्वाचा भाग मानली जाते. उपग्रह चित्रांमधून या रडार आणि संबंधित उपकरणांचे मोठे नुकसान झाल्याचे दिसून आले आहे.
हे ही वाचा:
सोने-चांदीत पुन्हा तेजी; २४ कॅरेट सोन्याचा दर ₹१.६१ लाखांच्या जवळ
आखाती देशांवरील हल्ल्यांबाबत इराणची माफी
तेहरानमधील मेहराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ लक्ष्य
सत्य आले समोर…रशियाचे तेल विकत घेण्याची अमेरिकेकडून करण्यात आली होती विनंती
ही रडार प्रणाली दूरवरून येणाऱ्या बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्रांचा मागोवा घेण्यासाठी आणि त्यांना अडवण्यासाठी वापरली जाते. त्यामुळे या प्रणालीच्या नाशामुळे अमेरिकेच्या प्रादेशिक संरक्षण व्यवस्थेवर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
युद्धातील मोठी रणनीतिक घटना
तज्ज्ञांच्या मते, जर इराणचा हा हल्ला पूर्णपणे यशस्वी ठरला असेल तर तो अमेरिकेच्या संरक्षण व्यवस्थेवर झालेल्या सर्वात महत्त्वाच्या हल्ल्यांपैकी एक मानला जाईल. या रडारमुळे अमेरिकेला मध्यपूर्वेतून येणाऱ्या क्षेपणास्त्रांबाबत लवकर सूचना मिळत होत्या. त्यामुळे या प्रणालीच्या नाशामुळे काही काळ संरक्षण व्यवस्थेत पोकळी निर्माण होऊ शकते.
तथापि, अमेरिकेच्या लष्कराकडे इतर रडार आणि संरक्षण प्रणाली उपलब्ध असल्याने या एका रडारच्या नुकसानामुळे संपूर्ण संरक्षण यंत्रणा कोलमडणार नाही, असेही संरक्षण तज्ज्ञांचे मत आहे.
इराण-अमेरिका-इस्रायल संघर्ष अधिक तीव्र
फेब्रुवारी २०२६ मध्ये अमेरिका आणि इस्रायलने इराणमधील अनेक लष्करी ठिकाणांवर हल्ले केल्यानंतर या संघर्षाला सुरुवात झाली. त्यानंतर इराणने अमेरिकन आणि सहयोगी देशांच्या तळांवर ड्रोन व क्षेपणास्त्र हल्ले सुरू केले आहेत.
या संघर्षात जॉर्डन, बहरीन आणि इतर काही मध्यपूर्वेतील देशांमधील अमेरिकन तळांनाही लक्ष्य करण्यात आले आहे. त्यामुळे संपूर्ण पश्चिम आशियातील सुरक्षा परिस्थिती अधिक तणावपूर्ण बनली आहे.
अमेरिकेची पुढील रणनीती
या हल्ल्यानंतर अमेरिका जॉर्डनमधील संरक्षण व्यवस्था पुन्हा मजबूत करण्यासाठी नवीन रडार आणि संरक्षण प्रणाली तैनात करण्याचा विचार करत असल्याचे अहवाल सांगतात. दरम्यान, या घटनेमुळे मध्यपूर्वेतील युद्ध आणखी व्यापक होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
सध्या इराण-अमेरिका-इस्रायल संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर जगभरातील देश या परिस्थितीकडे चिंतेने पाहत आहेत आणि युद्ध थांबवण्यासाठी राजनैतिक प्रयत्नांची गरज अधोरेखित होत आहे.
