अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणला कठोर इशारा देत “तेहरानने अर्थपूर्ण करार केला पाहिजे, अन्यथा परिणाम गंभीर असतील,” असे स्पष्ट शब्दांत सांगितले आहे. वॉशिंग्टन येथे आयोजित ‘बोर्ड ऑफ पीस’ या बैठकीत बोलताना त्यांनी इराणच्या अणुकार्यक्रमासंदर्भात अमेरिकेची भूमिका ठाम असल्याचे अधोरेखित केले. ट्रम्प यांनी स्पष्ट केले की इराणने आंतरराष्ट्रीय समुदायाच्या अपेक्षांनुसार वागून अमेरिकेसोबत ठोस आणि विश्वासार्ह करार करणे आवश्यक आहे. अन्यथा परिस्थिती आणखी चिघळू शकते.
या वक्तव्याच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेने मध्यपूर्व भागात आपली लष्करी उपस्थिती वाढवली आहे. अतिरिक्त युद्धनौका, लढाऊ विमाने आणि संरक्षण प्रणाली तैनात करण्यात आल्याची माहिती अधिकृत सूत्रांनी दिली आहे. व्हाइट हाऊसकडून सांगण्यात आले की हा लष्करी वाढीचा निर्णय अमेरिकन हितसंबंध आणि सहयोगी देशांच्या सुरक्षेसाठी आवश्यक आहे. या हालचालींमुळे प्रदेशातील तणाव वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी पुढील काही दिवस अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार असल्याचे सांगितले. “आम्हाला लवकरच कळेल की इराण गंभीरपणे वाटाघाटींना तयार आहे की नाही,” असे ते म्हणाले. त्यांनी सूचित केले की जर इराणने सकारात्मक प्रतिसाद दिला नाही, तर अमेरिका पुढील पर्यायांचा विचार करू शकते. मात्र त्यांनी थेट लष्करी कारवाईचा उल्लेख टाळला. त्यांच्या या भूमिकेमुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मोठी चर्चा सुरू झाली आहे.
इराण सरकारने मात्र आपली भूमिका कायम ठेवली आहे. त्यांनी सांगितले की त्यांचा अणुकार्यक्रम शांततापूर्ण उद्देशांसाठीच आहे आणि तो ऊर्जा निर्मिती व संशोधनासाठी वापरला जातो. तसेच त्यांनी अमेरिकेवर अनावश्यक दबाव आणत असल्याचा आरोप केला आहे. इराणने कोणत्याही धमकीला न घाबरता आपल्या राष्ट्रीय हितांचे रक्षण करणार असल्याचेही स्पष्ट केले आहे.
या घडामोडींमुळे अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संबंध अधिक ताणले जाण्याची शक्यता आहे. तज्ञांच्या मते, दोन्ही देशांनी संवादाचा मार्ग स्वीकारला तर संघर्ष टाळता येऊ शकतो; अन्यथा मध्यपूर्वेत अस्थिरता वाढू शकते. जागतिक तेलबाजार, आंतरराष्ट्रीय राजकारण आणि सुरक्षेवरही या तणावाचा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
एकूणच, डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या इशाऱ्यानंतर अमेरिका-इराण संबंध निर्णायक टप्प्यावर पोहोचले आहेत. पुढील काही दिवसांत दोन्ही देश कोणती भूमिका घेतात, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे. शांततेचा मार्ग स्वीकारला जातो की संघर्षाची दिशा घेतली जाते, हे लवकरच स्पष्ट होणार आहे.
