अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आणि जपानच्या पंतप्रधान साने ताकाइची यांच्यात व्हाईट हाऊसमध्ये भेट झाली. यावेळी ट्रम्प यांनी ‘पर्ल हार्बर’चा उल्लेख केला. त्याआधी मात्र त्यांनी पश्चिम आशियातील जपानच्या भूमिकेचे खुलेपणाने कौतुक केले होते.
ओव्हल ऑफिसमध्ये झालेल्या बैठकीदरम्यान ट्रम्प म्हणाले, “माझ्या मते काल-परवा जपानबद्दल जे विधान झाले, त्यावरून ते खरोखर पुढे येत आहेत.” यावरून अमेरिका जपानच्या सहकार्याबद्दल समाधान व्यक्त करत असल्याचे दिसले. मात्र त्यानंतर लगेचच त्यांनी “नाटोच्या उलट” असे म्हणत नाटो देशांवर पुन्हा टीका केली. अलीकडच्या काळात ट्रम्प यांनी जपान, ब्रिटन आणि इतर युरोपीय देशांवर टीका केली होती की, होर्मुझ सामुद्रधुनी सुरक्षित ठेवण्यासाठी ते पुरेसे योगदान देत नाहीत. ही सामुद्रधुनी जागतिक तेल पुरवठ्याच्या सुमारे २०% वाहून नेते.
बैठकीच्या आधी जपान, ब्रिटन, फ्रान्ससह सहा देशांनी संयुक्त निवेदन जारी करून होर्मुझ सामुद्रधुनीत सुरक्षित मार्ग सुनिश्चित करण्यासाठी योगदान देण्याची तयारी दर्शवली होती. ट्रम्प यांनी याचे स्वागत केले आणि जपान आपल्या सुमारे ९०% तेल गरजा याच मार्गावर अवलंबून असल्याचे अधोरेखित केले.
मात्र, चर्चेदरम्यान एक संवेदनशील वळण आले, जेव्हा एका जपानी पत्रकाराने इराणवरील हल्ल्यांबाबत मित्रदेशांना आधी माहिती न दिल्याबद्दल प्रश्न विचारला. यावर ट्रम्प म्हणाले, “जपानपेक्षा सरप्राइजबद्दल कोणाला जास्त माहिती आहे? तुम्ही मला पर्ल हार्बरबद्दल का सांगितलं नाही?” या वक्तव्यामुळे काही क्षणांसाठी वातावरण अस्वस्थ झाले. कारण ७ डिसेंबर १९४१ रोजी जपानने पर्ल हार्बरवर केलेल्या हल्ल्यामुळे अमेरिकेला दुसऱ्या महायुद्धात उतरावे लागले होते. या वक्तव्यावेळी ताकाइची यांच्या चेहऱ्यावरही अस्वस्थता दिसून आली.
तरीही, दोन्ही नेत्यांमधील वैयक्तिक संबंधांमध्ये काही प्रमाणात उबदारपणा दिसून आला. ट्रम्प यांनी ताकाइची यांना सांगितले, “मला तुमच्यावर खूप अभिमान आहे. आपण मित्र झालो आहोत.” जपानसाठी परदेशात ‘सेल्फ-डिफेन्स फोर्स’ पाठवणे हा राजकीयदृष्ट्या संवेदनशील मुद्दा आहे, कारण १९४७ च्या त्यांच्या संविधानात युद्धविरोधी धोरणावर भर दिला आहे. तरीही पश्चिम आशियातील वाढते तणाव आणि ऊर्जा सुरक्षेच्या पार्श्वभूमीवर टोकियोची भूमिका अधिक महत्त्वाची ठरत आहे.
हे ही वाचा:
दाऊदचा रत्नागिरीतील एक भूखंड विकला गेला १० लाखाला!
इराणच्या तेलावरील निर्बंध अमेरिका हटवणार? काय म्हणाले अमेरिकेचे अर्थमंत्री?
‘इराणची बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्रे बनवण्याची क्षमता संपली!’
होर्मुझ सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या जहाजांवर इराणचा ट्रान्झिट फीचा प्रस्ताव
दरम्यान, अमेरिका-जपान संबंधांचे महत्त्व कायम आहे, कारण जपानमध्ये दशकांपासून सुमारे ६०,००० अमेरिकी सैनिक तैनात आहेत, जे विशेषतः चीनच्या वाढत्या प्रभावाच्या पार्श्वभूमीवर जपानच्या सुरक्षेसाठी महत्त्वाचे आहेत. तथापि, जपानमध्ये ताकाइची सरकारला काही आव्हानांचा सामना करावा लागत आहे. अलीकडील सर्वेक्षणांनुसार, इराण युद्धामुळे वाढलेल्या तेल आणि गॅसच्या किंमतींमुळे सर्वसामान्य जनता आणि उद्योगांवर दबाव वाढला आहे, ज्याचा सरकारच्या लोकप्रियतेवर परिणाम होऊ शकतो. एकूणच, ही भेट एका बाजूला सहकार्य आणि धोरणात्मक भागीदारी मजबूत करण्याचे संकेत देते, तर दुसऱ्या बाजूला ट्रम्प यांच्या वादग्रस्त वक्तव्यामुळे कूटनीतिक संवेदनशीलतेची आठवण करून देते.
