भारतीयांच्या ताटात ‘हेल्दी’ क्रांती; ‘या’ १० पदार्थांना पसंती

भारतीयांच्या खाण्यापिण्याच्या सवयींमध्ये २०२६ मध्ये मोठा बदल पाहायला मिळत आहे. आरोग्याबाबत वाढलेली जागरूकता, प्रोटीनची गरज, कमी साखर आणि नैसर्गिक घटकांना मिळणारे महत्त्व यामुळे ग्राहकांच्या खरेदीच्या पद्धतीतही बदल झाला आहे. पूर्वी चव, किंमत आणि सोय यांना प्राधान्य देणारे ग्राहक आता पदार्थ खरेदी करण्यापूर्वी त्यातील पोषणमूल्य आणि शरीरासाठी होणारे फायदेही विचारात घेत आहेत. त्यामुळे पारंपरिक पदार्थांची जागा पूर्णपणे संपलेली नसली, तरी त्यांना आरोग्यदायी पर्याय मिळू लागले आहेत.

या बदलामध्ये मखान्याची वाढती लोकप्रियता विशेष लक्षवेधी आहे. पूर्वी प्रामुख्याने उपवासासाठी वापरला जाणारा मखाना आता भाजून किंवा विविध फ्लेवर्समध्ये स्नॅक म्हणून खाल्ला जात आहे. चिप्स आणि तळलेल्या नमकीनला तुलनेने आरोग्यदायी पर्याय म्हणून त्याकडे पाहिले जात आहे. त्याचबरोबर ग्रीक योगर्ट आणि हाय-प्रोटीन योगर्ट यांची मागणीही वाढली आहे. अधिक साखर असलेल्या पारंपरिक फ्लेवर्ड योगर्टऐवजी ग्राहक प्रोटीनयुक्त पर्यायांकडे वळताना दिसत आहेत.
हे ही वाचा:
नेपाळमध्ये साखरेचे दर गगनाला भिडले

भाजप आमदाराच्या मुलीने महिला पोलीसाच्या कानशिलात लगावली

मिलेट्स, म्हणजेच बाजरी, ज्वारी आणि नाचणी यांनाही नव्याने पसंती मिळत आहे. या धान्यांचा वापर आता केवळ भाकरी किंवा पारंपरिक पदार्थांपुरता मर्यादित राहिलेला नाही. मिलेट्सपासून ब्रेड, डोसा मिक्स, क्रॅकर्स, कुकीज आणि रेडी-टू-कूक पदार्थ बाजारात उपलब्ध होत आहेत. त्यामुळे रिफाइंड पीठापासून बनणाऱ्या काही पदार्थांना पर्याय तयार झाला आहे.

नाश्त्याच्या सवयींमध्येही बदल दिसत आहे. ओट्स आणि ग्रॅनोला यांची मागणी वाढली असून, साखरयुक्त ब्रेकफास्ट सीरियल्सच्या तुलनेत त्यांना अधिक पसंती मिळत आहे. त्याचप्रमाणे बदाम, अक्रोड, भोपळ्याच्या बिया, सूर्यफुलाच्या बिया आणि मिक्स्ड सीड्स यांसारखे पदार्थ आता चहासोबतच्या स्नॅकचा पर्याय बनत आहेत.

पीनट बटर आणि इतर नट बटर यांची लोकप्रियता वाढत असून, अनेक ग्राहक पारंपरिक चॉकलेट स्प्रेडऐवजी हे पर्याय निवडत आहेत. दुसरीकडे, क्विनोआचा वापरही वाढला आहे. विशेषतः सलाड, हेल्दी बाउल्स आणि मील-प्रेपमध्ये तो तांदळाचा पर्याय म्हणून वापरला जात आहे.

पेयांच्या बाबतीतही आरोग्यकेंद्री पर्यायांना मागणी वाढली आहे. प्रोबायोटिक आणि फर्मेंटेड ड्रिंक्स यांचा वापर वाढत असून, साखरयुक्त सॉफ्ट ड्रिंक्सना पर्याय म्हणून त्यांच्याकडे पाहिले जात आहे. तसेच प्रोटीन बार आता केवळ जिममध्ये जाणाऱ्या लोकांपुरते मर्यादित राहिलेले नाहीत. ऑफिस, प्रवास आणि व्यस्त जीवनशैलीत झटपट स्नॅक म्हणून त्यांचा वापर वाढत आहे.

या संपूर्ण बदलामागे एकच गोष्ट स्पष्टपणे दिसते—भारतीय ग्राहक आता ‘चवेसोबत आरोग्य’ शोधत आहेत. म्हणजेच भारतीयांच्या ताटातून पारंपरिक पदार्थ गायब होत नसले, तरी त्यांच्या जागी किंवा त्यांच्यासोबत अधिक पौष्टिक, प्रोटीनयुक्त आणि कमी प्रक्रिया केलेले पर्याय वेगाने स्थान निर्माण करत आहेत. २०२६ मधील हा ट्रेंड भविष्यात भारतातील फूड मार्केटची दिशा ठरवणारा ठरू शकतो.