ऑलिम्पिकमध्ये खेळणारी पहिली भारतीय तलवारबाज भवानी देवी

तलवारबाजी हा प्राचीन काळातील युद्धकलेचा भाग. मात्र, आधुनिक काळात याच कलेने क्रीडा प्रकाराचे रूप घेतले आणि भारताच्या या खेळाला जगाच्या नकाशावर ओळख मिळवून देण्यात सी. ए. भवानी देवी यांचा मोठा वाटा आहे. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भारताचे प्रतिनिधित्व करत भवानी देवी यांनी अनेक महत्त्वाच्या स्पर्धांमध्ये पदके जिंकत देशाच्या तलवारबाजीच्या इतिहासात आपले नाव कोरले आहे.

चेन्नईमध्ये २७ ऑगस्ट १९९३ रोजी जन्मलेल्या भवानी देवी यांचे पूर्ण नाव चदलवाडा आनंदा भवानी देवी आहे. त्यांनी वयाच्या अवघ्या ११व्या वर्षी, म्हणजे २००४ मध्ये, तलवारबाजीला सुरुवात केली. दहावीचे शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर त्या केरळमधील थालास्सेरी येथील साई केंद्रात दाखल झाल्या. तेथे त्यांनी तलवारबाजीचे प्रशिक्षण घेतले.

वयाच्या १४व्या वर्षी भवानी देवी यांनी तुर्कीमध्ये झालेल्या पहिल्या आंतरराष्ट्रीय स्पर्धेत सहभाग घेतला. त्यानंतर त्यांनी मागे वळून पाहिले नाही. राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर सातत्यपूर्ण कामगिरी करत त्यांनी भारतीय तलवारबाजीला नवी ओळख मिळवून दिली.

कॉमनवेल्थमध्ये दोन सुवर्णपदके

भवानी देवी यांच्या कारकिर्दीतील सर्वात उल्लेखनीय कामगिरी म्हणजे कॉमनवेल्थ चॅम्पियनशिपमधील दोन सुवर्णपदके. त्यांनी २०१८ मध्ये कॅनबेरा येथे झालेल्या कॉमनवेल्थ चॅम्पियनशिपमध्ये वैयक्तिक स्पर्धेत सुवर्णपदक जिंकले. त्यानंतर २०२२ मध्ये लंडन येथे झालेल्या कॉमनवेल्थ चॅम्पियनशिपमध्येही त्यांनी सुवर्णपदकाची पुनरावृत्ती केली.

याशिवाय २०१४ मध्ये आशियाई अंडर-२३ चॅम्पियनशिपमध्ये त्यांनी वैयक्तिक स्पर्धेत रौप्यपदक पटकावले. २०२३च्या आशियाई चॅम्पियनशिपमध्ये कांस्यपदक जिंकत त्यांनी आणखी एक ऐतिहासिक कामगिरी केली.

ऑलिम्पिकमध्ये पोहोचणारी पहिली भारतीय तलवारबाज

भवानी देवी यांनी भारतीय तलवारबाजीच्या इतिहासात सर्वात मोठा अध्याय लिहिला तो ऑलिम्पिक पात्रता मिळवून. त्या ऑलिम्पिकसाठी पात्र ठरणाऱ्या पहिल्या भारतीय तलवारबाज ठरल्या. त्यांनी २०२० टोकियो ऑलिम्पिकमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले.

त्या आशियाई चॅम्पियनशिपमध्ये पदक जिंकणाऱ्या पहिल्या भारतीय तलवारबाज देखील आहेत. कॉमनवेल्थ चॅम्पियनशिपमध्ये दोन सुवर्णपदके जिंकण्याचा मानही त्यांच्या नावावर आहे.

अर्जुन पुरस्काराने गौरव

तलवारबाजीतील उल्लेखनीय योगदान आणि कामगिरीची दखल घेत भारत सरकारने भवानी देवी यांना २०२१ मध्ये अर्जुन पुरस्काराने सन्मानित केले.

आजही भवानी देवी भारतीय तलवारबाजीचा महत्त्वाचा चेहरा आहेत. वयाच्या ३३व्या वर्षातही त्या सक्रिय असून, आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये भारतासाठी पदक जिंकण्याच्या उद्देशाने कठोर मेहनत घेत आहेत. त्यांच्या प्रवासामुळे भारतातील तलवारबाजीला नवी ओळख मिळाली असून, अनेक युवा खेळाडूंना या खेळाकडे वळण्याची प्रेरणा मिळत आहे.