दिल्ली उच्च न्यायालयाने माजी भारतीय क्रिकेटपटू आणि सध्याचे मुख्य प्रशिक्षक गौतम गंभीर यांच्या व्यक्तिमत्व आणि प्रसिद्धी हक्कांचे संरक्षण करत महत्त्वाचा निर्णय दिला आहे. न्यायालयाने सोशल मीडिया आणि ई-कॉमर्स प्लॅटफॉर्मना गंभीर यांच्या नाव, फोटो आणि आवाजाचा परवानगीशिवाय वापर करून तयार केलेले सर्व ऑनलाइन कंटेंट हटवण्याचे निर्देश देणार असल्याचे स्पष्ट केले.
न्यायमूर्ती ज्योती सिंह यांच्या एकलपीठाने सांगितले की, मेटा आणि गूगलसह तंत्रज्ञान कंपन्यांना गंभीर यांनी दिलेल्या आक्षेपार्ह लिंक त्वरित हटवण्यास सांगितले जाईल. तसेच, अशा प्रकारचा कंटेंट अपलोड करणाऱ्या व्यक्ती किंवा संस्थांची माहिती देण्याचेही निर्देश दिले जाणार आहेत.
न्यायालयाने गंभीर यांच्या परवानगीशिवाय तयार केलेले पोस्ट, व्हिडिओ आणि इतर सामग्री काढून टाकण्याचे आदेश दिले आहेत. सुनावणीदरम्यान गंभीर यांच्या वतीने सांगण्यात आले की, त्यांच्या नाव, आवाज आणि प्रतिमेचा व्यावसायिक फायद्यासाठी गैरवापर केला जात आहे. विशेषतः एआय टूल्स आणि डीपफेक तंत्रज्ञानाचा वापर करून बनावट व्हिडिओ आणि कंटेंट तयार केला जात आहे.
हेही वाचा :
अफवांचा भंडाफोड! पेट्रोल-डिझेल-गॅस टंचाईची बातमी फेक
भारताची अर्थव्यवस्था मजबूत; FY27 साठी GDP वाढीचा अंदाज ७.१% पर्यंत वाढला
इराणने पाकिस्तानकडे जाणाऱ्या जहाजाला होर्मुझ ओलांडण्यापासून रोखले
दिल्ली दंगलीतील आरोपी उमर खालिदला राज्यसभेवर पाठवा!
न्यायालयाने मेटा, गूगल आणि अॅमेझॉनसारख्या प्लॅटफॉर्मना अशा आक्षेपार्ह युआरएल आणि पोस्ट हटवण्यास सांगितले असून, या प्रकरणात सविस्तर आदेश लवकरच दिला जाईल. या आदेशात संबंधित कंटेंट तयार करणाऱ्यांची मूलभूत सबस्क्राइबर माहिती देण्याचाही समावेश असेल.
गंभीर यांनी दिल्ली उच्च न्यायालयाच्या कमर्शियल विभागात याचिका दाखल करत “डिजिटल पद्धतीने ओळख चोरीचा संघटित प्रयत्न” होत असल्याचा आरोप केला आहे. यात एआय-आधारित फेस-स्वॅप आणि व्हॉइस-क्लोनिंग तंत्रज्ञानाचा वापर होत असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
इंस्टाग्राम, एक्स, यूट्यूब आणि फेसबुकवर अशा डीपफेक व्हिडिओंची संख्या झपाट्याने वाढत असल्याचा दावा करत, गंभीर यांनी न्यायालयाकडे अशा सर्व प्रकारच्या गैरवापरावर कायमस्वरूपी बंदी घालण्याची मागणी केली आहे. तसेच, २.५ कोटी रुपयांच्या नुकसानभरपाईची मागणीही त्यांनी केली आहे.
दरम्यान, या प्रकरणामुळे गंभीर यांचे नाव अशा प्रसिद्ध व्यक्तींच्या यादीत सामील झाले आहे ज्यांनी आपल्या व्यक्तिमत्व हक्कांच्या संरक्षणासाठी न्यायालयाचा दरवाजा ठोठावला आहे. यामध्ये सुनील गावसकर, श्री श्री रविशंकर, काजोल, ऐश्वर्या राय बच्चन, अभिषेक बच्चन, करण जोहर आणि इतरांचा समावेश आहे.
