भारताच्या संरक्षण क्षेत्रातील आत्मनिर्भरतेकडे महत्त्वाचे पाऊल टाकत बेंगळुरूस्थित स्टार्टअप थ्रॉटल एअरोस्पेस सिस्टिम्सने आपले प्रगत ‘टेथर्ड ड्रोन’ भारतीय सेनेला सुपूर्द केले आहेत. मार्च २०२६ च्या सुरुवातीला झालेल्या या वितरणाला स्वदेशी संरक्षण उत्पादन क्षेत्रातील एक महत्त्वाची उपलब्धी मानली जात आहे. या ड्रोनच्या समावेशामुळे संवेदनशील सीमांवर सातत्याने नजर ठेवण्याची भारतीय सेनेची क्षमता आणखी मजबूत होणार आहे.
टेथर्ड ड्रोन हे पारंपरिक मानवविरहित हवाई वाहनांपेक्षा (UAV) वेगळे असतात. हे ड्रोन एका केबलद्वारे जमिनीवरील कंट्रोल स्टेशनशी जोडलेले असतात, ज्यामुळे त्यांना सतत वीजपुरवठा मिळतो आणि सुरक्षित डेटा ट्रान्समिशनही शक्य होते. बॅटरीची मर्यादा नसल्यामुळे असे ड्रोन अनेक तास किंवा अनेक दिवस हवेत राहून सतत निरीक्षण करू शकतात. त्यामुळे उंच आणि कठीण भूभागात दीर्घकाळ निगराणी ठेवण्यासाठी ते अत्यंत उपयुक्त ठरतात.
या ड्रोनचे हस्तांतरण गोपालपूर सीवर्ड फायरिंग रेंज येथे करण्यात आले, जिथे त्यांचे फील्ड इंटिग्रेशन आणि ऑपरेशनल चाचण्या देखील घेण्यात आल्या. संरक्षण तज्ज्ञांच्या मते, या प्रणाली लवकरच अग्रिम मोर्चांवर तैनात करण्याच्या दिशेने हा एक महत्त्वाचा टप्पा आहे. हे ड्रोन ‘बियॉन्ड लाइन ऑफ साइट’ (BLOS) निगराणी क्षमता प्रदान करतात आणि त्यामध्ये इलेक्ट्रो-ऑप्टिकल तसेच इन्फ्रारेड कॅमेरे बसवता येतात. याशिवाय त्यांचा वापर कम्युनिकेशन रिले म्हणूनही करता येतो, ज्यामुळे दुर्गम आणि कठीण भागांमध्ये तैनात सैनिकांमधील संपर्क कायम ठेवण्यास मदत होते.
या ड्रोनची रचना अत्यंत थंडी, जोरदार वारे आणि कठीण हवामानातही कार्यरत राहण्यासाठी करण्यात आली आहे. त्यामुळे लडाख आणि अरुणाचल प्रदेशसारख्या सीमावर्ती भागांमध्ये त्यांचे महत्त्व अधिक वाढते. हा उपक्रम भारत सरकारच्या ‘आत्मनिर्भर भारत’ मोहिमेशी सुसंगत आहे, ज्याअंतर्गत संरक्षण क्षेत्रात स्वदेशी तंत्रज्ञानाला प्रोत्साहन दिले जात आहे. यापूर्वी २०२३मध्ये भारतीय सेनेने सुमारे २५० कोटी रुपये खर्च करून १३० टेथर्ड ड्रोन प्रणाली खरेदी करण्याचा करार न्यूस्पेस रिसर्च अँड टेक्नोलॉजीजसारख्या कंपन्यांशी केला होता.
हे ही वाचा:
उत्तर कोरियाने जपानच्या दिशेने डागले १० बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र
सोनम वांगचुक यांची अटक रद्द करण्याचा निर्णय
इराणचा इशारा; अमेरिकेच्या ऊर्जा प्रकल्पांवर करणार हल्ला!
“भारत आमचा मित्र!” होर्मुझ सामुद्रधुनीतून भारतीय जहाजांना मिळणार सुरक्षित मार्ग
बेंगळुरूमधील संरक्षण स्टार्टअप इकोसिस्टम झपाट्याने विकसित होत आहे, जिथे हिंदुस्तान एअरोनॉटिक्स लिमिटेड (HAL) आणि संरक्षण संशोधन व विकास संघटना (DRDO) यांसारख्या मोठ्या संस्थांसह अनेक खासगी कंपन्याही प्रगत लष्करी तंत्रज्ञानावर काम करत आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, ड्रोन, स्वार्म ड्रोन आणि बहुपातळी हवाई निगराणी प्रणाली भविष्यातील युद्धांमध्ये निर्णायक भूमिका बजावतील. त्यामुळे टेथर्ड ड्रोनचा वापर भारतीय सेनेला रणांगणातील परिस्थिती अधिक अचूकपणे समजून घेण्यास आणि त्वरित प्रतिसाद देण्याची क्षमता वाढवण्यास मदत करेल. संरक्षण क्षेत्रात अशा प्रकारच्या स्वदेशी तंत्रज्ञानाचा पुरवठा केल्यामुळे केवळ आयातीवरील अवलंबित्व कमी होणार नाही, तर जागतिक पुरवठा साखळीत उद्भवणाऱ्या अडचणींच्या काळात भारताची सामरिक तयारीही अधिक मजबूत होईल.
