भारताने स्वदेशी क्षेपणास्त्र संरक्षण प्रणाली अधिक सक्षम करण्याच्या दिशेने महत्त्वपूर्ण यश मिळवले आहे. संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था (DRDO) ने १० आणि ११ जून रोजी सलग तीन यशस्वी क्षेपणास्त्र चाचण्या पार पाडत देशाच्या बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र संरक्षण आणि सागरी युद्ध क्षमतेत लक्षणीय प्रगती साधली आहे. या सलग चाचण्यांमधून भारत आधुनिक हवाई आणि सागरी धोक्यांचा सामना करण्यासाठी बहुस्तरीय सुरक्षा व्यवस्था उभारण्यात वेगाने पुढे जात असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
डीआरडीओने ओडिशातील चांदीपूर येथील इंटिग्रेटेड टेस्ट रेंजमधून मध्यम पल्ल्याच्या बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांपासून (IRBM) संरक्षणासाठी विकसित करण्यात आलेल्या दोन अत्याधुनिक इंटरसेप्टर क्षेपणास्त्रांची यशस्वी चाचणी घेतली. ही प्रणाली २,००० ते ५,००० किलोमीटर अंतरावरून डागल्या जाणाऱ्या शत्रूच्या बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांचा शोध घेणे, त्यांचा मागोवा घेणे आणि त्यांचा नाश करणे सक्षम आहे.
चाचणीदरम्यान या क्षेपणास्त्रांनी वातावरणाच्या आत (एंडो-अॅटमॉस्फेरिक) आणि वातावरणाबाहेर (एक्सो-अॅटमॉस्फेरिक) अशा दोन्ही परिस्थितींमध्ये लक्ष्यांचा अचूक भेद केला. डीआरडीओच्या मते, या चाचण्यांनी लांब पल्ल्याच्या धोक्यांसह आंतरखंडीय बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र (ICBM) श्रेणीतील संभाव्य हल्ल्यांना प्रत्युत्तर देण्यास सक्षम असलेल्या बहुस्तरीय संरक्षण यंत्रणेची प्रभावीता सिद्ध केली आहे.
बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र संरक्षण प्रणाली ही रडार, कमांड सेंटर आणि इंटरसेप्टर क्षेपणास्त्रांच्या समन्वित जाळ्याद्वारे कार्य करते. येणाऱ्या क्षेपणास्त्रांचा शोध घेऊन त्यांना हवेतच निष्प्रभ करण्याचे काम ही प्रणाली करते. कोणत्याही देशाच्या सामरिक सुरक्षेसाठी आणि प्रतिरोधक क्षमतेसाठी ही प्रणाली अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. याच कालावधीत डीआरडीओने आणखी एक महत्त्वपूर्ण यश मिळवत नौदलासाठी विकसित करण्यात आलेल्या मध्यम पल्ल्याच्या नौदल अँटी-शिप क्षेपणास्त्राची (NASM-MR) पहिली उड्डाण चाचणी यशस्वीरित्या पूर्ण केली. नौदलाच्या प्लॅटफॉर्मवरून डागण्यात आलेल्या या क्षेपणास्त्राने अचूक नेव्हिगेशन, समुद्रसपाटीच्या अत्यंत जवळून उड्डाण करण्याची क्षमता आणि अंतिम टप्प्यात लक्ष्यावर अचूक प्रहार करण्याची क्षमता यांचे यशस्वी प्रदर्शन केले.
या चाचण्यांचे निरीक्षण डीआरडीओ आणि भारतीय सशस्त्र दलांच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी केले. संरक्षण संशोधन व विकास विभागाचे सचिव आणि डीआरडीओचे अध्यक्ष राजेश कुमार सिंह यांनी स्वतः या मोहिमांवर लक्ष ठेवले. अवघ्या २४ तासांत अनेक गुंतागुंतीच्या मोहिमा यशस्वीपणे पूर्ण केल्याबद्दल त्यांनी शास्त्रज्ञ आणि उद्योग क्षेत्रातील सहकाऱ्यांचे कौतुक केले.
संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह यांनीही डीआरडीओचे अभिनंदन करताना सांगितले की, या यशस्वी चाचण्यांमुळे भारताची संरक्षण सज्जता आणखी बळकट होईल. त्यांनी या कामगिरीला देशाच्या सामरिक क्षमतेसाठी मोठे यश असल्याचे म्हटले.
या यशस्वी चाचण्यांमुळे भारत प्रगत बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र संरक्षण प्रणाली आणि अत्याधुनिक क्षेपणास्त्र धोक्यांचा सामना करण्याची क्षमता असलेल्या जगातील मोजक्या देशांच्या गटात आणखी भक्कमपणे उभा राहिला आहे.
