महाराष्ट्र सरकारने शिक्षण हक्क कायद्यातील (RTE) २५ टक्के राखीव प्रवेश प्रक्रियेत महत्त्वाचे बदल जाहीर केले आहेत. नव्या नियमांनुसार पालकांना आता आपल्या नोंदणीकृत घराच्या पत्त्यापासून फक्त एक किलोमीटरच्या परिसरातील शाळांसाठीच ऑनलाइन अर्ज करता येणार आहे. यापूर्वी तीन किलोमीटर किंवा त्यापेक्षा अधिक अंतरावरील शाळाही निवडता येत होत्या. मात्र नवीन कार्यपद्धतीमुळे निवड मर्यादित करण्यात आली आहे.
राज्य सरकारने प्रवेश प्रक्रियेत पारदर्शकता आणण्यासाठी आणि गैरप्रकारांना आळा घालण्यासाठी ही सुधारणा केल्याचे सांगितले आहे. अर्ज करताना पालकांना केवळ दहा शाळांचे पर्याय निवडता येतील. तसेच सर्व आवश्यक कागदपत्रे अर्जासोबत ऑनलाइन अपलोड करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. आधी कागदपत्रांची तपासणी प्रत्यक्ष प्रवेशाच्या वेळी होत असे; त्यामुळे अनेक वेळा अपूर्ण कागदपत्रांमुळे प्रवेश रद्द होण्याच्या तक्रारी येत होत्या. आता ही प्रक्रिया सुरुवातीलाच पूर्ण केल्याने गोंधळ कमी होईल, असा प्रशासनाचा दावा आहे.
हे ही वाचा:
बेंगळुरूत एसयूव्हीने दुचाकीस्वाराला उडवत ट्रकला दिली धडक
अभिनेता धनुषकडून ‘या’ कारणासाठी २० कोटींच्या नुकसानभरपाईची मागणी
चित्रपट तिकिटांबद्दल प्रश्न विचारणाऱ्या जया बच्चनना अर्थमंत्री सीतारमण यांनी सुनावले
इंडिगो १००० पायलट्सची करणार नियुक्ती
नव्या नियमानुसार अर्जात दिलेला पत्ता आणि आधार कार्डवरील पत्ता एकसारखा असणे आवश्यक आहे. पत्त्यात विसंगती आढळल्यास अर्जाची छाननी केली जाईल. यामुळे बनावट पत्ते देऊन दूरच्या किंवा नामांकित शाळांमध्ये प्रवेश घेण्याच्या प्रकारांना आळा बसेल, असे शिक्षण विभागाचे मत आहे. शाळांनी प्रवेश नाकारल्यास त्याची नोंद प्रणालीमध्ये करणे आणि पालकांना पावती देणे बंधनकारक असेल. तसेच प्रवेश प्रक्रियेबाबत पालकांना ऑनलाइन तक्रार नोंदविण्याची सुविधाही उपलब्ध करून देण्यात आली आहे.
सरकारचा दावा आहे की या बदलामुळे विद्यार्थ्यांना घराजवळील शाळांमध्ये प्रवेश मिळेल, प्रवासाचा वेळ आणि खर्च कमी होईल तसेच स्थानिक पातळीवर शिक्षणाची उपलब्धता वाढेल. मात्र काही पालक आणि सामाजिक संघटनांनी या निर्णयाबाबत चिंता व्यक्त केली आहे. त्यांच्या मते, शहरी भागात एक किलोमीटरच्या परिसरात मर्यादित शाळा असल्याने स्पर्धा वाढू शकते आणि काही विद्यार्थ्यांना पर्याय कमी पडू शकतात. विशेषतः दाट लोकवस्तीच्या भागात अर्जांची संख्या जास्त असल्याने प्रवेश मिळवणे कठीण होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
ही सुधारित प्रवेश प्रक्रिया आगामी शैक्षणिक वर्षापासून लागू होणार असून, पालकांनी अर्ज करताना नियमांचे काटेकोर पालन करावे, असे आवाहन शिक्षण विभागाने केले आहे. एकूणच, RTE अंतर्गत प्रवेश प्रक्रिया अधिक पारदर्शक, सुटसुटीत आणि स्थानिक स्तरावर केंद्रित करण्याचा सरकारचा प्रयत्न असल्याचे या बदलांवरून स्पष्ट होते.
