भारत आणि अमेरिकेतील संरक्षण सहकार्य अधिक मजबूत होत असताना भारतीय नौदलाला आणखी एक अत्याधुनिक MH-60R सीहॉक (Seahawk) नौदल हेलिकॉप्टर सुपूर्द करण्यात आले आहे. गेल्या आठवड्यात कोची येथे हे हेलिकॉप्टर भारतीय नौदलाच्या ताफ्यात दाखल झाले असून, या आठवड्यात आणखी दोन हेलिकॉप्टर भारतात पोहोचण्याची शक्यता आहे. या घडामोडीमुळे हिंद महासागर आणि इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रातील भारताची सागरी सुरक्षा क्षमता आणखी मजबूत होणार असल्याचे मानले जात आहे.
भारतातील अमेरिकेचे राजदूत सर्जिओ गोर यांनी या घडामोडीचे स्वागत करत याला भारत-अमेरिका संरक्षण भागीदारीतील महत्त्वाचा टप्पा म्हटले आहे. सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म ‘एक्स’वरील पोस्टमध्ये त्यांनी म्हटले, “अमेरिका-भारत संरक्षण भागीदारीसाठी ही अत्यंत आनंदाची बातमी आहे. या प्रगत क्षमतेमुळे सागरी सुरक्षा अधिक बळकट होत असून मुक्त आणि खुल्या इंडो-पॅसिफिकसाठी दोन्ही देशांची वचनबद्धता अधिक दृढ होत आहे.”
भारतातील अमेरिकी दूतावासानेही लॉकहीड मार्टिनने विकसित केलेले आणखी एक MH-60R सीहॉक हेलिकॉप्टर कोची येथे भारतीय नौदलाकडे सुपूर्द करण्यात आल्याची माहिती दिली. याशिवाय या आठवड्यात आणखी दोन हेलिकॉप्टर भारतात दाखल होणार असल्याचेही दूतावासाने स्पष्ट केले.
२०२० मध्ये झाला होता २४ हेलिकॉप्टरचा करार
भारतीय नौदलाच्या हेलिकॉप्टर ताफ्याचे आधुनिकीकरण करण्यासाठी भारताने २०२० मध्ये अमेरिकेसोबत परदेशी लष्करी विक्री (Foreign Military Sales – FMS) कार्यक्रमांतर्गत २४ MH-60R सीहॉक हेलिकॉप्टर खरेदी करण्याचा करार केला होता. या करारानंतर मार्च २०२४ मध्ये कोची येथील आयएनएस गरुडा येथे पहिल्या MH-60R हेलिकॉप्टर स्क्वाड्रनचा औपचारिक समावेश भारतीय नौदलात करण्यात आला.
त्यानंतर डिसेंबर २०२५ मध्ये भारताने या हेलिकॉप्टरच्या दीर्घकालीन देखभाल, सुटे भाग, लॉजिस्टिक सहाय्य आणि परिचालन उपलब्धता वाढवण्यासाठी सुमारे ७,९९५ कोटी रुपयांच्या देखभाल करारालाही मंजुरी दिली. या करारामुळे हेलिकॉप्टरची कार्यक्षमता आणि उपलब्धता दीर्घकाळ कायम राहण्यास मदत होणार आहे.
‘ऑपरेशन सिंदूर’मध्येही सिद्ध केली क्षमता
भारतीय नौदल प्रमुख ॲडमिरल दिनेश के. त्रिपाठी यांनी यापूर्वी सांगितले होते की, ‘ऑपरेशन सिंदूर’ दरम्यान MH-60R सीहॉक हेलिकॉप्टरची तैनाती करण्यात आली होती आणि या हेलिकॉप्टरने आपल्या सर्व मोहिमा अत्यंत यशस्वीपणे पार पाडल्या. त्यांनी या हेलिकॉप्टरचे वर्णन “अत्यंत शक्तिशाली आणि सिद्ध झालेले युद्धमंच” असे करत भारतीय नौदलासाठी त्याचे महत्त्व अधोरेखित केले होते.
MH-60R सीहॉक इतके महत्त्वाचे का?
MH-60R सीहॉक हे जगातील अत्याधुनिक बहुउद्देशीय नौदल हेलिकॉप्टरपैकी एक मानले जाते. हे हेलिकॉप्टर विशेषतः पाणबुडीविरोधी युद्ध (Anti-Submarine Warfare) आणि पृष्ठभागावरील युद्ध (Anti-Surface Warfare) यासाठी विकसित करण्यात आले आहे. याशिवाय त्याचा उपयोग सागरी निगराणी, शोध व बचाव (Search and Rescue), वैद्यकीय स्थलांतर (Medical Evacuation), विशेष दलांच्या कारवाया तसेच विमानवाहू युद्धनौका, विनाशिका (Destroyers) आणि फ्रिगेटवरून ऑपरेशन करण्यासाठीही केला जातो.
MH-60R सीहॉकमध्ये आधुनिक युद्धासाठी आवश्यक असलेली अनेक अत्याधुनिक प्रणाली बसवण्यात आल्या आहेत. यामध्ये—
- डिपिंग सोनार आणि सोनोबॉयद्वारे पाणबुड्यांचा शोध
- मल्टी-मोड रडार
- इलेक्ट्रो-ऑप्टिकल लक्ष्यीकरण प्रणाली
- Mk-54 हलके टॉर्पेडो
- AGM-114 हेलफायर क्षेपणास्त्रे
- मशीनगनसारखी शस्त्रास्त्रे
हिंद महासागरातील भारताची ताकद वाढणार
या हेलिकॉप्टरच्या समावेशामुळे भारतीय नौदलाची पाणबुड्या शोधण्याची क्षमता, सामरिक समुद्री मार्गांवर सतत निगराणी ठेवणे, विमानवाहू युद्धनौकांचे संरक्षण आणि हिंद महासागर क्षेत्रातील कोणत्याही धोक्याला तात्काळ प्रतिसाद देण्याची क्षमता मोठ्या प्रमाणात वाढणार आहे.
हे ही वाचा:
हरित रेल्वे क्रांतीची नांदी; पहिली हायड्रोजन ट्रेन जींदहून सोनीपतसाठी रवाना
SIR मोहिमेदरम्यान महिला बीएलओशी गैरवर्तन; चार आरोपी गजाआड
पश्चिम बंगालमध्ये ट्रेनची कारला धडक; दोन विद्यार्थ्यांसह तिघांचा मृत्यू
चीनने २२ कोटी अमेरिकन मतदारांचा डेटा चोरला!
अमेरिकन नौदलासह अनेक मित्रदेशांकडून वापरले जाणारे MH-60R ‘रोमिओ’ हे हेलिकॉप्टर आज जगातील सर्वाधिक विश्वासार्ह आणि बहुपयोगी नौदल हेलिकॉप्टरपैकी एक मानले जाते. भारताकडे या हेलिकॉप्टरची वाढती संख्या ही केवळ भारतीय नौदलाच्या आधुनिकीकरणाची पायरी नसून, इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रातील भारत-अमेरिका संरक्षण सहकार्य अधिक दृढ होत असल्याचेही प्रतीक मानले जात आहे.