भारतीय हवामान विभागाच्या हवामान मॉडेलच्या ताज्या अंदाजानुसार, जोरदार मान्सूनसाठी आवश्यक असलेले तीव्र वरच्या पातळीवरील वारे ५- ६ जूननंतरच दक्षिण भारतावर स्थापित होण्याची शक्यता आहे. यावरून असे सूचित होते की केरळमध्ये नैऋत्य मोसमी पावसाचे आगमन जोरदार होण्याऐवजी सौम्य किंवा कमकुवत असू शकते आणि मोसमी पावसाचा पूर्ण जोर हळूहळू वाढेल. नैऋत्य मान्सून हा भारताचा वार्षिक जीवनदायी प्रवाह आहे. मान्सून प्रणाली हिंद महासागरातून उष्ण, बाष्पयुक्त वारे घेऊन येते, जे जून ते सप्टेंबर दरम्यान देशात बहुतांश पाऊस पाडतात. यामुळे शेतीला आधार मिळतो, जलाशय भरतात आणि लाखो लोकांना उन्हाळ्याच्या उष्णतेपासून दिलासा मिळतो.
जागतिक हवामान अंदाज प्रणाली (GFS) हे भारतीय हवामान विभागाद्वारे वापरले जाणारे एक शक्तिशाली संगणकीय मॉडेल आहे. हवामान अंदाज मॉडेल, अनेक दिवस आधीच हवामानाच्या स्वरूपाचा अंदाज वर्तवण्यासाठी प्रचंड प्रमाणात वातावरणीय माहितीवर प्रक्रिया करते. त्याच्या अलीकडील निष्कर्षांनुसार, दक्षिण भारतावर महत्त्वाचे वरच्या स्तरावरील पूर्वेकडील वारे योग्यरित्या मजबूत होण्यापूर्वी, पश्चिमेकडून येणाऱ्या आणि बाष्पयुक्त वारे आणणाऱ्या हवामान प्रणालीला (पश्चिमी विक्षोभ) पुढे जाणे आवश्यक आहे. तोपर्यंत, केरळमधील मान्सूनचा प्रारंभिक प्रवाह मंद राहण्याची शक्यता आहे.
यंदा मान्सून अनियमित राहिला आहे, त्यामुळे भारतीय हवामान विभागाचा (IMD) अंदाज अनेक वेळा चुकला आहे. भारतीय हवामान विभागाने सुरुवातीला केरळमध्ये मान्सून सुमारे २६ मे च्या सुमारास दाखल होईल असा अंदाज वर्तवला होता. ती कालमर्यादा आता बदलली असून, अधिकृत सुरुवात २ ते ४ जून दरम्यान होण्याची शक्यता आहे. केरळच्या काही भागांमध्ये मान्सूनपूर्व सरींमुळे आधीच थोडा पाऊस पडला आहे, परंतु मान्सून जाहीर करण्यासाठी आवश्यक असलेली संपूर्ण परिस्थिती अद्याप तयार होत आहे.
भारतीय हवामान विभागाने (IMD) मान्सूनच्या आगमनाची घोषणा करण्यासाठी, एकाच वेळी तीन अटींची पूर्तता होणे आवश्यक आहे. या तीन अटींमध्ये केरळच्या किमान ६०% निर्धारित हवामान केंद्रांवर सतत पाऊस, अरबी समुद्रावर विशिष्ट वेगाचे पश्चिमी वारे आणि पुरेसे ढगाळ वातावरण यांचा समावेश आहे. सध्या पाऊस आणि ढगाळ वातावरण पुरेसे आहे , पण केरळवरील पश्चिमी वारे कमी पडत आहेत. या कमकुवत वाऱ्यांमागे बंगालच्या उपसागरात झालेली चक्रीवादळी क्रिया हे कारण आहे, ज्यामुळे मान्सूनच्या वाऱ्यांचा प्रवाह कमकुवत झाला आहे. परंतु तज्ज्ञांच्या मते सोमवार, १ जूनपासून वाऱ्याचा वेग वाढू लागेल.
हे ही वाचा:
लेबनॉनमधील वाढत्या संघर्षावरून ट्रम्प संतापले
अंडर-२० आशियाई अॅथलेटिक्समध्ये भारताचा सुवर्णझंकार!
भारत अमेरिका व्यापार कराराचे ९९ टक्के काम पूर्ण
पावसाळा कसा असेल?
थोडक्यात सांगायचं तर, मान्सून अगदी दारात येऊन ठेपला आहे आणि अवघ्या काही दिवसांतच त्याचे आगमन होऊ शकते. मात्र, हा हंगाम किती चांगला असेल हा एक पूर्णपणे वेगळाच प्रश्न आहे. पॅसिफिकमध्ये निर्माण होत असलेल्या एल निनोच्या परिस्थितीमुळे , भारतीय हवामान विभागाने (IMD) यावर्षी संपूर्ण देशात सरासरीपेक्षा कमी पावसाचा अंदाज वर्तवला आहे .
भारतीय हवामान विभागाने (IMD) सुरुवातीला या हंगामातील मान्सूनचा पाऊस दीर्घकालीन सरासरीच्या (LPA) ९२% असेल असा अंदाज वर्तवला होता. गेल्या आठवड्यात IMD ने हा अंदाज कमी करून तो LPA च्या ९०% केला, ज्यामुळे उदयास येत असलेल्या एल निनोचा या महत्त्वपूर्ण हंगामावर किती गंभीर परिणाम होईल याबद्दल चिंता निर्माण झाली आहे.
उत्तर आणि मध्य भारतात तीव्र उष्णतेच्या लाटा सुरूच असल्याने, पेरणीच्या हंगामाची तयारी करणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी वेळेवर पाऊस पडणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. नवीन माहितीनुसार प्रारूपे बदलू शकतात, परंतु सद्यस्थितीनुसार मान्सूनची सुरुवात सौम्य होऊन त्यानंतर तो हळूहळू अधिक तीव्र होईल असे दिसते.