आजच्या धावपळीच्या आयुष्यात आरोग्य सर्वात महत्त्वाचे ठरले आहे. शरीर ठीक नसेल तर काम नीट होणार नाही आणि मनही समाधानी राहणार नाही. या सर्वात सर्वसाधारण पण गंभीर समस्या आहे ‘मोटापा’, ज्यामुळे लहान मुलांपासून ते प्रौढांपर्यंत अनेक जण वाढत्या वजनामुळे त्रस्त आहेत. मोटापा फक्त दिसण्याची गोष्ट नाही; यामुळे अनेक आजार होऊ शकतात, जसे डायबिटीज, रक्तदाब, हृदयाचे आजार आणि थायरॉइडची समस्या. त्यामुळे याकडे वेळेत लक्ष देणे खूप गरजेचे आहे.
मोटापा फक्त जास्त खाण्यामुळे होत नाही; यामागे शरीरातील अंतर्गत असंतुलनही मुख्य कारण असते. आयुर्वेदानुसार, आपल्या शरीरात तीन दोष असतात – वात, पित्त आणि कफ. मोटाप्यामागे मुख्यतः कफ दोष वाढणे कारणीभूत असते. कफ दोष वाढल्यास पचनक्षमता कमी होते, जेणेकरून अन्न नीट पचत नाही आणि शरीरात विषारी पदार्थ जमा होतात. शरीर जड आणि सुस्त होऊन वजन वाढू लागते. जर पचन सुधारले आणि शरीरातील हे विषारी घटक बाहेर काढले, तर मोटापा हळूहळू कमी होऊ लागतो. अमेरिकेच्या नेशनल ऑफ मेडिसिनमध्येही याचा उल्लेख आहे.
हेही वाचा..
कृष्णाने कंसाचा वध करून प्रस्थापित केली लोकशाही
गोरेगावमधील एकाच सोसायटीत चौथी आत्महत्या…
दहा थरांचा विश्वविक्रम… कोकण नगर गोविंदाचा पराक्रम!
जिन्ना आणि माउंटबेटन समोर काँग्रेसने आत्मसमर्पण केले
आयुर्वेदानुसार मोटाप्यासाठी काही सोपे उपाय आहेत: दिवसभर गुनगुने पाणी पिणे, आद्रकाची चहा घेणे, हलके आणि संतुलित अन्न खाणे, योग आणि प्राणायाम करून शरीराचे मेटाबॉलिझम सुधारणे. योगाभ्यासाने शरीरातील ऊर्जा व्यवस्थित कार्य करते, मेटाबॉलिझम सुधारतो आणि मन शांत राहते. योगामुळे व्यक्ती आपल्या खाण्याच्या सवयींवरही नियंत्रण ठेवू शकतो. जर मोटापा जास्त असेल, तर आयुर्वेदात पंचकर्म उपचार करण्याचा सल्ला दिला जातो. त्यात काही खास पद्धती आहेत: उद्वर्तन – जडी-बूट्यांनी शरीराची मालिश करून चरबी वितळवणे, कषाय बस्ती – शरीरातील स्वच्छता साधणे, नस्य – नाकातून औषध देऊन मेटाबॉलिझम सुधारणे. हे उपचार शरीराला आतून स्वच्छ करतात आणि वजन कमी करण्यास मदत करतात.
