सध्या PCOS, अनियमित मासिक पाळी, हार्मोनल असंतुलन आणि वंध्यत्व यांसारख्या समस्या सामान्य होत चालल्या आहेत. अशा काळात शतावरी ही वनौषधी महिलांसाठी एक नैसर्गिक औषधी वरदान ठरत आहे. संस्कृतमध्ये शतावरीचा अर्थ “शंभर पती असलेली” असा होतो, जो तिच्या प्रजनन क्षमतेवरील प्रभाव दर्शवतो. आयुर्वेदात शतावरीला “स्त्रियांकरिता राणी औषधी” म्हटले जाते.
शतावरीचे चमत्कारी गुण केवळ हार्मोन संतुलन राखण्यात मदत करत नाहीत, तर संपूर्ण शरीराचे पोषणही करतात. हे एक झुडूपासारखे दिसणारे वनस्पती आहे आणि मुख्यतः त्याच्या मुळांचा उपयोग औषधी स्वरूपात होतो. सुश्रुत संहितेनुसार, शतावरीला रसायन औषधी मानले जाते आणि तिचा उपयोग विविध स्वरूपात केला जातो. विशेषतः स्तनपान वाढवण्यासाठी, गर्भाशयाच्या आरोग्यासाठी आणि रजोनिवृत्तीच्या लक्षणांमध्ये आराम देण्यासाठी याचा उपयोग होतो.
हेही वाचा..
कोविड : देशात एकाच दिवशी किती मृत्यू झाले बघा..
इस्रायलच्या ‘ऑपरेशन रायझिंग लायन’ला इराणच्या ‘ट्रू प्रॉमिस थ्री’ ने प्रत्युत्तर!
सैन्यदलाची चेष्टा कराल तर औषधालाही शिल्लक राहणार नाही !
आले आले पाकिस्तानचे कमाईचे दिवस आले..
चरक संहितेमध्ये शतावरीच्या काही भागांचा भाजीसारखा उपयोग करण्याचे उल्लेख आहे. एनआयएचच्या अहवालानुसार, शतावरी रेसमोसस ही लिलिएसी कुटुंबातील वनस्पती आहे. भारतात सतमूळी, सतावर, सतावरी अशा नावांनी ओळखली जाते आणि ती कमी उंचीच्या प्रदेशात आढळते. या वनस्पतीच्या सुकलेल्या मुळांचा औषध म्हणून उपयोग केला जातो.
शतावरीचा वापर पचनशक्ती सुधारण्यासाठी, अल्सरच्या उपचारांसाठी आणि रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवण्यासाठी देखील केला जातो. आधुनिक संशोधनानुसार, शतावरी स्त्रियांमधील प्रजनन आरोग्य, हार्मोन संतुलन आणि मासिक चक्र नियंत्रणात ठेवण्यात उपयुक्त ठरते. आयुर्वेदानुसार, शतावरीमध्ये अॅडॅप्टोजेनिक गुणधर्म असतात, जे शरीराला तणावाशी जुळवून घेण्यास मदत करतात आणि रजोनिवृत्तीच्या काळात होणाऱ्या हार्मोनल असंतुलनास संतुलित करतात.
शतावरीच्या काढ्याचा उपयोग केल्याने तणाव दूर होतो आणि अनिद्राही कमी होते. आयुर्वेदात शतावरीचा उल्लेख अॅनिमिया म्हणजेच अशक्तता दूर करणारी औषधी म्हणूनही केला जातो. शतावरीमध्ये फायबर, प्रोटीन, कार्बोहायड्रेट्स, व्हिटॅमिन K, व्हिटॅमिन E आणि C, लोह, कॅल्शियम, मॅग्नेशियम, सेलेनियम, झिंक आणि अँटीऑक्सिडंट्स यांसारखे पोषक घटक आढळतात.
सर्दी-खोकला, मूळव्याध, ताप अशा समस्यांवरही शतावरीचा काढा अत्यंत उपयुक्त मानला जातो. मासिक पाळीच्या काळात महिलांना होणाऱ्या वेदना, पोटात होणारी अस्वस्थता आणि आकुंचन यावरही याचा चांगला परिणाम होतो. शतावरी पाचन तंत्र मजबूत करते, ज्यामुळे बद्धकोष्ठता, वात आणि जळजळ यांसारख्या तक्रारी दूर होतात. मात्र, शतावरीचे सेवन करण्यापूर्वी वैद्यकीय सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
