चीनवर नजर, तेजपूर हवाई तळाचा होणार विस्तार

भारत सरकारने आसाममधील तेजपूरजवळील हवाई दल तळाचा विस्तार करण्याचा निर्णय घेतला आहे. हा हवाई दलाचा तळ चीन सीमेजवळील सर्वात धोरणात्मकदृष्ट्या महत्त्वाचा हवाई दल तळ मानला जातो. सोनितपूर जिल्ह्यातील बोकाजन गावात, जिथे तेजपूर हवाई दल तळ आहे, ३८२.८२ एकर खाजगी जमीन संपादित करण्यासाठी राजपत्रित अधिसूचनेत हा निर्णय उघड करण्यात आला आहे.

ग्रामीण विकास मंत्रालयाने ३० डिसेंबर २०२५ रोजी जारी केलेल्या अधिसूचनेनुसार , ही जमीन स्टेशनच्या ११ व्या विंगमध्ये पायाभूत सुविधांच्या सुधारणा आणि प्रगत शस्त्र प्रणालींच्या एकात्मिकतेला समर्थन देईल. अधिसूचनेत म्हटले आहे की “सोनितपूर (आसाम) जिल्ह्यातील बोकाजन गावात हवाई दल स्टेशन तेजपूरसाठी पायाभूत सुविधांच्या विकासासाठी, प्रगत शस्त्र प्रणालीचा परिचय आणि ११ व्या विंग एअर फोर्स स्टेशनवर संबंधित धोरणात्मक मालमत्तांसाठी ३८२.८२ एकर खाजगी जमीन संपादित करण्यासाठी” जारी करण्यात आली आहे.

२०२० मध्ये गलवान खोऱ्यात झालेल्या संघर्षानंतर वाढलेल्या तणावानंतर, भारत चीनसोबतच्या प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषेवर (LAC) आपली लष्करी उपस्थिती वाढवत असताना ही घटना घडली आहे. सरकारने सीमावर्ती भागात रस्ते आणि पुलांच्या विकासाला गती दिली आहे आणि अनेक ब्रिटिशकालीन हवाई पट्ट्यांना धोरणात्मकदृष्ट्या महत्त्वाचे प्रगत लँडिंग ग्राउंड म्हणून पुनरुज्जीवित केले आहे. भूसंपादन ईशान्येकडील भारतीय हवाई दलाच्या पायाभूत सुविधांचे आधुनिकीकरण करण्याच्या चालू प्रयत्नांशी सुसंगत आहे, ज्यामध्ये जवळच्या तळांवर विस्तार समाविष्ट आहे.

पूर्व हवाई कमांडमधील भारतीय हवाई दलाचे (IAF) एक प्रमुख केंद्र असलेले तेजपूर एएफएस, या प्रदेशात जलद प्रतिसाद ऑपरेशन्स आणि हवाई शक्ती प्रक्षेपणात महत्त्वाची भूमिका बजावते. सलोनीबारी हवाई दल स्टेशन किंवा तेजपूर विमानतळ म्हणूनही ओळखले जाणारे, याचा दुसऱ्या महायुद्धापासूनचा समृद्ध इतिहास आहे आणि ते नागरी हवाई प्रवासाला देखील समर्थन देते. १९४२ मध्ये रॉयल इंडियन एअर फोर्सने स्थापन केलेल्या या धावपट्टीने सुरुवातीला युनायटेड स्टेट्स आर्मी एअर फोर्सच्या दहाव्या एअर फोर्ससाठी तळ म्हणून काम केले होते, जे संघर्षादरम्यान बी-२४ लिबरेटर बॉम्बर ऑपरेशन्सना पाठिंबा देत होते. स्वातंत्र्यानंतर, १९५९ मध्ये ते पूर्ण विकसित आयएएफ बेसमध्ये रूपांतरित झाले.

आज, येथे भारतीय हवाई दलाचे क्रमांक २ स्क्वॉड्रन (“विंग्ड अ‍ॅरोज”) आणि क्रमांक १०६ स्क्वॉड्रन (“लिंक्स”) आहेत, दोन्हीही प्रगत सुखोई एसयू-३०एमकेआय मल्टीरोल लढाऊ विमानांनी सुसज्ज आहेत. पूर्वेकडील क्षेत्रात हवाई श्रेष्ठता राखण्यासाठी आणि देखरेख मोहिमा राबविण्यासाठी हे स्क्वॉड्रन महत्त्वाचे आहेत. ही दुहेरी वापराची सुविधा भारतीय विमानतळ प्राधिकरणाच्या अंतर्गत लष्करी हवाई तळ आणि देशांतर्गत विमानतळ दोन्ही म्हणून काम करते. हे २२ एकर क्षेत्रावर पसरलेले आहे, ज्यामध्ये ९,०१० फूट डांबरी धावपट्टी आहे. एलएसीपासून सुमारे १५०-२०० किलोमीटर अंतरावर धोरणात्मकदृष्ट्या स्थित, तेझपूर एएफएस “चिकन्स नेक” कॉरिडॉरच्या पूर्वेकडील भारताच्या अग्रेसर हवाई तळांच्या साखळीत एक महत्त्वाचा दुवा आहे. त्याच्या स्थानामुळे संभाव्य धोक्यांविरुद्ध लष्करी मदत जलद तैनात करणे शक्य होते, ज्यामुळे अरुणाचल प्रदेश सीमेवरील चिनी लष्करी कारवायांना तोंड देण्यासाठी त्याचे महत्त्व अधोरेखित होते.

हे ही वाचा:

ख्रिसमसच्या दिवशी पाद्रीने अल्पवयीन मुलीचा केला बलात्कार

आयपीएल संघात बांगलादेशी खेळाडू नको, भाजपा खासदाराचाही सवाल

“ऑपरेशन सिंदूरद्वारे केलेल्या धाडसी कारवाईचे कौतुक…” मीर यार बलोच यांनी पत्रात काय म्हटले?

“आपले शेजारी वाईट आहेत” पाकिस्तानबद्दल एस जयशंकर काय म्हणाले?

आसाममधील तेजपूर शहराच्या केंद्रापासून सुमारे ८.५ किलोमीटर अंतरावर असलेले हे विमानतळ अलायन्स एअर सारख्या वाहकांकडून प्रादेशिक उड्डाणे हाताळते, जी गुवाहाटी, कोलकाता आणि शिलाँग सारख्या ठिकाणांना जोडतात. तथापि, सध्या, धावपट्टीच्या पुनर्बांधणीच्या कामामुळे विमानतळावरील नागरी कामकाज निलंबित आहे. या प्रदेशात आयएएफची आणखी एक हवाई पट्टी आहे, ती म्हणजे मिसमरी हवाई पट्टी, जी तेजपूर स्थानकापासून सुमारे २० किमी अंतरावर आहे.