‘अर्भक आणि आईतील नाते ऑक्सिटोसिनमुळे’

इस्रायली संशोधकांनी त्या प्रोटीनचा शोध लावला आहे जो अर्भक आणि पालक यांच्यातील नातेसंबंधामध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावतो. ते म्हणजे ऑक्सिटोसिन, जे पालकांपासून विभक्त होण्याची जाणीव करून देते. ऑक्सिटोसिन अर्भकांमध्ये विश्वास, प्रेम आणि सहानुभूतीसारख्या भावनांचा विकास करण्यात मदत करते. सिन्हुआ वृत्तसंस्थेच्या अहवालानुसार, वीझमॅन इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्समधील संशोधकांनी उंदरांवर प्रयोग केला आणि त्यांच्या नैसर्गिक वर्तनावर परिणाम न करता विशिष्ट मेंदू पेशी शांत करण्याची एक गैर-आक्रमक पद्धत विकसित केली.

या तंत्रज्ञानाचा वापर करून संशोधन पथकाने हे शोधले की मेंदूमधील ऑक्सिटोसिनची सक्रियता अर्भकांच्या त्यांच्या मातांपासून विभक्त होण्याच्या अनुभवावर कशी परिणाम करते. ऑक्सिटोसिनला बहुधा ‘लव्ह हार्मोन’ म्हटले जाते कारण ते सामाजिक नातेसंबंधांना प्रोत्साहन देते. बहुतांश अभ्यास प्रौढांवर केंद्रित होते, पण या नव्या संशोधनातून दिसून आले की ऑक्सिटोसिन लहान बाळांनाही प्रभावित करते.

हेही वाचा..

ईडीची आंध्र प्रदेश दारू घोटाळ्यात छापेमारी

आपण सर्व आव्हानांवर मात करण्यास समर्थ

राहुल गांधींचा ‘हायड्रोजन बॉम्ब’ फुसका

वैश्विक अर्थव्यवस्थेत भारताचा दबदबा

असे आढळले की ज्यांच्या शरीरात ऑक्सिटोसिन सक्रिय होते ते उंदरांचे पिल्ले आईपासून दूर केल्यावर कमी रडले आणि परिस्थितीशी जुळवून घेतले. तर ज्यांची ऑक्सिटोसिन प्रणाली बंद केली गेली, ती पिल्ले परिस्थितीशी जुळवून घेऊ शकली नाहीत आणि आई नसताना अस्वस्थ राहिली. सायन्स या नियतकालिकात प्रकाशित या अभ्यासात असेही आढळले की ऑक्सिटोसिन सक्रिय असलेल्या पिल्लांचा वर्तन आईशी पुन्हा भेट झाल्यानंतर वेगळा होता. त्यांनी आवाज वेगळ्या प्रकारे काढले आणि त्यांच्या हाकेमध्ये बेचैनीपेक्षा समाधानाचा सूर होता.

संशोधन पथकाने मादी व नर पिल्लांमध्ये (अर्भकांमध्ये) सुरुवातीपासूनच फरक आढळून आले. संशोधकांनी सांगितले की मादी पिल्लांवर ऑक्सिटोसिनच्या क्रियाशीलतेतील बदलांचा अधिक प्रभाव होतो. त्यांनी म्हटले की हा अभ्यास याबाबत नवी समज देतो की प्रारंभीच्या जीवनातील अनुभव आणि मेंदूतील रसायनशास्त्र भविष्यातील भावनिक आणि सामाजिक वर्तनाला कसे आकार देतात. अभ्यासानुसार, हे संशोधन भविष्यात ऑटिझमसारख्या स्थिती समजून घेण्यात मदत करू शकते.