सन २०२५ मध्ये भारताने अवकाश विज्ञान क्षेत्रात अनेक मोठ्या आणि ऐतिहासिक कामगिरी केल्या आहेत. या वर्षी भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (इस्रो) ने २०० हून अधिक यशस्वी अंतराळ मोहिमा पूर्ण केल्या. इस्रोचे अध्यक्ष व्ही. नारायणन यांनी सांगितले की २०१५ ते २०२५ दरम्यान झालेल्या मोहिमांची संख्या २००५ ते २०१५ च्या तुलनेत जवळपास दुप्पट आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली जानेवारी २०२५ पासून आतापर्यंत २०० पेक्षा जास्त मोठ्या उपलब्धी साध्य झाल्या आहेत. या वर्षातील शेवटच्या मोहिमेद्वारे बुधवारी (२४ डिसेंबर २०२५) इस्रोने इतिहास रचत जगातील सर्वात जड संप्रेषण उपग्रह ब्लूबर्ड ब्लॉक-२ यशस्वीपणे प्रक्षेपित केला. अमेरिकेच्या एएसटी स्पेसमोबाइल कंपनीचा ६१०० किलो वजनाचा हा उपग्रह एलव्हीएम-३ (“बाहुबली”) रॉकेटच्या मदतीने अवघ्या १६ मिनिटांत पृथ्वीच्या ५२० किलोमीटर उंचीवरील निम्न कक्षेत स्थिर करण्यात आला.
यापूर्वी २ नोव्हेंबर २०२५ रोजी एलव्हीएम३-एम५/सीएमएस-०३ मोहिमेदरम्यान सी-२५ क्रायोजेनिक अपर स्टेजचे इन-ऑर्बिट इग्निशन यशस्वीरीत्या पार पडले. यामुळे भारत क्रायोजेनिक तंत्रज्ञानात वेगाने पुढे जात असल्याचे सिद्ध झाले. २८ मार्च २०२५ रोजी इस्रोने सेमी-क्रायोजेनिक इंजिन एसई-२००० ची यशस्वी “हॉट टेस्ट” घेतली, ज्यामुळे भारताची रॉकेट इंजिन क्षमता अधिक बळकट झाली. भारताच्या पहिल्या सौर मोहिमेतील आदित्य-एल१ कडून ही मोठे वैज्ञानिक यश मिळाले. सूर्य-पृथ्वी एल१ बिंदूवरून मिळालेला सुमारे १५ टेराबाइट डेटा जगभरातील संशोधकांसाठी खुला करण्यात आला आहे.
हेही वाचा..
दारू दरवर्षी ८ लाख युरोपीय लोकांचा घेते जीव
पंतप्रधान मोदी यांनी मुख्य सचिवांच्या बैठकीचे अध्यक्षस्थान भूषवले
या आठवड्यात बाजारासाठी महत्त्वाचे ट्रिगर्स कोण ठरणार?
तैवानमध्ये भूकंपामुळे गगनचुंबी इमारती हादरल्या
इस्रो आणि नासाने संयुक्तपणे निसार (NISAR) पृथ्वी निरीक्षण उपग्रह प्रक्षेपित केला. दोन वेगवेगळ्या फ्रिक्वेन्सीवर काम करणारा हा जगातील पहिला रडार इमेजिंग उपग्रह असून तो भूकंप, सुनामी, ज्वालामुखी, हिमनग वितळणे आणि पर्यावरणीय बदलांचा अभ्यास करेल. २९ जानेवारी २०२५ रोजी इस्रोचा १०० वा रॉकेट प्रक्षेपण पार पडला. जीएसएलव्ही-एफ१५ रॉकेटने एनव्हीएस-०२ उपग्रह अंतराळात पाठवला.
१६ जानेवारी २०२५ रोजी स्पॅडेक्स (स्पेस डॉकिंग एक्सपेरिमेंट) अंतर्गत दोन उपग्रहांना अवकाशात यशस्वीरीत्या जोडण्यात आले. यामुळे भारत असे करणारा जगातील चौथा देश ठरला. २०२५ मधील सर्वात अभिमानास्पद क्षण म्हणजे पहिल्यांदाच एक भारतीय अंतराळवीर आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर (ISS) पोहोचला. अंतराळवीर शुभांशु शुक्ला यांनी एक्सिओम-४ मोहिमेअंतर्गत १८ दिवस अवकाशात वास्तव्य केले.
