गीरच्या सिंहांवर विषाणूचे संकट

गुजरातमधील गीर अभयारण्यातील आशियाई सिंहांवर पुन्हा एकदा गंभीर आरोग्यसंकट ओढावल्याची धक्कादायक घटना समोर आली आहे. गेल्या काही दिवसांत सात सिंहांचा संशयास्पद संसर्गामुळे मृत्यू झाला असून त्यानंतर संपूर्ण वनविभाग हाय अलर्टवर गेला आहे. मृत सिंहांमध्ये चार सिंहशावक आणि तीन प्रौढ सिंहांचा समावेश आहे. या घटनेमुळे गीरमधील वन्यजीव संवर्धनाबाबत चिंता व्यक्त केली जात असून संसर्गाचा प्रसार रोखण्यासाठी १७ सिंहांना तातडीने विलगीकरणात ठेवण्यात आले आहे.

वनविभागाच्या प्राथमिक तपासात या मृत्यूमागे ‘कॅनाईन डिस्टेंपर व्हायरस’ (सीडीव्ही) किंवा ‘बेबेसिया’ या धोकादायक संसर्गाचा संशय व्यक्त करण्यात आला आहे. सीडीव्ही हा प्रामुख्याने कुत्र्यांमध्ये आढळणारा विषाणू असला तरी तो सिंहांसारख्या वन्य प्राण्यांनाही बाधित करू शकतो. तर बेबेसिया हा रक्तपेशींवर परिणाम करणारा परजीवी संसर्ग असून त्याचा परिणाम प्राण्यांच्या आरोग्यावर गंभीर स्वरूपात होऊ शकतो. या दोन्ही आजारांमुळे प्राण्यांची प्रतिकारशक्ती कमी होते आणि त्यांचा मृत्यू होण्याचा धोका वाढतो.
हे ही वाचा:
ई-रुपीचे नवे युग सुरू!

अमेरिकेत महागाईचा भडका

घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन वनविभागाने प्रभावित परिसरात विशेष वैद्यकीय पथके तैनात केली आहेत. मृत सिंहांचे नमुने तपासणीसाठी प्रयोगशाळेत पाठवण्यात आले असून अंतिम अहवालाची प्रतीक्षा केली जात आहे. दरम्यान, संसर्गाची शक्यता असलेल्या सिंहांवर सातत्याने लक्ष ठेवले जात आहे. विलगीकरणात ठेवलेल्या १७ सिंहांपैकी काहींमध्ये आजाराची लक्षणे आढळल्याने त्यांच्यावर उपचार सुरू करण्यात आले आहेत.

या पार्श्वभूमीवर गुजरात सरकारनेही तातडीने हालचाली सुरू केल्या आहेत. मुख्यमंत्री भूपेंद्र पटेल यांनी वरिष्ठ अधिकाऱ्यांसोबत आढावा बैठक घेत परिस्थितीचा सविस्तर आढावा घेतला. प्रभावित भाग आणि त्याच्या आसपासच्या परिसरात विशेष आरोग्य तपासणी मोहीम सुरू करण्यात आली असून सिंहांच्या हालचालींवर बारकाईने नजर ठेवली जात आहे. तसेच वनक्षेत्रातील इतर प्राण्यांमध्ये संसर्ग पसरू नये यासाठीही आवश्यक उपाययोजना करण्यात येत आहेत.

गीर अभयारण्य हे जगातील आशियाई सिंहांचे एकमेव नैसर्गिक अधिवास मानले जाते. त्यामुळे येथे उद्भवणारे कोणतेही संसर्गजन्य संकट संपूर्ण प्रजातीसाठी धोक्याची घंटा ठरू शकते. यापूर्वी २०१८ मध्येही अशाच प्रकारच्या संसर्गामुळे अनेक सिंहांचा मृत्यू झाला होता. त्या अनुभवाच्या पार्श्वभूमीवर यावेळी वनविभाग कोणतीही जोखीम न घेता युद्धपातळीवर उपाययोजना राबवत आहे.

सध्या गीरमधील परिस्थितीवर देशभरातील वन्यजीव तज्ज्ञांचे लक्ष लागले आहे. तपासणी अहवालानंतर मृत्यूचे नेमके कारण स्पष्ट होणार असले तरी सिंहांच्या सुरक्षेसाठी सुरू असलेली ही मोहीम अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे. आशियाई सिंहांच्या अस्तित्वाशी संबंधित हा प्रश्न असल्याने येत्या काही दिवसांत परिस्थिती कशी विकसित होते, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.