आई होणं हे एक सुंदर अनुभूती असते, पण याबरोबर अनेक जबाबदाऱ्याही येतात. नवजात बाळाची काळजी घेणे, पोषण पुरवणे आणि त्याच्या गरजा समजून घेणे ही आईसाठी आव्हानात्मक असते, पण आई सहजतेने हे सगळे सांभाळते. मात्र बाळाला दूध कधी आणि किती वेळा द्यावे, याबाबत अनेक आईंच्या मनात संभ्रम असतो. अनेक नव्या मातांना हा प्रश्न सतावतो की बाळाला कधी दूध द्यावे? काही आई घड्याळ पाहून दूध पिलवतात, तर काही बाळाच्या रडण्याची वाट पाहतात. पण हा मार्ग खरा आहे का? बाळाच्या भुकेची लक्षणे ओळखून वेळेवर दूध देणे महत्त्वाचे असते.
नोएड्यातील सीएचसी भंगेलच्या वरिष्ठ वैद्यकीय अधिकारी आणि स्त्रीरोग तज्ञ डॉ. मीरा पाठक यांनी बाळाला दूध देण्याच्या योग्य वेळा आणि पद्धतींबाबत महत्त्वाची माहिती दिली आहे. डॉ. मीरा पाठक म्हणतात की, जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) शिफारस केली आहे की नवजात बाळाला दर २ ते ३ तासांनी दूध द्यावे. मात्र ब्रेस्टफीडिंग फक्त घड्याळ पाहून करायचे नाही. जीवनाच्या सुरुवातीच्या २ ते ३ आठवड्यांत बाळ जास्त झोपतो, त्यामुळे आईला त्याला वेळोवेळी जागवून दूध द्यावे लागते, जेणेकरून बाळ भुकेमुळे त्रासात राहू नये. जसजसं बाळ मोठं होतं तसतसं ब्रेस्टफीडिंग त्याच्या भुकेनुसार करावी, घड्याळानुसार नव्हे.
हेही वाचा..
चोरी दरम्यान गोळी लागून चोराचा मृत्यू
ITBP, NDRF ने अडकलेल्या ४१३ तीर्थयात्रेकरूंना वाचवले
पंतप्रधान मोदींच्या हस्ते ‘कर्तव्य भवन’चे उद्घाटन
कावड यात्रेला बदनाम करण्याचा कट फसला
त्यांनी पुढे सांगितले, “२ ते ६ महिन्यांच्या वयात बाळ दररोज साधारणपणे ८ ते १२ वेळा दूध पीत असतो. या वयात ब्रेस्टफीडिंग डिमांडवर (मगणीनुसार) असावं, म्हणजे बाळाला जेव्हा भूक लागेल तेव्हा दूध द्यावं. डॉ. पाठक म्हणतात की, रात्री बाळ स्वतः उठून दूध मागेल तेव्हाच त्याला दूध द्यावे. जबरदस्तीने झोपेतून उठवून दूध देण्याची गरज नाही, कारण या वयात बाळाची भूक आणि झोप यांचा नियमित चक्र तयार होऊ लागतो.
त्यांनी आणखी सांगितले, “६ महिन्यांनंतर जेव्हा बाळाला टॉप फीड म्हणजे पूरक आहार दिला जातो, तेव्हा ब्रेस्टफीडिंगची मागणी कमी होते. या वयात बाळ सहसा दिवसातून ५ ते ६ वेळा स्तनपान करतो. अशावेळी आई-वडीलांनी बाळाच्या लक्षणांवर लक्ष ठेवावे. डॉ. मीरा पाठक म्हणतात की, जेव्हा बाळ हात तोंडात घालू लागतो किंवा किंचित रडतो, तेव्हा तो भुका असल्याचा संकेत असतो. अशावेळी ताबडतोब बाळाला दूध द्यावे, जोरात रडण्याची वाट पाहू नये. डॉक्टर म्हणतात की, प्रत्येक बाळाचा दूध पिण्याचा प्रकार वेगळा असतो. काही बाळ थोड्या-थोड्या प्रमाणात वारंवार दूध पीत असतात, तर काही बाळ एकावेळी पुरेसे दूध घेतात आणि नंतर बराच काळ दूध मागत नाहीत. त्यामुळे आईने आपल्या बाळाच्या सवयी व गरजा समजून घेत त्या अनुसार दूध द्यावे.
आईची भूमिका फक्त दूध पिलवण्यात मर्यादित नाही, तर बाळाच्या सर्व लहानमोठ्या गरजा वेळेवर ओळखून पूर्ण करणे हीही तिची जबाबदारी असते. योग्य माहिती, संयम आणि समजूतदारपणाने आई फक्त बाळाचे पोषणच उत्तम करू शकत नाही तर त्याच्या संपूर्ण विकासाचा पाया देखील मजबूत करू शकते.
