ईशान्य भारतातील मिझोराम राज्याने ६० वर्षांनंतर ऐतिहासिक टप्पा गाठत स्वतःला “बंडखोरीमुक्त” राज्य म्हणून घोषित केले आहे. राज्यातील शेवटचा सक्रिय उग्रवादी गट ‘सनाटे गट’ने गुरुवारी (३० एप्रिल) शस्त्रास्त्रांचा त्याग केला, त्यानंतर मुख्यमंत्री लालदुहोमा यांनी ही अधिकृत घोषणा केली.
हमार पीपल्स कन्व्हेन्शन (डेमोक्रॅटिक) [HPC(D)] च्या सनाटे गटाने आपल्या ४३ कॅडर्ससह आत्मसमर्पण केले. या गटाचे नेतृत्व लालह्मिंगथांगा सनाटे करत होते. हा गट मिझोराममधील शेवटचा सक्रिय उग्रवादी संघटना मानला जात होता. आत्मसमर्पण कार्यक्रम आयझोलजवळील सेसॉन्ग येथे ‘होमकमिंग आणि आर्म्स लेइंग’ कार्यक्रमादरम्यान पार पडला. १४ एप्रिल रोजी मिझोराम सरकार आणि HPC(D) यांच्यात झालेल्या शांतता करारानंतर हा निर्णय घेण्यात आला, ज्यामुळे राज्यातील दीर्घकाळ चाललेल्या उग्रवादाच्या समाप्तीचा मार्ग मोकळा झाला. मुख्यमंत्री लालदुहोमा यांनी यावेळी सांगितले, “पूर्वी मिझोराममध्ये शांततेचा उल्लेख झाला की HPC(D)ची छाया राहायची. आज आपण ते लक्ष्य गाठले आहे. आता आम्ही अभिमानाने सांगू शकतो की मिझोराम खऱ्या अर्थाने शांततापूर्ण राज्य आहे.”
त्यांनी मिझो समाजातील एकतेवर भर देत सांगितले की, उप-जनजातींच्या वेगळ्या ओळखीपेक्षा एकत्रित मिझो ओळख अधिक महत्त्वाची आहे. “आपण सगळे मिझो आहोत आणि आपली प्रगती एकतेतच आहे,” असे त्यांनी म्हटले. तसेच, राज्यात पुन्हा उग्रवाद डोके वर काढणार नाही, यासाठी सर्वांनी एकत्रितपणे शांतता राखण्याचे आवाहन त्यांनी केले.
राज्याचे गृहमंत्री के. सपदंगा यांनी या दिवसाला ऐतिहासिक ठरवत शांतता प्रक्रियेत मुख्यमंत्र्यांच्या भूमिकेचे कौतुक केले. त्यांनी सांगितले की, आत्मसमर्पण केलेल्या कॅडर्ससोबत सरकार त्यांच्या अपेक्षा लोकशाही आणि प्रशासकीय मार्गाने पूर्ण करण्यासाठी काम करेल.
हे ही वाचा:
सीबीआयच्या कार्यपद्धतीवर टीका करत दाभोळकर प्रकरणात शरद कळसकरांना जामीन
जबलपूर बोट दुर्घटना: चार वर्षांच्या मुलाला आईची अखेरची मिठी!
‘फोनपे’वर नोंदणीकृत वापरकर्त्यांच्या संख्येने गाठला ७० कोटींचा आकडा
बच्चू कडू यांचा शिवसेनेत प्रवेश; विधान परिषद उमेदवारीचीही घोषणा
HPC(D) दीर्घकाळापासून संविधानाच्या सहाव्या अनुसूचीअंतर्गत हमार समुदायासाठी स्वायत्त जिल्हा परिषद (ADC)ची मागणी करत होता. १९८०च्या दशकात हा गट राजकीय मंच म्हणून उदयास आला, मात्र १९८७मध्ये त्यांनी सशस्त्र संघर्षाचा मार्ग स्वीकारला. १९९४मध्ये झालेल्या शांतता करारानंतर या संघटनेचा एक भाग मुख्य प्रवाहात आला, तर असमाधानी गटाने वेगळे होऊन HPC(D)ची स्थापना केली. यानंतर २०१८मध्ये आणखी एका गटाने सरकारशी करार केला, मात्र सनाटे गट शांतता प्रक्रियेपासून दूर राहिला होता. २०२४पासून सुरू झालेल्या गुप्त चर्चांनंतर अखेर हा गटही मुख्य प्रवाहात परतला. सोहळ्यात सनाटे यांनी सरकारच्या प्रयत्नांचे कौतुक करत सांगितले की, विकासकामांमुळे विश्वास पुनर्स्थापित होण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली.
मिझोराममध्ये उग्रवादाची सुरुवात फेब्रुवारी १९६६मध्ये मिझो नॅशनल फ्रंटपासून झाली होती. ३० एप्रिल २०२६ रोजी, ६० वर्षांनंतर हा हिंसाचाराचा अध्याय संपुष्टात आला आणि राज्य ‘बंडखोरीमुक्त’ झाले. या घडामोडींसह मिझोरामने दशकांपासून चालत आलेल्या उग्रवादाला मागे टाकत स्थायी शांततेकडे एक महत्त्वपूर्ण पाऊल टाकले आहे.
