बांधकाम क्षेत्रात भारताची ऐतिहासिक झेप

भारताने जागतिक बांधकाम क्षेत्रात ऐतिहासिक कामगिरी करत अमेरिकेला मागे टाकले असून बांधकाम वाढीच्या बाबतीत जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात मोठा बाजार म्हणून उदयास आला आहे. जर्मनीस्थित गुंतवणूक आणि संशोधन संस्था फाउंडामेंटलच्या ‘स्टेट ऑफ द प्रोजेक्ट इकॉनॉमी २०२६’ अहवालानुसार, २०२० ते २०३० या दशकात जागतिक बांधकाम क्षेत्रातील वाढीत भारताचा वाटा तब्बल १४.१ टक्के राहणार आहे. याच कालावधीत अमेरिकेचा वाटा ११.१ टक्के इतका राहण्याचा अंदाज आहे. त्यामुळे भारताने प्रथमच अमेरिकेला मागे टाकत जागतिक क्रमवारीत दुसरे स्थान पटकावले आहे. या यादीत २६.१ टक्के वाट्यासह चीन अव्वल स्थानावर कायम आहे.

अहवालानुसार, जगभरातील बांधकाम उद्योगाचा आकार २०२४ मध्ये सुमारे १५.९७ ट्रिलियन डॉलर इतका होता. पुढील चार वर्षांत या क्षेत्रात मोठी वाढ अपेक्षित असून २०२८ पर्यंत हा आकडा १९.८६ ट्रिलियन डॉलरपर्यंत पोहोचू शकतो. म्हणजेच अवघ्या चार वर्षांत सुमारे ३.८९ ट्रिलियन डॉलरची अतिरिक्त वाढ होणार आहे. या काळात जागतिक बांधकाम उद्योगाचा वार्षिक सरासरी वाढीचा दर ५.६ टक्के राहण्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे.
हे ही वाचा:
छट! ममता-काँग्रेस विलीनीकरण या केवळ अफवा

अमेरिकेच्या लष्करी कारवायांनंतर होर्मुझ सामुद्रधुनी बंद!

भारताच्या या झपाट्याने वाढणाऱ्या कामगिरीमागे केंद्र सरकारकडून पायाभूत सुविधांवर करण्यात येणारी विक्रमी गुंतवणूक हे प्रमुख कारण मानले जात आहे. गेल्या काही वर्षांत राष्ट्रीय महामार्ग, द्रुतगती मार्ग, रेल्वे कॉरिडॉर, मेट्रो नेटवर्क, विमानतळ, बंदरे आणि औद्योगिक कॉरिडॉर यांसारख्या प्रकल्पांवर लाखो कोटी रुपयांची गुंतवणूक करण्यात आली आहे. याशिवाय ‘पीएम गतिशक्ती’, ‘मेक इन इंडिया’ आणि राष्ट्रीय पायाभूत सुविधा आराखडा यांसारख्या उपक्रमांमुळे देशभरात बांधकाम क्षेत्राला मोठी चालना मिळाली आहे.

अहवालात नमूद करण्यात आले आहे की, २०३० पर्यंत जागतिक बांधकाम क्षेत्रातील जवळपास ४० टक्के वाढ केवळ भारत आणि चीन या दोन देशांमधून होणार आहे. यामध्ये चीनचा २६.१ टक्के आणि भारताचा १४.१ टक्के वाटा असेल. यावरून आशियातील या दोन अर्थव्यवस्था जागतिक बांधकाम क्षेत्राच्या वाढीचे प्रमुख इंजिन ठरणार असल्याचे स्पष्ट होते.

तज्ज्ञांच्या मते, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), डेटा सेंटर्स, अक्षय ऊर्जा, संरक्षण उत्पादन, सेमिकंडक्टर उद्योग आणि लॉजिस्टिक्स क्षेत्रातील वाढत्या गुंतवणुकीमुळे भारतातील बांधकाम क्षेत्राला आणखी गती मिळणार आहे. विशेषतः AI आणि क्लाऊड तंत्रज्ञानाच्या विस्तारामुळे देशात मोठ्या प्रमाणावर डेटा सेंटर्स उभारले जात असून या क्षेत्रातील गुंतवणूक पुढील काही वर्षांत दुप्पट होण्याची शक्यता आहे.

भारताची अर्थव्यवस्था सध्या जगातील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या प्रमुख अर्थव्यवस्थांपैकी एक मानली जाते. मजबूत पायाभूत सुविधा, वेगाने होणारे शहरीकरण, वाढती लोकसंख्या आणि औद्योगिक विस्तार यामुळे बांधकाम क्षेत्र देशाच्या आर्थिक वाढीचा प्रमुख आधार बनले आहे. त्यामुळे आगामी दशकात भारत केवळ आशियाच नव्हे तर संपूर्ण जगातील बांधकाम उद्योगाच्या वाढीचे प्रमुख केंद्र म्हणून उदयास येईल, असा विश्वास जागतिक तज्ज्ञांनी व्यक्त केला आहे.