जागतिक अर्थव्यवस्थेचा नवा केंद्रबिंदू ब्रिक्स

ब्रिक्स बिझनेस फोरममध्ये परराष्ट्रमंत्री एस. जयशंकर यांनी बदलत्या जागतिक राजकीय आणि आर्थिक व्यवस्थेवर भारताची भूमिका स्पष्ट केली. जगातील आर्थिक आणि राजकीय समीकरणे झपाट्याने बदलत असून, या बदलत्या व्यवस्थेत भारतासह ब्रिक्स देशांची भूमिका अधिक महत्त्वाची ठरत आहे. जागतिक अर्थव्यवस्थेचा केंद्रबिंदू आता काही मोजक्या देशांपुरता मर्यादित राहिलेला नसून, विविध उदयोन्मुख अर्थव्यवस्थांना निर्णयप्रक्रियेत अधिक मोठे स्थान मिळणे आवश्यक आहे, असे जयशंकर यांनी अधोरेखित केले.

ब्रिक्स हे केवळ आर्थिक सहकार्याचे व्यासपीठ न राहता बदलत्या जागतिक व्यवस्थेला आकार देणारे महत्त्वाचे मंच म्हणून पुढे येत आहे. या पार्श्वभूमीवर सदस्य देशांमध्ये व्यापार, गुंतवणूक, तंत्रज्ञान, ऊर्जा, उत्पादन आणि पुरवठा साखळीच्या क्षेत्रात सहकार्य वाढवण्याची गरज आहे. विशेषतः जागतिक बाजारपेठेत निर्माण होणाऱ्या नव्या संधींचा फायदा घेण्यासाठी ब्रिक्स देशांनी परस्पर सहकार्य अधिक मजबूत केले पाहिजे, असा भारताचा आग्रह आहे.
हे ही वाचा:
चाकरमान्यांसह गडकरींनाही मुंबई-गोवा महामार्गाचा ताप!

बांगलादेशला हरवून भारत आशिया कपच्या फायनलमध्ये!

जयशंकर यांनी भविष्यातील अर्थव्यवस्थेत प्रतिभा आणि कुशल मनुष्यबळाचे महत्त्वही अधोरेखित केले. केवळ भांडवल आणि नैसर्गिक संसाधने ही आर्थिक विकासाची मोजपट्टी राहणार नाही, तर तंत्रज्ञानाचे ज्ञान, कौशल्य आणि मानवी क्षमता हे भविष्यातील सर्वात मोठे सामर्थ्य ठरणार आहे. भारताकडे मोठी तरुण लोकसंख्या आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील कुशल मनुष्यबळ असल्याने बदलत्या जागतिक अर्थव्यवस्थेत भारतासाठी मोठ्या संधी निर्माण होत आहेत.

याचबरोबर ब्रिक्स देशांमधील स्थानिक चलनांतील व्यापार वाढवण्याच्या मुद्द्यावरही भारताचा भर आहे. आंतरराष्ट्रीय व्यवहार अधिक सुलभ, स्वस्त आणि कार्यक्षम करण्यासाठी स्थानिक चलनांचा वापर वाढवण्याची गरज असल्याचे भारताचे मत आहे. मात्र याचा अर्थ डॉलरला पूर्णपणे बाजूला करण्याचा प्रयत्न असा नसून, आंतरराष्ट्रीय व्यापारासाठी पर्यायी आणि अधिक प्रभावी आर्थिक व्यवस्था उभारण्याचा प्रयत्न आहे.

ब्रिक्सच्या वाढत्या विस्तारामुळे या गटाची आर्थिक आणि राजकीय ताकदही वाढत आहे. अशा परिस्थितीत भारत केवळ सहभागी देश म्हणून नव्हे, तर जागतिक आर्थिक व्यवस्थेला नवी दिशा देणारा प्रमुख देश म्हणून आपली भूमिका मजबूत करण्याच्या प्रयत्नात आहे. त्यामुळे ब्रिक्सच्या माध्यमातून व्यापार आणि गुंतवणुकीच्या संधी वाढवण्यासोबतच भारत आपल्या तरुण मनुष्यबळाची, तंत्रज्ञान क्षमतेची आणि वाढत्या बाजारपेठेची ताकद जगासमोर मांडत आहे. बदलत्या जागतिक समीकरणांमध्ये भारताचा वाढता प्रभाव आणि ब्रिक्सचे महत्त्व यामुळे आगामी काळात या मंचाकडे जगाचे लक्ष अधिक वेधले जाण्याची शक्यता आहे.