फ्रान्स जळू लागला…५ लाख लोक रस्त्यावर… दुकाने लुटली…जुन्या वास्तू पेटवल्या

वाढती महागाई, इंधनाच्या किमती आणि सार्वजनिक सेवांची ढासळती स्थिती याविरोधात फ्रान्समध्ये शनिवारी झालेल्या देशव्यापी आंदोलनाला हिंसक वळण मिळाले. पॅरिससह फ्रान्समधील अनेक शहरांमध्ये अश्रुधुराच्या नळकांड्या फोडण्यात आल्या, वाहनांना आणि इमारतींना आग लावण्यात आली, तर अनेक दुकाने आणि व्यावसायिक आस्थापनांची तोडफोड व लूट करण्यात आली. यासंदर्भातील अनेक व्हीडिओ आता समोर येऊ लागले असून त्यात प्रमुख दुकानांमध्ये चेहरे झाकलेले आंदोलक घुसत असून त्या दुकानांची लूट करताना दिसत आहेत.

फ्रान्सचे गृहमंत्री लॉराँ न्युनेझ यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, देशभरात सुमारे ५ लाख ५० हजार नागरिक आंदोलनात सहभागी झाले. यापैकी सुमारे १ लाख १० हजार नागरिक पॅरिसमध्ये रस्त्यावर उतरले होते. मात्र, आंदोलनाच्या आयोजकांनी सहभागींची संख्या यापेक्षा अधिक असल्याचा दावा केला आहे.

आंदोलनाला हिंसक वळण मिळाल्यानंतर १२०० हून अधिक जणांना अटक करण्यात आली. फ्रान्सचे पंतप्रधान सेबॅस्तियाँ लेकॉर्नू यांनी सांगितले की, आंदोलनादरम्यान झालेल्या संघर्षात सुमारे १५० पोलीस अधिकारी जखमी झाले.

विद्यार्थ्यांच्या आंदोलनाचे आंदोलनात रूपांतर

फ्रान्समधील माध्यमिक शाळांमधील खराब परिस्थिती आणि कर्मचाऱ्यांची कमतरता याविरोधात विद्यार्थ्यांनी सुरू केलेल्या आंदोलनाने आता व्यापक स्वरूप धारण केले आहे. वाढती जीवनावश्यक वस्तूंची किंमत, सार्वजनिक सेवांमध्ये होत असलेली घट आणि सरकारच्या धोरणांविरोधातील नाराजीमुळे कामगार संघटना तसेच विविध सामाजिक गट या आंदोलनात सहभागी झाले आहेत.

हे ही वाचा:

केतन अग्रवाल हत्या प्रकरणात उज्ज्वल निकम विशेष सरकारी वकील

दुर्गापूजा मंडपातील चेंगराचेंगरीप्रकरणी सात जणांना अटक

आयपीओपूर्वी जिओची मोठी रणनीती

जिओ विणणार १६०० उपग्रहांचं जाळं

पॅरिसमधील मुख्य मोर्चा दुपारपर्यंत तुलनेने शांत होता. मात्र, संध्याकाळ होताच परिस्थिती बिघडली. आंदोलनकर्त्यांच्या काही गटांनी रस्त्यांवर आग लावली, वाहनांना पेटवले आणि पोलिसांशी संघर्ष केला. प्लास द ला रिपुब्लिकसारख्या प्रमुख भागांमध्येही वाहनांना आग लावण्यात आली. पोलिसांनी आंदोलकांना पांगवण्यासाठी अश्रुधूर आणि पाण्याच्या फवाऱ्यांचा वापर केला. काही ठिकाणी पोलिसांनी जमावावर लाठीचार्ज केल्याचे आणि आंदोलकांवर कारवाई केल्याचे व्हिडिओ समोर आले आहेत.

लुई विताँ, ॲपलच्या दुकानांची लूट

हिंसाचारादरम्यान अनेक दुकाने लुटण्यात आली आणि व्यावसायिक आस्थापनांची मोठ्या प्रमाणावर तोडफोड करण्यात आली. बोर्डोमध्ये आंदोलकांनी लुई विताँच्या दुकानात लूट केली, तर लील शहरातील ॲपलच्या दुकानालाही लक्ष्य करण्यात आले. पॅरिसमध्ये कपडे आणि खाद्यपदार्थांची दुकाने लुटण्यात आली. लील आणि मार्सेलमध्ये सरकारी इमारतींमध्ये घुसखोरी केल्याचेही वृत्त आहे.

आंदोलनाच्या पार्श्वभूमीवर समोर आलेल्या छायाचित्रे आणि व्हिडिओंमध्ये आंदोलक ऐतिहासिक पुतळ्यांवर चढताना दिसत आहेत. पार्श्वभूमीवर जळणाऱ्या वाहनांमुळे आणि इमारतींमुळे फ्रान्समधील परिस्थिती किती गंभीर झाली आहे, याचे चित्र स्पष्ट झाले.

ऐतिहासिक इमारतींना आग

हिंसाचाराचा फटका केवळ पॅरिसलाच बसला नाही. ल्योनमध्ये शहराच्या पर्यटन कार्यालयाला आग लागली. ल्योनचे महापौर ग्रेगरी डुसे यांनी या घटनेला दुर्दैवी असल्याचे म्हटले. ही अतिशय प्रसिद्ध आणि ऐतिहासिक इमारत असल्याने तिचे नुकसान झाल्याचे दुःख असल्याचे त्यांनी सांगितले. लिमोजमध्ये शहराच्या महापौर कार्यालयाला लागलेल्या मोठ्या आगीत इमारतीच्या छताचा काही भाग कोसळला. ग्रेनोबल, अव्हिन्यॉं, पॉ आणि माँपेलिए तसेच व्हॅलन्समध्येही इमारतींचे नुकसान झाल्याचे वृत्त आहे.

ग्रेनोबलमध्ये मुखवटा घातलेल्या काही व्यक्तींनी शहराच्या मध्यवर्ती भागातील अरुंद रस्त्यावर एक पर्यटक रेल्वेगाडी चालवत दंगल नियंत्रण पोलिसांच्या दिशेने नेल्याचे व्हिडिओ समोर आले आहेत.

हिंसाचारात आंदोलकांनाही गंभीर दुखापत झाली. सेंट-एतिएनचे महापौर रेजिस हुआनिको यांनी एका तरुणाचा ग्रेनेडमुळे हात उडाल्याचे सांगितले. अशा प्रकारची दुर्घटना कधीच घडायला नको होती, असे त्यांनी सोशल मीडियावरील पोस्टमध्ये म्हटले. फ्रान्सच्या गृह मंत्रालयाने पॅरिससह मार्सेल, रेनेस, तूलूज आणि आंजे यांसारख्या शहरांमध्ये मुखवटा घातलेल्या व्यक्तींकडून हिंसाचाराच्या नियोजित घटना घडवून आणल्याचा आरोप केला.

मॅक्रॉन यांचा कठोर इशारा

फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष इमॅन्युएल मॅक्रॉन यांनी जाळपोळ, लूटमार आणि सरकारी इमारतींवरील हल्ल्यांचा निषेध केला. सरकारी कार्यालये, दुकाने आणि महापालिका कार्यालयांची तोडफोड व लूट करणाऱ्यांवर कायदेशीर कारवाई करून त्यांना शिक्षा केली जाईल, असा इशारा त्यांनी दिला. शांततापूर्ण आंदोलनांमध्ये अडथळा निर्माण करणाऱ्यांवरही मॅक्रॉन यांनी टीका केली. हिंसाचाराच्या माध्यमातून देशावर आपला राजकीय अजेंडा लादण्याचा प्रयत्न कोणालाही करू दिला जाणार नाही, असे पंतप्रधान लेकॉर्नू यांनी म्हटले.

त्यांनी आंदोलनादरम्यान पोलिसांना “अत्यंत तीव्र स्वरूपाच्या हिंसाचाराचा” सामना करावा लागल्याचे सांगितले. काही गट पुढील वर्षी होणाऱ्या राष्ट्राध्यक्षपदाच्या निवडणुकीपूर्वी आंदोलनाला राजकीय रंग देण्याचा प्रयत्न करत असल्याचा आरोपही त्यांनी केला.

आंदोलनाची सुरुवात कशी झाली?

या आंदोलनाची सुरुवात फ्रान्समधील माध्यमिक शाळांमधील समस्यांपासून झाली. १५ ते १८ वर्षांच्या विद्यार्थ्यांसाठी असलेल्या ‘लिसे’ शाळांमध्ये शिक्षकांची कमतरता आणि पायाभूत सुविधांची खराब स्थिती असल्याचा आरोप करत विद्यार्थ्यांनी गेल्या काही आठवड्यांपासून निदर्शने सुरू केली होती.

सरकार या समस्यांकडे दुर्लक्ष करत असल्याचा आरोप विद्यार्थ्यांनी केला. त्यानंतर वाढत्या महागाईविरोधात कामगार संघटना आणि इतर सामाजिक गटही आंदोलनात सहभागी झाले. २०१८ मध्ये इंधनाच्या वाढत्या किमती आणि जीवनावश्यक खर्चाविरोधात उदयास आलेल्या ‘यलो व्हेस्ट’ म्हणजेच ‘पिवळ्या जॅकेट’ आंदोलनातील काही गटांनीही या आंदोलनाला पाठिंबा दिला आहे.

राष्ट्राध्यक्षपदाच्या निवडणुकीपूर्वी राजकीय संघर्ष तीव्र

फ्रान्समध्ये पुढील वर्षी एप्रिलमध्ये राष्ट्राध्यक्षपदाची निवडणूक होणार आहे. राष्ट्राध्यक्ष इमॅन्युएल मॅक्रॉन यांचा कार्यकाळ पुढील वर्षी संपणार आहे. त्यामुळे आंदोलनामुळे देशातील राजकीय संघर्ष आणखी तीव्र झाला आहे.

नॅशनल रॅलीच्या नेत्या मरीन ले पेन यांनी आंदोलनकर्त्यांच्या मागण्या योग्य असल्याचे मान्य करतानाच, त्या मागण्यांना कट्टर डाव्या विचारसरणीच्या गटांनी आपल्या फायद्यासाठी वापरल्याचा आरोप केला. त्यांनी डाव्या विचारसरणीचे नेते जाँ-ल्यूक मेलाँशॉन यांच्यावरही हिंसाचाराला खतपाणी घालण्याचा आरोप केला.