भारतातील इलेक्ट्रिक दुचाकी बाजारात सध्या मोठा बदल पाहायला मिळत आहे. काही वर्षांपूर्वी या क्षेत्रात नवउद्योजक (स्टार्टअप) कंपन्यांचे वर्चस्व होते, मात्र आता परिस्थिती बदलली आहे. टीव्हीएस मोटर कंपनी, बजाज ऑटो आणि हिरो मोटोकॉर्प या पारंपरिक वाहन उत्पादक कंपन्यांनी मिळून देशातील इलेक्ट्रिक दुचाकी बाजारातील सुमारे ६० टक्के हिस्सा आपल्या ताब्यात घेतला आहे. जानेवारी २०२६ पर्यंतच्या आकडेवारीनुसार हा बदल स्पष्टपणे दिसून येतो.
हे ही वाचा:
भारत ऊर्जा खरेदीचा निर्णय राजकीय दबावाला बळी पडून घेत नाही!
एक अपघात… ३० तासांची कोंडी! मुंबई- पुणे ‘मिसिंग लिंक’ ठरणार गेम चेंजर
अमेरिकेत भारतीय विद्यार्थ्याचा मृतदेह सापडला
बांगलादेशकडून पंतप्रधान मोदींना शपथविधीचे निमंत्रण
२०२३ साली या तीन कंपन्यांचा एकत्रित बाजार हिस्सा सुमारे ३४ टक्के होता. मात्र गेल्या दोन वर्षांत त्यांनी वेगाने प्रगती करत आपली पकड जवळपास दुप्पट केली आहे. याउलट, सुरुवातीला आघाडीवर असलेल्या अनेक नवउद्योजक कंपन्यांचा बाजार हिस्सा घटताना दिसत आहे. इलेक्ट्रिक वाहन क्षेत्रात सुरुवातीला नव्या कंपन्यांनी आकर्षक डिझाईन, आधुनिक तंत्रज्ञान आणि आक्रमक जाहिरातींच्या जोरावर ग्राहकांचे लक्ष वेधले होते. पण दीर्घकालीन टिकाव धरण्यासाठी आवश्यक असलेली सेवा व्यवस्था, सुटे भागांची उपलब्धता आणि मजबूत वितरण जाळे या बाबतीत त्यांना अडचणींचा सामना करावा लागला.
पारंपरिक कंपन्यांना देशभर पसरलेले डीलरशिप नेटवर्क, विश्वासार्ह ब्रँड प्रतिमा आणि विक्रीनंतरची मजबूत सेवा यांचा मोठा फायदा झाला. ग्राहक आता केवळ नवीन तंत्रज्ञानाकडे न पाहता वाहनाची टिकाऊपणा, बॅटरीची कार्यक्षमता आणि सर्विसची सोय या गोष्टींना अधिक महत्त्व देत आहेत. त्यामुळे मोठ्या कंपन्यांकडे ग्राहकांचा कल वाढला आहे.
टीव्हीएस मोटर कंपनीने आपल्या आयक्यूब या इलेक्ट्रिक स्कूटरमुळे चांगली विक्री नोंदवली आहे. कंपनीने उत्पादन क्षमता वाढवून बाजारातील वाढती मागणी पूर्ण करण्यावर भर दिला आहे. बजाज ऑटोनेही आपल्या चेतक इलेक्ट्रिक स्कूटरच्या माध्यमातून पुन्हा जोरदार पुनरागमन केले आहे. तसेच हिरो मोटोकॉर्पने इलेक्ट्रिक सेगमेंटमध्ये गुंतवणूक वाढवत आपली उपस्थिती मजबूत केली आहे.
दुसरीकडे, काही प्रमुख नवउद्योजक कंपन्यांना वाढती स्पर्धा, उत्पादन खर्चातील वाढ आणि सेवा व्यवस्थेतील मर्यादा यांचा सामना करावा लागत आहे. त्यामुळे त्यांचा वाढीचा वेग कमी झाला आहे.
एकूणच, भारतातील इलेक्ट्रिक दुचाकी बाजार आता नवउद्योजकांच्या सुरुवातीच्या टप्प्यातून पुढे जात मोठ्या आणि स्थापित कंपन्यांच्या नेतृत्वाखाली स्थिर टप्प्यात प्रवेश करत आहे. ग्राहकांचा वाढता विश्वास, मजबूत सेवा व्यवस्था आणि ब्रँडची प्रतिष्ठा यामुळे पारंपरिक वाहन उत्पादक कंपन्यांची पकड अधिक मजबूत होत असल्याचे या घडामोडींवरून स्पष्ट होते.
