भारतीय आयटी क्षेत्राला कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या वाढत्या प्रभावाचा मोठा फटका बसताना दिसत आहे. अवघ्या सात दिवसांत सुमारे ४.५ लाख कोटी रुपयांचे बाजारमूल्य नाहीसे झाल्याने गुंतवणूकदारांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. २५० अब्ज डॉलर्सपेक्षा अधिक आकार असलेल्या भारतीय आयटी उद्योगासाठी हा धक्का गंभीर मानला जात आहे. विशेषतः निफ्टी आयटी निर्देशांकात जवळपास १९ टक्क्यांची घसरण नोंदली गेली असून ही मागील काही वर्षांतील सर्वात मोठी घसरण मानली जाते.
या घसरणीमागील प्रमुख कारण म्हणून कृत्रिम बुद्धिमत्तेतील झपाट्याने होत असलेली प्रगती अधोरेखित केली जात आहे. अमेरिकन एआय संशोधन कंपनी अँथ्रोपिक हिने विकसित केलेल्या प्रगत मॉडेल्समुळे सॉफ्टवेअर विकास, कोडिंग, चाचणी आणि डेटा विश्लेषणासारखी कामे मोठ्या प्रमाणात स्वयंचलित होत आहेत. विशेषतः क्लॉड सारखी साधने अनेक पारंपरिक आयटी सेवांना पर्याय ठरत असल्याचे मानले जाते. त्यामुळे ‘हेडकाउंट-आधारित बिलिंग’ या मॉडेलवर चालणाऱ्या भारतीय कंपन्यांसमोर नवे आव्हान उभे ठाकले आहे.
हे ही वाचा:
भारत- इस्रायलमध्ये होणार मुक्त व्यापार करार
हॉटेलचे बिल भरले नाही, पाकिस्तानी हॉकी संघ आला रस्त्यावर
चांदीच्या किमतीत मोठी घसरण; गुंतवणूकदार संभ्रमात
बंंगाल SIR : एकाच महिन्याच्या अंतरात दोन मुले जन्माला कशी आली?
या विक्रीच्या त्सुनामीत देशातील प्रमुख आयटी कंपन्यांच्या समभागांना मोठा फटका बसला आहे. टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस, इन्फोसिस, एचसीएल टेक्नॉलॉजीज, विप्रो आणि टेक महिंद्रा या आघाडीच्या कंपन्यांच्या बाजारमूल्यात मोठी घट झाली आहे. काही विश्लेषकांच्या मते, काही कंपन्यांचे बाजारमूल्य २०२० नंतरच्या नीचांकी पातळीवर आले आहे. गुंतवणूकदारांनी मोठ्या प्रमाणात नफा वसूल केल्याने आणि भविष्यातील कमाईबाबत अनिश्चितता वाढल्याने ही घसरण अधिक तीव्र झाली.
तज्ज्ञांचे मत मात्र विभाजित आहे. काहींच्या मते, एआयमुळे पारंपरिक आयटी सेवा उद्योगाच्या महसुलावर दबाव येऊ शकतो. ग्राहक कंपन्या आता कमी मनुष्यबळात अधिक काम पूर्ण करू शकतात, त्यामुळे आउटसोर्सिंगची मागणी घटू शकते. विशेषतः पुनरावृत्तीची आणि प्रक्रियात्मक कामे एआयकडे वळत असल्याने रोजगार व महसूल या दोन्हीवर परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जाते.
दुसरीकडे, काही उद्योगतज्ज्ञ याकडे संक्रमणाचा काळ म्हणून पाहतात. त्यांच्या मते, एआय ही संधीही ठरू शकते. एआय सोल्यूशन्सची अंमलबजावणी, डेटा गव्हर्नन्स, सायबर सुरक्षा आणि एंटरप्राइझ इंटिग्रेशन यांसारख्या उच्च मूल्याच्या सेवांची मागणी वाढू शकते. भारतीय आयटी कंपन्यांनी आधीच एआय-आधारित प्लॅटफॉर्म आणि सेवा विकसित करण्यास सुरुवात केली आहे. त्यामुळे दीर्घकालीन दृष्टीने उद्योग अधिक सक्षम आणि तंत्रज्ञानकेंद्रित होऊ शकतो.
गुंतवणूकदारांसाठी सध्या परिस्थिती सावधगिरीची आहे. मूल्यांकनात मोठी घसरण झाली असली तरी मजबूत ताळेबंद, विविध ग्राहकवर्ग आणि नव्या तंत्रज्ञानात गुंतवणूक करणाऱ्या कंपन्या भविष्यात पुन्हा उभारी घेऊ शकतात, असे विश्लेषकांचे मत आहे. एकूणच, कृत्रिम बुद्धिमत्ता भारतीय आयटी उद्योगाचे नियम बदलत आहे का, हा प्रश्न आता अधिक गंभीर झाला असून येणारे काही महिने या क्षेत्रासाठी निर्णायक ठरणार आहेत.
