हॉर्मुझच्या तणावाने पेटले तेलबाजार; ब्रेंट ९२ डॉलरच्या पार

पश्चिम आशियातील वाढत्या भू-राजकीय तणावाचा जागतिक ऊर्जा बाजारावर मोठा परिणाम होत असून कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये सलग वाढ सुरू आहे. जगातील सर्वाधिक महत्त्वाच्या तेलवाहतूक मार्गांपैकी एक असलेल्या हॉर्मुझ सामुद्रधुनी परिसरातील तणावामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात ब्रेंट क्रूडचा भाव प्रति बॅरल ९२ डॉलरच्या पुढे, तर अमेरिकन वेस्ट टेक्सास इंटरमिजिएट (WTI) कच्च्या तेलाचा भाव ८५ डॉलरच्या वर पोहोचला आहे. तेलपुरवठा विस्कळीत होण्याची शक्यता लक्षात घेऊन व्यापारी आणि गुंतवणूकदारांनी मोठ्या प्रमाणावर खरेदी सुरू केल्याने बाजारात तेजीचे वातावरण निर्माण झाले आहे.

हॉर्मुझ सामुद्रधुनी ही जागतिक ऊर्जा व्यापारासाठी अत्यंत महत्त्वाची जीवनवाहिनी मानली जाते. जगातील जवळपास पाचव्या भागाएवढ्या कच्च्या तेलाची वाहतूक या मार्गातून होते. त्यामुळे या परिसरात लष्करी संघर्ष वाढल्यास किंवा जहाजवाहतुकीत अडथळे निर्माण झाल्यास जागतिक तेलपुरवठ्यावर तात्काळ परिणाम होऊ शकतो. सध्या इराण आणि अमेरिकेदरम्यान वाढलेल्या तणावामुळे हीच भीती अधिक गडद झाली असून त्याचा थेट परिणाम कच्च्या तेलाच्या किमतींवर दिसून येत आहे.
हे ही वाचा:
चर्चा सोडून गदारोळ; लोकसभा तिसऱ्या दिवशीही ठप्प

अनंतनागमध्ये दहशतवादी हल्ला, एक पोलीस शहीद

ऊर्जा क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते, सध्याची दरवाढ ही केवळ मागणी वाढल्यामुळे नाही, तर भविष्यात पुरवठा खंडित होण्याच्या भीतीमुळे होत आहे. परिस्थिती आणखी गंभीर झाल्यास ब्रेंट क्रूडचा भाव १०० डॉलर प्रति बॅरलच्या दिशेने जाऊ शकतो, असा अंदाजही व्यक्त केला जात आहे. त्यामुळे जगभरातील सरकारे आणि ऊर्जा कंपन्या परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत.

भारतासाठी ही परिस्थिती विशेष चिंतेची आहे. देश आपल्या गरजेपैकी ८५ टक्क्यांहून अधिक कच्चे तेल आयात करतो. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेल महाग झाल्यास देशाचे आयात बिल वाढेल, परकीय चलनावर अतिरिक्त ताण येईल आणि पेट्रोल, डिझेल, एलपीजी तसेच इतर इंधनांच्या किमती वाढण्याची शक्यता निर्माण होईल. वाहतूक खर्च वाढल्याने विविध वस्तूंच्या किंमती वाढून महागाईचा दबावही तीव्र होऊ शकतो.

कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमतींचा परिणाम भारतीय शेअर बाजारावरही दिसून आला. वाढत्या आयात खर्चाची आणि महागाईची भीती लक्षात घेऊन गुंतवणूकदारांनी सावध भूमिका घेतल्याने सकाळच्या व्यवहारात सेन्सेक्स ६०० हून अधिक अंकांनी घसरला, तर निफ्टी २४,०५० च्या खाली व्यवहार करत होता. विशेषतः विमान वाहतूक, पेंट, रसायन, लॉजिस्टिक्स आणि इंधनावर अवलंबून असलेल्या कंपन्यांच्या समभागांवर विक्रीचा दबाव दिसून आला.

दरम्यान, ऊर्जा विश्लेषकांचे मत आहे की पश्चिम आशियातील तणाव लवकर निवळला नाही, तर जागतिक ऊर्जा बाजारात आणखी अस्थिरता निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे तेलाच्या किमती आणखी वाढण्याची शक्यता असून त्याचा परिणाम जगभरातील अर्थव्यवस्था, महागाई आणि वित्तीय बाजारांवर होऊ शकतो. हॉर्मुझ सामुद्रधुनीतील प्रत्येक घडामोडीकडे आता जागतिक बाजाराचे लक्ष लागले असून, पुढील काही दिवस ऊर्जा बाजारासाठी अत्यंत निर्णायक ठरणार आहेत.