भारताच्या फॉरेक्स साठ्यात मोठी घसरण; ७ अब्ज डॉलरने घट

भारताच्या परकीय चलन साठ्यात (Forex Reserves) पुन्हा एकदा मोठी घसरण नोंदवली गेली आहे. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) यांनी जाहीर केलेल्या ताज्या आकडेवारीनुसार, १३ मार्च २०२६ रोजी संपलेल्या आठवड्यात देशाच्या परकीय चलन साठ्यात तब्बल ७.०५ अब्ज डॉलर्सची घट झाली आहे. या घसरणीनंतर भारताचा एकूण फॉरेक्स साठा ७०९.७६ अब्ज डॉलर्सवर आला आहे. ही घट सलग दुसऱ्या आठवड्यात झाली आहे, त्यामुळे अर्थव्यवस्थेबाबत काही प्रमाणात चिंता व्यक्त केली जात आहे. यापूर्वीच्या आठवड्यातही साठ्यात सुमारे ११ अब्ज डॉलर्सपेक्षा अधिक घट झाली होती. त्यामुळे फेब्रुवारी अखेरीस विक्रमी पातळीवर पोहोचलेला साठा आता सतत खाली येताना दिसत आहे.
हे ही वाचा:
अभिषेक शर्मा सिक्सर किंग बनणार?

काबूलमधील रुग्णालयावरील पाकिस्तानच्या हल्ल्यावर जागतिक मानवाधिकार संघटनेकडून सवाल

या घसरणीमागे प्रमुख कारण म्हणजे परकीय चलन मालमत्तेमध्ये (Foreign Currency Assets – FCA) झालेली घट. हीच साठ्याचा सर्वात मोठा भाग असते. डॉलरच्या तुलनेत युरो, पाउंड आणि येनसारख्या इतर चलनांच्या मूल्यातील चढ-उताराचा यावर परिणाम होतो. त्याचबरोबर जागतिक आर्थिक अस्थिरता, कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किंमती आणि डॉलर मजबूत होणे यामुळेही दबाव वाढला आहे.

तज्ञांच्या मते, रुपयावरचा दबाव कमी करण्यासाठी RBI वेळोवेळी बाजारात हस्तक्षेप करत आहे. यामध्ये डॉलर विक्री करून रुपयाला आधार दिला जातो. मात्र यामुळेच परकीय चलन साठ्यात घट होते. अलीकडच्या काळात जागतिक तणाव, विशेषतः पश्चिम आशियातील परिस्थिती आणि ऊर्जा बाजारातील अस्थिरता, यामुळे भारतासारख्या आयात-आधारित अर्थव्यवस्थेवर अतिरिक्त दबाव निर्माण झाला आहे.

दरम्यान, या आठवड्यात एक सकारात्मक बाब म्हणजे सोने साठ्यात वाढ झाली आहे. सोन्याच्या किमती वाढल्यामुळे भारताच्या गोल्ड रिझर्व्हच्या मूल्यात वाढ झाली आहे. मात्र SDR (Special Drawing Rights) आणि IMF मधील रिझर्व्ह पोझिशनमध्ये किरकोळ घट दिसून आली आहे.

एकूणच पाहता, भारताचा फॉरेक्स साठा अजूनही मजबूत पातळीवर आहे आणि आयात खर्च भागवण्यासाठी पुरेसा आहे. मात्र सलग होत असलेली घट आणि जागतिक आर्थिक अनिश्चितता लक्षात घेता RBI समोर आव्हान वाढताना दिसत आहे. आगामी काळात रुपयाची स्थिरता राखणे आणि साठ्याचे संतुलन टिकवणे हे मोठे आव्हान असणार आहे.