इराणी रियालची ऐतिहासिक घसरण; १ डॉलरच्या बदल्यात १३.७४ लाख रियाल

इराणच्या अर्थव्यवस्थेवरील संकट अधिक गडद होत असताना देशाच्या चलनाला मोठा धक्का बसला आहे. इराणी रियालने डॉलरच्या तुलनेत ऐतिहासिक नीचांकी पातळी गाठली असून एका अमेरिकी डॉलरसाठी तब्बल १३ लाख ७४ हजार ६०० रियाल मोजावे लागत आहेत. रियालच्या या घसरणीमुळे इराणमधील महागाई, जीवनावश्यक वस्तूंच्या वाढत्या किमती आणि सामान्य नागरिकांच्या आर्थिक अडचणी आणखी तीव्र झाल्या आहेत.

इराण आधीपासूनच अमेरिकी निर्बंध, परकीय चलनाची कमतरता, तेल निर्यातीवरील दबाव आणि आर्थिक अस्थिरतेचा सामना करत आहे. त्यातच अमेरिका इराणविरोधात नव्या आर्थिक निर्बंधांची अंमलबजावणी करत असल्याने परिस्थिती गंभीर झाली आहे. अमेरिकी अर्थमंत्री स्कॉट बेसेंट यांनी या कारवाईला ‘इकॉनॉमिक डी-डे’ असे संबोधले असून इराणशी आर्थिक संबंध ठेवणाऱ्या देशांवरही दबाव वाढवण्याचा इशारा दिला आहे.

रियालच्या घसरणीचा सर्वाधिक फटका सामान्य नागरिकांना बसत आहे. चलनाचे मूल्य कमी झाल्याने आयात केलेल्या वस्तू महाग होत आहेत, तर वाढत्या महागाईमुळे कुटुंबांच्या रोजच्या खर्चाचे गणित कोलमडले आहे. औषधे, अन्नधान्य आणि इतर जीवनावश्यक वस्तू खरेदी करणे अनेकांसाठी आव्हान बनले आहे. इराणमध्ये महागाईचा दबाव इतका वाढला आहे की नागरिकांच्या उत्पन्नाची वास्तविक क्रयशक्ती झपाट्याने कमी होत आहे.
हे ही वाचा:
परीक्षेच्या मागण्यांवरून पाटण्यात विद्यार्थी रस्त्यावर

सेमीकंडक्टरसाठी १.२७ लाख कोटींच्या ‘सेमीकॉन 2.0’ला वेग

दरम्यान, रियालच्या विनिमय दराबाबत विविध बाजारांमध्ये मोठी तफावत दिसून येते. अनधिकृत बाजारात २४ ऑगस्टला डॉलरचा दर जवळपास १९.९२ लाख रियालपर्यंत पोहोचल्याचे वृत्त आहे. यावरून इराणच्या अधिकृत आणि प्रत्यक्ष बाजारातील चलनमूल्यातील अंतरही स्पष्ट होते.

या आर्थिक संकटाचा परिणाम केवळ चलन बाजारापुरता मर्यादित राहिलेला नाही. तेल निर्यातीवरील निर्बंध, आंतरराष्ट्रीय आर्थिक व्यवस्थेपासून वाढते अलगाव आणि युद्धजन्य परिस्थिती यामुळे इराणच्या अर्थव्यवस्थेवर एकाच वेळी अनेक बाजूंनी दबाव निर्माण झाला आहे. परिणामी, रियालची घसरण ही इराणच्या व्यापक आर्थिक संकटाचे गंभीर लक्षण मानली जात आहे.

आर्थिक संकट वाढत असताना इराणसमोर आता महागाई नियंत्रणात आणणे, परकीय चलनाचा पुरवठा वाढवणे आणि आंतरराष्ट्रीय आर्थिक व्यवहार सुरळीत करण्याचे मोठे आव्हान आहे. अमेरिकेच्या नव्या निर्बंधांमुळे हा दबाव आणखी वाढण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे रियालची घसरण थांबवण्यात इराणला यश येते की आर्थिक संकट आणखी तीव्र होते, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.