भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (आरबीआय) शुक्रवार, ५ जून रोजी रेपो दर जाहीर केला असून रेपो दर ५.२५ टक्क्यांवर कायम ठेवला आहे. आरबीआयचे गव्हर्नर संजय मल्होत्रा यांनी सांगितले की, ३, ४ आणि ५ जून रोजी झालेल्या चलनविषयक धोरण समितीच्या (एमपीसी) बैठकीत आर्थिक आणि वित्तीय परिस्थितीचा सखोल आढावा घेतल्यानंतर हा निर्णय एकमताने घेण्यात आला. तसेच, बँकेने आपली धोरणात्मक भूमिका (पॉलिसी स्टान्स) ‘न्यूट्रल’ ठेवली आहे.
गव्हर्नर मल्होत्रा म्हणाले की, एप्रिलमधील मागील पतधोरण बैठकीनंतर जागतिक आर्थिक परिस्थिती अधिक आव्हानात्मक बनली आहे. पश्चिम आशियातील संघर्ष आणि अस्थिर युद्धविरामामुळे ऊर्जा दरांमध्ये मोठी वाढ झाली असून जागतिक पुरवठा साखळीवर त्याचा परिणाम होत आहे. यामुळे आर्थिक वाढ आणि महागाई या दोन्हींवर दबाव निर्माण होत आहे. ते म्हणाले की, वाढत्या ऊर्जा खर्चामुळे आणि पुरवठ्यातील अडथळ्यांमुळे आर्थिक घडामोडींवर ताण येऊ शकतो. मात्र, भारतीय अर्थव्यवस्था या धक्क्यांना तोंड देण्यास सक्षम असून देशाची आर्थिक ताकद वाढवण्यासाठी सातत्याने प्रयत्न सुरू आहेत.
आरबीआयनुसार, जागतिक आव्हाने असूनही किरकोळ महागाई (सीपीआय) सध्या आरबीआयच्या लक्ष्य पातळीपेक्षा कमी आहे. याचे कारण म्हणजे आंतरराष्ट्रीय किमतींचा संपूर्ण परिणाम अद्याप देशांतर्गत बाजारपेठेत दिसून आलेला नाही. मात्र, आगामी महिन्यांत महागाई वाढण्याची शक्यता असून ती आरबीआयने निश्चित केलेल्या उच्च मर्यादेच्या जवळ पोहोचू शकते.
महागाईशी संबंधित जोखीम वाढल्या असल्या तरी सध्याच्या परिस्थितीत व्याजदरात बदल करण्याऐवजी परिस्थिती अधिक स्पष्ट होण्याची वाट पाहण्याचा निर्णय घेण्यात आल्याचे गव्हर्नरांनी स्पष्ट केले. महागाई आणि पुरवठा बाजूवरील दबावांवर आरबीआय बारकाईने लक्ष ठेवणार असून पुढील निर्णय उपलब्ध आकडेवारीच्या आधारे घेतले जातील.
गव्हर्नर यांनी सांगितले की, राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालयाच्या (एनएसओ) दुसऱ्या आगाऊ अंदाजानुसार, मागील आर्थिक वर्षात भारताचा जीडीपी वाढदर ७.६ टक्के राहिला. खासगी उपभोग, गुंतवणूक, उत्पादन क्षेत्र आणि सेवा क्षेत्रातील मजबूत कामगिरीमुळे या वाढीस पाठबळ मिळाले. ते पुढे म्हणाले की, पश्चिम आशियातील तणाव सुरू झाल्यानंतरही भारतातील आर्थिक क्रियाकलाप तुलनेने स्थिर राहिले आहेत. उत्पादन आणि सेवा क्षेत्रातील पीएमआय निर्देशांक या दोन्ही क्षेत्रांतील मजबुती दर्शवतात, तर उद्योग क्षेत्रातील विश्वासही सकारात्मक आहे.
हे ही वाचा:
भारताला एसयू-५७ स्टेल्थ फायटरच्या संयुक्त निर्मितीचा रशियाकडून प्रस्ताव
राजनैतिक मार्गाने किंवा लष्करी कारवाईतून, विजय अमेरिकेचाच!
एका वर्षासाठी पाठवलेले यान ११ वर्षे कार्यरत; ‘मेवेन’ मोहिमेचा प्रवास अखेर संपला
चित्रपट निर्माते पहलाज निहलानी यांचे निधन
आरबीआयनुसार, ग्राहकांचा खर्च, विशेषतः ऐच्छिक खर्च (डिस्क्रेशनरी स्पेंडिंग), अद्याप मजबूत आहे. वाढत्या खर्चानंतरही गुंतवणुकीचा वेग कायम आहे. एप्रिल महिन्यात भारताच्या वस्तू निर्यातीतही चांगली वाढ नोंदवली गेली, जरी जागतिक स्तरावर वाहतूक आणि विमा खर्च वाढलेला असला तरी. आरबीआयने इशारा दिला की, नैऋत्य मान्सूनमध्ये संभाव्य कमतरता राहिल्यास कृषी उत्पादन आणि ग्रामीण मागणीवर परिणाम होऊ शकतो. मात्र, पीक विविधीकरण, जलसंधारण, पाणी साठवण, हवामानाशी सुसंगत शेती आणि कमी कालावधीच्या पिकांना प्रोत्साहन देणाऱ्या सरकारी योजनांमुळे हा परिणाम मोठ्या प्रमाणात कमी होऊ शकतो. सेवा क्षेत्रातील सातत्यपूर्ण मजबुती, जीएसटी सुधारणांचे सकारात्मक परिणाम आणि तुलनेने स्थिर रोजगार परिस्थिती यामुळे शहरी उपभोगाला पाठबळ मिळत राहील, असेही गव्हर्नरांनी नमूद केले. मात्र, वाढती महागाई कुटुंबांच्या खरेदीक्षमतेवर काही प्रमाणात दबाव आणू शकते.
आरबीआयने स्पष्ट केले की, जागतिक अनिश्चितता, वाढते ऊर्जा दर आणि महागाईचे धोके लक्षात घेता केंद्रीय बँक सावध भूमिका कायम ठेवणार आहे. सध्या व्याजदरात कोणताही बदल करण्यात आलेला नसला तरी, आगामी महिन्यांतील आर्थिक परिस्थितीनुसार पुढील धोरण निश्चित केले जाईल.