स्पेसएक्सचे नॅस्डॅकवर दमदार पदार्पण

जगभरातील गुंतवणूकदारांचे लक्ष वेधून घेणाऱ्या स्पेसएक्सच्या बहुप्रतिक्षित आयपीओने अखेर इतिहास रचला आहे. अवकाश तंत्रज्ञान क्षेत्रात क्रांती घडवणाऱ्या एलन मस्क यांच्या कंपनीने नॅस्डॅक शेअर बाजारात दमदार पदार्पण करत पहिल्याच दिवशी गुंतवणूकदारांना मोठा परतावा दिला. १३५ डॉलर प्रति शेअर या आयपीओ किंमतीच्या तुलनेत स्पेसएक्सचा शेअर १५० डॉलरवर सूचीबद्ध झाला. म्हणजेच पहिल्याच दिवशी सुमारे ११ टक्क्यांची वाढ नोंदवण्यात आली. या जोरदार उसळीमुळे कंपनीचे बाजारमूल्य तब्बल २ ट्रिलियन डॉलरच्या पुढे गेले आणि जागतिक गुंतवणूक क्षेत्रात खळबळ उडाली.

या ऐतिहासिक आयपीओमधून स्पेसएक्सने तब्बल ७५ अब्ज डॉलर, म्हणजेच सुमारे ६ लाख ४० हजार कोटी रुपयांचा निधी उभारला आहे. जागतिक भांडवली बाजाराच्या इतिहासातील ही सर्वात मोठ्या आयपीओंपैकी एक मानली जात आहे. आयपीओ खुला होताच जगभरातील मोठ्या वित्तीय संस्था, गुंतवणूक निधी आणि किरकोळ गुंतवणूकदारांनी मोठ्या प्रमाणावर बोली लावली. कंपनीच्या समभागांसाठी ऑफरच्या जवळपास दुप्पट मागणी नोंदवली गेल्याने स्पेसएक्सवरील विश्वास किती प्रचंड आहे हे स्पष्ट झाले.
हे ही वाचा:
आसामच्या जोरहाटमध्ये भारतीय हवाई दलाच्या AN-32 विमानाचा अपघात

“प्राणघातक कारवाया समर्थनीय नाहीत”

स्पेसएक्सने गेल्या दोन दशकांत अवकाश क्षेत्रात अभूतपूर्व यश मिळवले आहे. पुनर्वापर करता येणारी ‘फाल्कन-९’ रॉकेट्स, ‘स्टारलिंक’ उपग्रह इंटरनेट सेवा आणि मंगळ ग्रहावर मानव पाठवण्याचे महत्त्वाकांक्षी ‘स्टारशिप’ मिशन यामुळे कंपनीने जगभरात आपली वेगळी ओळख निर्माण केली आहे. सध्या स्टारलिंकद्वारे जगातील लाखो ग्राहकांना इंटरनेट सेवा पुरवली जात आहे, तर स्पेसएक्स दरवर्षी शेकडो रॉकेट प्रक्षेपण करून व्यावसायिक अवकाश बाजारावर मजबूत पकड ठेवून आहे.

या लिस्टिंगचा सर्वात मोठा फायदा कंपनीचे संस्थापक एलन मस्क यांना झाला आहे. स्पेसएक्समधील त्यांच्या मोठ्या हिस्सेदारीमुळे कंपनीच्या बाजारमूल्यात झालेल्या वाढीचा थेट परिणाम त्यांच्या संपत्तीवर झाला आहे. आर्थिक विश्लेषकांच्या अंदाजानुसार मस्क यांची एकूण संपत्ती १ ट्रिलियन डॉलरचा टप्पा ओलांडली असून ते जगातील पहिले ‘ट्रिलियनेअर’ बनले आहेत. याआधीही ते अनेकदा जगातील सर्वात श्रीमंत व्यक्ती म्हणून ओळखले जात होते, मात्र आता त्यांनी संपत्तीच्या बाबतीत एक नवा जागतिक विक्रम आपल्या नावावर केला आहे.

मात्र या प्रचंड मूल्यांकनाबाबत काही तज्ज्ञांनी सावध भूमिका घेतली आहे. कंपनीचे वार्षिक उत्पन्न वेगाने वाढत असले तरी संशोधन, तांत्रिक विकास आणि नवीन प्रकल्पांवरील गुंतवणुकीमुळे खर्चही मोठ्या प्रमाणात वाढत आहे. काही विश्लेषकांच्या मते, स्पेसएक्सचे सध्याचे मूल्यांकन हे कंपनीच्या भविष्यातील वाढीच्या अपेक्षांवर आधारित आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता, उपग्रह तंत्रज्ञान, संरक्षण क्षेत्रातील करार आणि मंगळ मोहिमांसारख्या दीर्घकालीन प्रकल्पांमुळे कंपनीच्या वाढीची क्षमता प्रचंड असल्याचा विश्वास गुंतवणूकदारांना आहे.

स्पेसएक्सच्या या ऐतिहासिक आयपीओने केवळ अमेरिकेच्या शेअर बाजारालाच नव्हे, तर संपूर्ण जगातील वित्तीय आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रालाही नवी दिशा दिली आहे. अवकाश संशोधन, कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि भविष्यातील तंत्रज्ञानावर आधारित उद्योगांमध्ये गुंतवणूक करण्यासाठी हा एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे. त्यामुळे स्पेसएक्सची ही झेप केवळ शेअर बाजारातील यश नसून मानवाच्या अवकाश स्वप्नांना आर्थिक बळ देणारी आणि नव्या युगाची सुरुवात करणारी घटना ठरत आहे.