भारत – उझबेकिस्तान संबंधांना युरेनियमचे नवे इंधन

भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या उझबेकिस्तान दौऱ्याने एका नव्या पर्वाला सुरुवात केली आहे. या दौऱ्यात झालेल्या करारामुळे भारताने अणुऊर्जा क्षेत्रात अत्यंत महत्त्वाचे धोरणात्मक यश मिळवले आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी रविवारी भारत आणि उझबेकिस्तान यांच्यात दीर्घकालीन युरेनियम पुरवठा व्यवस्थेची घोषणा केली. या व्यवस्थेमुळे भारताच्या दीर्घकालीन अणुऊर्जा कार्यक्रमाला आवश्यक इंधनपुरवठ्याची अधिक स्थिरता मिळण्याची अपेक्षा आहे. उझबेकिस्तानचे राष्ट्राध्यक्ष शौकत मिर्झियोयेव यांच्यासोबत झालेल्या चर्चेनंतर पंतप्रधान मोदी यांनी ही घोषणा केली.

“युरेनियमच्या पुरवठ्यासाठी आम्ही दीर्घकालीन व्यवस्थाही स्थापन करू,” असे पंतप्रधान मोदी यांनी सांगितले. या चर्चेत केवळ अणुऊर्जेचा मुद्दाच नव्हता, तर दोन्ही देशांमधील आर्थिक, सांस्कृतिक आणि शहरी विकासातील सहकार्य वाढवण्यावरही भर देण्यात आला.

भारत आणि उझबेकिस्तान तीन सिस्टर-सिटी आणि सिस्टर-स्टेट करारांना अंतिम रूप देत आहेत. मात्र, हे करार केवळ कागदावर राहू नयेत, यासाठी स्पष्ट कृती आराखडा तयार करण्याची गरज असल्याचे पंतप्रधान मोदी यांनी अधोरेखित केले. या भागीदारीचे प्रत्यक्ष परिणाम स्थानिक पातळीवर दिसावेत, अशी त्यांची अपेक्षा आहे.

उझबेकिस्तान सध्या न्यू ताश्कंद या नव्या शहराची उभारणी करत आहे. या पार्श्वभूमीवर पंतप्रधान मोदी यांनी गुजरातमधील गिफ्ट सिटीच्या नियोजन आणि विकासाचा अनुभव उझबेकिस्तानसाठी उपयुक्त ठरू शकतो, असे सांगितले. या प्रकल्पामागील नियोजन, तंत्रज्ञान आणि अंमलबजावणीची माहिती देण्यासाठी उझबेकिस्तानच्या प्रतिनिधीमंडळाचे भारतात स्वागत करण्याची तयारीही त्यांनी दर्शवली.

हे ही वाचा:

पाक खेळाडूंशी हात मिळवणार? मजुमदार म्हणाले, ‘त्या दिवशी बघू!’

कोलकाता बिलबोर्ड वादात अभिषेक बॅनर्जींना पोलिसांचे समन्स

श्रीलंकेचा धुव्वा उडवला, आता अफगाणिस्तानचा नंबर

नेपाळच्या महापुराचा बँकिंग व्यवस्थेलाही मोठा फटका

द्विपक्षीय व्यापार १ अब्ज डॉलरच्या पुढे

राष्ट्राध्यक्ष मिर्झियोयेव यांनी भारताचे वर्णन “विश्वासार्ह धोरणात्मक भागीदार” असे केले. त्यांनी सांगितले की, मागील वर्षात दोन्ही देशांमधील द्विपक्षीय व्यापाराने प्रथमच १ अब्ज अमेरिकी डॉलरचा टप्पा ओलांडला आहे. काही वर्षांपूर्वीच्या तुलनेत दोन्ही देशांमधील संयुक्त उपक्रमांची संख्या सात पटीने वाढली आहे. तसेच भारत आणि उझबेकिस्तानदरम्यान आता दर आठवड्याला १४ थेट विमानफेऱ्या सुरू असून, त्यामुळे प्रवास आणि व्यावसायिक संपर्क अधिक सुलभ झाला आहे.

दोन्ही देशांमधील सांस्कृतिक संबंध दृढ करण्यात लालबहादूर शास्त्री भारतीय सांस्कृतिक केंद्र आणि महात्मा गांधी भारतीय अध्ययन केंद्र यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावल्याचे मिर्झियोयेव यांनी नमूद केले. उझबेकिस्तानमध्ये योगाची लोकप्रियताही वाढत आहे. देशात २०१८ पासून राष्ट्रीय योग महासंघ कार्यरत असून, जूनमध्ये आयोजित योग महोत्सवात परिसरातील विविध देशांतील लोकांनी सहभाग घेतला होता.

३० दिवस व्हिसामुक्त प्रवास

भारतीय प्रवाशांसाठी आणखी एक महत्त्वाची घोषणा करण्यात आली आहे. उझबेकिस्तान भारतीय नागरिकांसाठी ३० दिवसांपर्यंतच्या वास्तव्यासाठी व्हिसाची अट हटवण्याच्या तयारीत आहे. या निर्णयामुळे पर्यटन, व्यावसायिक प्रवास आणि दोन्ही देशांतील नागरिकांमधील संपर्काला मोठी चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे.

युरेनियम पुरवठा, वाढता व्यापार, थेट विमानसेवा, व्हिसा सुलभता आणि शहरी विकासातील सहकार्य या सर्व घडामोडींकडे एकत्रितपणे पाहिल्यास भारत-उझबेकिस्तान संबंध केवळ औपचारिक किंवा प्रतीकात्मक राहिले नसून ते अधिक व्यापक आणि व्यावहारिक होत असल्याचे दिसून येते.

भारत आणि उझबेकिस्तान यांच्यात यापूर्वीच व्यापार, गुंतवणूक, शिक्षण, औषधनिर्मिती, माहिती तंत्रज्ञान आणि संस्कृती या क्षेत्रांत सहकार्य आहे. आता अणुऊर्जा आणि आधुनिक शहर नियोजनाची भर पडली आहे.