अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या दुसऱ्या कार्यकाळाच्या सुरुवातीच्या काळातील काही महत्त्वाच्या पडद्यामागील घडामोडींचा खुलासा २३ जून रोजी प्रकाशित झालेल्या ‘रेजिम चेंज’ या पुस्तकात करण्यात आला आहे. द न्यूयॉर्क टाइम्सचे पत्रकार मॅगी हॅबरमन आणि जोनाथन स्वान यांनी लिहिलेल्या या पुस्तकात युक्रेन युद्धाबाबत ट्रम्प प्रशासनातील वरिष्ठ नेत्यांमध्ये झालेल्या मतभेदांवर प्रकाश टाकण्यात आला आहे.
पुस्तकानुसार, ट्रम्प यांच्या दुसऱ्या शपथविधीनंतर अवघ्या दहा दिवसांनी, ३० जानेवारी २०२५ रोजी व्हाईट हाऊसमधील ओव्हल ऑफिसमध्ये युक्रेन युद्ध संपवण्यासाठीच्या संभाव्य शांतता आराखड्यावर चर्चा झाली होती. या बैठकीत युक्रेन आणि रशियासाठी विशेष अध्यक्षीय दूत म्हणून नियुक्त करण्यात आलेले निवृत्त लेफ्टनंट जनरल कीथ केलॉग यांनी “An America First Plan: Trump’s Historic Peace Deal for Russia-Ukraine War” हा मसुदा सादर केला होता.
या आराखड्यानुसार अमेरिका युक्रेनच्या ताब्यातील प्रदेशांवरील रशियाच्या दाव्यांना औपचारिक मान्यता देणार नव्हती, तर युक्रेनही ते प्रदेश लष्करी कारवाईद्वारे परत मिळवण्याचा प्रयत्न करणार नाही, अशी तडजोड सुचवण्यात आली होती. याशिवाय, युद्धविरामाच्या अंमलबजावणीवर देखरेख ठेवण्यासाठी परदेशी शांतिसैनिक तैनात करण्याचाही प्रस्ताव होता.
केलॉग यांच्या योजनेत फ्रान्स, ब्रिटन आणि नेदरलँड्ससारख्या युरोपीय देशांचे सैनिक युक्रेनमध्ये तैनात करण्याची कल्पना मांडण्यात आली होती. मात्र, उपराष्ट्रपती जेडी व्हान्स यांनी या प्रस्तावाला आक्षेप घेतला. नाटो सदस्य राष्ट्रांचे सैनिक युक्रेनमध्ये तैनात झाल्यास रशिया त्याकडे थेट चिथावणी म्हणून पाहू शकतो आणि त्यामुळे संघर्ष अधिक चिघळू शकतो, असा त्यांचा युक्तिवाद होता. याच चर्चेदरम्यान व्हान्स यांनी युरोपबाहेरील देशांचे सैन्य शांतिसैनिक म्हणून तैनात करण्याचा पर्याय मांडला. राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार मायकल वॉल्ट्झ यांनीही या कल्पनेला सकारात्मक प्रतिसाद दिल्यानंतर व्हान्स यांनी भारत आणि सौदी अरेबिया या देशांची नावे संभाव्य पर्याय म्हणून सुचवली. मात्र, पुस्तकानुसार, ट्रम्प यांनी भारताच्या सहभागाची कल्पना तत्काळ फेटाळून लावली.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्याशी आपले चांगले संबंध असल्याचे सांगतानाच ट्रम्प यांनी, “मला मोदी खूप आवडतात आणि त्यांना भेट द्यायची आहे. पण भारतीय असे काही करणार नाहीत. ते अशा गोष्टीसाठी पैसे देणार नाहीत,” असे म्हटल्याचा दावा पुस्तकात करण्यात आला आहे. पुढे त्यांनी “भारतीय कधीही कशासाठीही पैसे देत नाहीत,” अशी टिप्पणी केल्याचेही लेखकांनी नमूद केले आहे.
हे ही वाचा:
इराणमध्ये परिस्थिती सुधारतेय, पण सावध राहा!
उत्तर प्रदेशात १०० हून अधिक कोचिंग सेंटर्स सील; खान सरांचे सेंटरही बंद
बँक ऑफ इंडियाने नीरव मोदीविरुद्धचा १०० कोटींचा खटला जिंकला
युक्रेनबाबत ट्रम्प यांची भूमिका किती कठोर होती, याचाही उल्लेख पुस्तकात करण्यात आला आहे. कीथ केलॉग यांच्या सादरीकरणादरम्यान ट्रम्प यांनी वारंवार युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वोलोदिमिर झेलेन्स्की यांच्यावर टीका केल्याचा दावा लेखकांनी केला आहे. झेलेन्स्की हे “वाईट वाटाघाटी करणारे” असून त्यांनी “आपल्या देशाचा नाश केला”, मात्र “बायडेन प्रशासनाकडून मदत मिळवण्यात ते अत्यंत कुशल ठरले”, अशी टिप्पणी ट्रम्प यांनी केल्याचे पुस्तकात नमूद करण्यात आले आहे. याशिवाय, ट्रम्प यांनी युक्रेनला “जगातील सर्वात भ्रष्ट देशांपैकी एक” असे संबोधल्याचाही दावा या पुस्तकात करण्यात आला आहे.