नेतान्याहू यांचा एक फोन आणि अमेरिका- इराण चर्चा निष्फळ! नेमकं प्रकरण काय?

पाकिस्तानच्या इस्लामाबादमध्ये सुमारे २१ तास चर्चा होऊनही अमेरिका आणि इराण या दोन्ही पक्षांमध्ये करार होऊ न शकल्याने, पाकिस्तानच्या मध्यस्थीने इराण आणि अमेरिका यांच्यातील चर्चा निष्फळ ठरली. मात्र, आता या शांतता चर्चेतून एक नवा मुद्दा समोर आला आहे. तेहरानने असा दावा केला आहे की, वाटाघाटींच्या मध्यभागी इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनी अमेरिकेचे उपाध्यक्ष जेडी व्हान्स यांना केलेल्या फोन कॉलमुळे इराण- अमेरिका तणावामध्ये एक मोठी प्रगती होऊ शकली असती, पण ती अयशस्वी ठरली.

पाकिस्तानी राजधानीत २१ तासांहून अधिक काळ चाललेल्या चर्चेनंतर व्हान्स कोणत्याही कराराशिवाय इस्लामाबादहून निघून गेल्याच्या काही तासांनंतर, इराणचे परराष्ट्र मंत्री सय्यद अब्बास अराघची यांनी दावा केला की, चर्चेदरम्यान बेंजामिन नेतान्याहू यांचा फोन आला आणि चर्चेला वेगळी दिशा मिळाली. “बैठकीदरम्यान नेतान्याहू यांनी व्हान्स यांना केलेल्या फोनमुळे अमेरिका- इराण वाटाघाटींवरून लक्ष इस्रायलच्या हिताकडे वळले,” असे अराघची यांनी म्हटले आहे. पुढे त्यांनी म्हटले की, “जे युद्धाने साध्य करता आले नाही, ते अमेरिकेने वाटाघाटींच्या टेबलावर साध्य करण्याचा प्रयत्न केला.” ते म्हणाले की, इराण पाकिस्तानच्या यजमानपदाखालील वाटाघाटींमध्ये सद्भावनेने सामील झाला होता आणि व्हान्स यांनी रवाना होण्यापूर्वी घेतलेली पत्रकार परिषद अनावश्यक होती. ते म्हणाले की, इराण आपल्या राष्ट्राचे हित आणि सार्वभौमत्व जपण्यासाठी वचनबद्ध आणि तयार आहे.

वॉशिंग्टनने नेतान्याहू यांच्या फोन कॉलची पुष्टी किंवा खंडन केलेले नाही. या महिन्याच्या सुरुवातीला मध्यस्थीने झालेला दोन आठवड्यांचा शस्त्रसंधी आता केवळ नऊ दिवस शिल्लक असताना पुन्हा तणावाखाली आला आहे, अशा नाजूक क्षणी हा शस्त्रसंधीचा भंग झाला आहे.

इराणी अधिकारी आणि प्रादेशिक मध्यस्थांनी इस्लामाबादमधील अमेरिकेची भूमिका असमर्थनीय असल्याचे म्हटले आहे. तेहरानच्या वृत्तानुसार, वॉशिंग्टनने केवळ आपल्या आणि आपल्या मित्र राष्ट्रांच्या जहाजांसाठी होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून मुक्त संचारच नव्हे, तर इराणचा युरेनियम संवर्धन कार्यक्रम पूर्णपणे बंद करण्याची आणि त्यांच्याकडील युरेनियमचा साठा हस्तांतरित करण्याचीही मागणी केली होती. व्हान्स यांनी या अटी वॉशिंग्टनचा “अंतिम आणि सर्वोत्तम प्रस्ताव” म्हणून सादर केल्याचे म्हटले, जो इराणने नाकारला. मात्र, याचा सविस्तर वृत्तांत व्हाईट हाऊसने प्रसिद्ध केलेला नाही.

हे ही वाचा:

इराण-अमेरिका शांतता चर्चेचे अपयश; सेन्सेक्स १४०० अंकांनी कोसळला

कर्नाटकच्या काँग्रेस सरकारमध्ये मंत्रिमंडळात फेरबदल?

“इराण चर्चेसाठी पुन्हा येवो अथवा न येवो, पर्वा नाही”

इराणचे नेते मोज्तबा खामेनींच्या चेहऱ्याला गंभीर दुखापती, पायही निकामी?

वाटाघाटी अयशस्वी झाल्यानंतर तेल वाहतूक आणि ऊर्जा किमतींबाबतची अनिश्चितता परत आली आहे. ९ एप्रिल रोजी युद्धविरामाच्या घोषणेपूर्वी, ब्रेंट क्रूडचा भाव होर्मुझ सामुद्रधुनीतील संकटाच्या सुरुवातीच्या आठवड्यांनंतरच्या सर्वोच्च पातळीवर, प्रति बॅरल ११९ डॉलरच्या वर होता. इराणने वाहतुकीला अडथळा आणण्यासाठी सुरुंग, ड्रोन आणि क्षेपणास्त्रे तैनात केल्यामुळे आणि प्रत्येक जहाजाकडून १० लाख डॉलर्सपेक्षा जास्त शुल्क आकारल्यामुळे, मार्च महिन्यापासून सामुद्रधुनीतून होणारी व्यावसायिक जहाजवाहतूक जवळपास शून्यावर आली आहे.