अमेरिकन विमानवाहू नौकेतच मूलभूत सुविधांचा बोजवारा

अमेरिकेचे अत्याधुनिक आणि अणुऊर्जेवर चालणारे विमानवाहक पोत USS Gerald R. Ford (यूएसएस जेराल्ड आर. फोर्ड) सध्या मध्य पूर्वेत तैनात असताना एका गंभीर अंतर्गत अडचणीचा सामना करत आहे. इराणविरुद्ध वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर हे पोत युद्धतयारीसाठी महत्त्वाची भूमिका बजावत असताना, त्याच वेळी पोतातील शेकडो टॉयलेट्स आणि सांडपाणी व्यवस्थापन प्रणाली वारंवार बंद पडत असल्याने हजारो नौसैनिकांना मोठा त्रास सहन करावा लागत आहे. सुमारे ४,५०० हून अधिक कर्मचारी असलेल्या या विशाल युद्धनौकेत जवळपास ६०० हून अधिक टॉयलेट्स बसवण्यात आले आहेत; मात्र त्यापैकी अनेक टॉयलेट्स सतत ब्लॉक होत असल्याच्या तक्रारी समोर आल्या आहेत. परिणामी, अनेक वेळा नौसैनिकांना टॉयलेट वापरण्यासाठी ३० ते ४५ मिनिटांपर्यंत प्रतीक्षा करावी लागत असल्याचे सांगितले जात आहे.
हे ही वाचा:
पहलगाम हल्ल्यासंदर्भात टिप्पणी करणाऱ्या मोहम्मद दीपकची राहुल गांधींनी घेतली भेट

सोनं-चांदीत सौम्य घसरण

या समस्येचे मुख्य कारण म्हणजे पोतात बसवण्यात आलेली आधुनिक ‘व्हॅक्यूम-आधारित’ सांडपाणी प्रणाली. ही प्रणाली पाण्याचा वापर कमी करण्यासाठी तयार करण्यात आली असली तरी प्रत्यक्ष वापरात ती वारंवार निकामी होत असल्याचे दिसून आले आहे. पाईपलाईनमध्ये कॅल्शियम साचणे, वाल्व्ह बिघाड होणे आणि अडथळे निर्माण होणे यामुळे संपूर्ण विभागातील टॉयलेट्स एकाच वेळी बंद पडण्याच्या घटना घडल्या आहेत. या दुरुस्तीसाठी विशेष रासायनिक स्वच्छता प्रक्रिया करावी लागते आणि त्यासाठी मोठा खर्च येतो. इतक्या महागड्या आणि अत्याधुनिक युद्धनौकेत अशा मूलभूत सुविधांमध्ये अडथळे निर्माण झाल्याने अमेरिकन संरक्षण व्यवस्थेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित होत आहे.

ही परिस्थिती अधिक चिंताजनक ठरते कारण हे पोत सध्या Iran (इराण) संदर्भातील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर तैनात आहे. अमेरिकेचे नौदल म्हणजेच United States Navy (युनायटेड स्टेट्स नेव्ही) युद्धसज्जतेचा दावा करत असले तरी दीर्घकाळ समुद्रात राहिल्यामुळे जहाजाच्या देखभालीसाठी पुरेसा वेळ मिळालेला नाही. साधारणतः सहा महिन्यांची तैनाती असताना या पोताची मोहिम वाढवण्यात आल्याचे सांगितले जाते, ज्यामुळे यंत्रणांवर अतिरिक्त ताण पडला आहे. सतत समुद्रात राहिल्याने आणि कुटुंबापासून दूर असल्याने अनेक नौसैनिकांमध्ये मानसिक तणाव वाढल्याची माहितीही समोर येत आहे. काहींना घरातील महत्त्वाच्या कार्यक्रमांना मुकावे लागल्याची खंत आहे.

अधिकाऱ्यांच्या मते या तांत्रिक अडचणींमुळे पोताची लढाऊ क्षमता बाधित झालेली नाही; विमान उड्डाणे आणि सामरिक कारवाया नियमित सुरू आहेत. मात्र हजारो कर्मचाऱ्यांच्या दैनंदिन जीवनावर परिणाम करणारी ही समस्या किरकोळ मानता येणार नाही. युद्धनौका कितीही अत्याधुनिक असली तरी तिच्या यशस्वी कार्यक्षमतेसाठी मूलभूत सुविधा सुरळीत असणे अत्यावश्यक असते. त्यामुळे सांडपाणी व्यवस्थेतील बिघाड तातडीने दूर करणे हे अमेरिकन नौदलासाठी तांत्रिक तसेच मनोबलाच्या दृष्टीने महत्त्वाचे ठरणार आहे.