डबघाईला आलेल्या अर्थव्यवस्थेवरून इराणमध्ये हिंसक निदर्शने; सात जणांचा मृत्यू

इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या विरोधात आठवडाभर सुरू असलेल्या निदर्शनांनी नवीन वर्षाच्या सुरुवातीलाच हिंसक वळण घेतले. या हिंसाचारात अनेक निदर्शक आणि सात लोक मृत्युमुखी पडले. नवीन वर्षाच्या पहिल्याच दिवशी इराणमधील रस्त्यांवर सुरक्षा दल आणि निदर्शकांमध्ये संघर्ष झाल्याने निदर्शने देशाच्या ग्रामीण भागात पसरली आहेत. तत्पूर्वी, विद्यापीठातील विद्यार्थी तेहरानच्या रस्त्यावर उतरले, त्यांनी “हुकूमशहाचा मृत्यू” अशी घोषणाबाजी केली. तसेच १९७९ च्या इस्लामिक क्रांतीदरम्यान पदच्युत झालेल्या अमेरिकेच्या सहयोगी दिवंगत शाह मोहम्मद रझा पहलवी यांचे पुत्र रझा पहलवी यांच्या समर्थनार्थ घोषणा दिल्या.

तेहरानच्या काही भागात “शाह चिरंजीव व्हा”च्या घोषणा दिल्यानंतर, अमेरिकेत निर्वासित जीवन जगणारे रझा पहलवी यांनी एक्सवरून प्रतिक्रिया दिली. त्यांनी म्हटले की, “मी तुमच्यासोबत आहे. विजय आपला आहे कारण आपण न्याय्य आणि एक आहोत.” पुढे त्यांनी म्हटले की, जोपर्यंत ही राजवट सत्तेत राहील, तोपर्यंत देशाची आर्थिक परिस्थिती खालावतच राहील.

वाढत्या महागाईच्या विरोधात इराणमध्ये मोठी निदर्शने होत असून अनेक प्रदेशांमध्ये हिंसाचार सुरू आहे. लॉर्डेगन, कुहदश्त आणि इस्फहानमध्ये मृत्यूची नोंद झाली आहे. इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्सशी संलग्न फार्स वृत्तसंस्था आणि हक्क गट हेंगाव यांनी पश्चिमेकडील लॉर्डेगन शहरात मृत्यूची नोंद केली आहे, अधिकाऱ्यांनी कुहदश्तमध्ये किमान एक आणि इस्फहान प्रांतात एकाचा मृत्यू झाल्याची पुष्टी केली आहे. निदर्शने नवीन प्रदेशांमध्ये विस्तारत असताना निदर्शक आणि सुरक्षा दलांमधील संघर्ष यात लक्षणीय वाढ झाल्याचे दिसून आले आहे. फार्सने लॉर्डेगनमध्ये सुरक्षा सेवांशी झालेल्या संघर्षात आणि सशस्त्र निदर्शक म्हणून वर्णन केलेल्या संघर्षात दोन लोक ठार झाल्याचे वृत्त दिले आहे. हेंगाव यांनी सांगितले की सुरक्षा दलांनी तेथे अनेक लोक मारले आणि जखमी झाले.

इराणमधील अशांतता इराणच्या धर्मगुरू नेतृत्वासाठी एका महत्त्वाच्या काळात घडत आहे, कारण पाश्चात्य निर्बंधांमुळे अर्थव्यवस्थेवर गंभीर परिणाम झाला आहे, ज्यामुळे डिसेंबरमध्ये महागाई ४२.५% पर्यंत पोहोचली आहे. जूनमध्ये झालेल्या अलीकडील इस्रायली आणि अमेरिकेच्या हवाई हल्ल्यांमुळे इराणच्या आण्विक पायाभूत सुविधा आणि लष्करी नेतृत्वावर आणखी ताण आला आहे. अनेक इराणी विद्यापीठांमधील व्यापारी, दुकानदार आणि विद्यार्थ्यांनी अनेक दिवसांपासून निदर्शने केली आहेत, ज्यामुळे प्रमुख बाजारपेठा बंद पडल्या आहेत.

हे ही वाचा:

डिजिटल पेमेंटमध्ये भारताची मोठी झेप

केकेआरच्या मुस्तफिजूर निवडीवर वाद

चालत्या कारमध्ये आग, एका वर्षाच्या बाळाचा मृत्यू

शेअर बाजारात नववर्षची सुरुवात उत्तम

अलिकडच्या वर्षांत, अधिकाऱ्यांनी महागाई, दुष्काळ, महिला हक्क आणि राजकीय स्वातंत्र्यांशी संबंधित निदर्शने दडपण्यासाठी हालचाली केल्या आहेत, अनेकदा कडक सुरक्षा उपायांचा वापर केला आहे आणि असंख्य अटक केल्या आहेत. जूनमध्ये इस्रायलशी झालेल्या १२ दिवसांच्या हवाई युद्धामुळे आणखी ताण येत असताना, अमेरिका आणि पाश्चात्य निर्बंधांमुळे अर्थव्यवस्था संघर्ष करत आहे. २०२५ मध्ये इराणी रियालने डॉलरच्या तुलनेत त्याचे मूल्य जवळपास निम्मे गमावले, डिसेंबरमध्ये महागाई ४२.५% पर्यंत पोहोचली, ज्यामुळे सध्याच्या अशांततेच्या लाटेला चालना देणारे आर्थिक दबाव अधोरेखित झाले.