इराण आणि अमेरिका यांच्यात सुरू असलेल्या अणुचर्चांच्या पार्श्वभूमीवर एक महत्त्वाची राजनैतिक घडामोड समोर आली आहे. वृत्तांनुसार, इराण संभाव्य अणुकरारापूर्वी आपल्या समृद्ध (Enriched) युरेनियमचा साठा चीनकडे हस्तांतरित करण्याच्या पर्यायाचा विचार करत आहे. वॉशिंग्टनकडून तेहरानवर अणुकार्यक्रम मर्यादित करण्यासाठी वाढत्या दबावाच्या पार्श्वभूमीवर ही चर्चा पुढे आली आहे. अरब माध्यम अल अरेबियाच्या अहवालानुसार, इराण या विषयावर चीनसोबत चर्चा करत असून अमेरिकेसोबत संभाव्य शांतता कराराच्या काळात बीजिंगकडून सुरक्षा हमी मिळवण्याचाही प्रयत्न करत आहे.
दरम्यान, इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते इस्माईल बघेई यांनी सांगितले की, तेहरान आणि वॉशिंग्टन यांच्यात अनेक मुद्द्यांवर प्रगती झाली आहे. मात्र, याचा अर्थ अंतिम करार लवकरच होणार आहे असे नाही. ते म्हणाले, “बहुतेक चर्चेच्या विषयांवर आम्ही निष्कर्षापर्यंत पोहोचलो आहोत. हे खरे आहे, परंतु याचा अर्थ करारावर स्वाक्षरी होणारच आहे असे नाही.” इराणचे राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेजेशकियन यांनी पुन्हा एकदा स्पष्ट केले की, इराण अण्वस्त्र विकसित करण्याच्या दिशेने काम करत नाही. त्यांनी प्रादेशिक अस्थिरतेसाठी इस्रायलला जबाबदार धरले. पेजेशकियन म्हणाले, “आमच्या देशाचा सन्मान आणि सार्वभौमत्वाचा प्रश्न असेल, तर आमचे वाटाघाटी पथक कोणतीही तडजोड करणार नाही.”
दुसरीकडे, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणच्या समृद्ध युरेनियम साठ्याबाबत कठोर भूमिका कायम ठेवली आहे. ट्रम्प यांनी म्हटले की, इराणकडे असलेले समृद्ध युरेनियम तातडीने अमेरिकेकडे सोपवले जावे किंवा आंतरराष्ट्रीय देखरेखीखाली नष्ट केले जावे. त्यांनी सांगितले, “समृद्ध युरेनियम (न्यूक्लिअर डस्ट) त्वरित अमेरिकेकडे सुपूर्द केले जावे, जेणेकरून ते नष्ट करता येईल. किंवा इराणच्या सहकार्याने आणि समन्वयाने ते तेथेच किंवा अन्य योग्य ठिकाणी नष्ट केले जावे, जिथे अणुऊर्जा आयोग किंवा तत्सम संस्था या प्रक्रियेची साक्षीदार असेल.” मेमोरियल डे निमित्त केलेल्या भाषणात ट्रम्प यांनी पुन्हा एकदा ठामपणे सांगितले, “इराणकडे कधीही अण्वस्त्र असणार नाही.”
अमेरिका आणि इराण यांच्यातील लष्करी तणाव अद्याप पूर्णपणे संपलेला नाही. संघर्षविराम लागू असतानाही अमेरिकन सैन्याने होर्मुझ सामुद्रधुनी परिसरातील काही इराणी ठिकाणांवर मर्यादित कारवाई केली आहे. अमेरिकन सेंट्रल कमांड (CENTCOM) चे प्रवक्ते टिमोथी हॉकिन्स यांनी सांगितले की, “अमेरिकन सैन्याने दक्षिण इराणमध्ये आत्मसंरक्षणासाठी कारवाई केली. आमच्या सैनिकांना इराणी सैन्याकडून असलेल्या धोक्यांपासून संरक्षण देणे हा उद्देश होता. लक्ष्यांमध्ये क्षेपणास्त्र प्रक्षेपण केंद्रे आणि सागरी माईन्स पेरण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या इराणी नौकांचा समावेश होता. संघर्षविराम सुरू असतानाही CENTCOM संयम बाळगत आपल्या दलांचे संरक्षण करत आहे.”
हे ही वाचा:
सिद्धरामय्या- डीके शिवकुमार दिल्लीत; कर्नाटक मंत्रिमंडळात होणार फेरबदल?
पाकिस्तानातील सत्ता लष्कराच्या हाती? ट्रम्प यांच्या पोस्टने वेधले लक्ष
अमेरिकेकडून IRGC च्या नौका आणि क्षेपणास्त्र तळांवर हल्ले
सीएनजी दरात प्रति किलो २ रुपयांची वाढ
जर इराणने खरोखरच आपला समृद्ध युरेनियम साठा चीनच्या देखरेखीखाली किंवा संरक्षणाखाली पाठवण्याचा निर्णय घेतला, तर तो पश्चिम आशियाच्या भू-राजकारणातील एक महत्त्वाचा टप्पा ठरू शकतो. या निर्णयामुळे मध्य पूर्वेतील सत्तासंतुलनात चीनची भूमिका अधिक मजबूत होण्याची शक्यता असून, अमेरिका-इराण संबंधांवर तसेच प्रादेशिक सुरक्षाव्यवस्थेवरही त्याचा दूरगामी परिणाम होऊ शकतो.