मसाले शुद्ध आहेत की भेसळ? ओळखण्यासाठी करा ‘हे’ उपाय

चव आणि आरोग्य यांचा संबंध केवळ आहाराशीच नाही, तर शुद्ध आहाराशीही जोडलेला आहे. चांगल्या आरोग्यासाठी फक्त योग्य आहार पुरेसा नसतो, तर त्या आहारात वापरल्या जाणाऱ्या घटकांची योग्य ओळख असणेही तितकेच महत्त्वाचे असते- विशेषतः मसाल्यांच्या बाबतीत.

आजकाल पारंपरिक पद्धतीने दळलेले मसाले कमी होत चालले असून बाजारात भेसळयुक्त मसाल्यांचे प्रमाण वाढले आहे. बाजारात मिळणाऱ्या मसाल्यांमध्ये अनेकदा धोकादायक भेसळ आढळते. उदाहरणार्थ, हळदीमध्ये लेड क्रोमेट किंवा तिखटामध्ये विटेची पूड मिसळली जाते. अशा प्रकारचे मसाले आरोग्यासाठी विषासारखे ठरू शकतात. त्यामुळे खरे आणि बनावट मसाले ओळखणे अत्यंत आवश्यक आहे.

धणे पावडर ओळखण्याची पद्धत

धणे पावडर शुद्ध आहे की नाही हे तपासण्यासाठी काचेच्या ग्लासमध्ये पाणी घ्या. त्यात दोन चमचे धणे पावडर टाका आणि अर्धा तास तसेच ठेवा. जर पावडर ग्लासच्या तळाशी बसली तर ती शुद्ध आहे. पण जर ती वर तरंगू लागली किंवा पाण्यात मिसळू लागली तर ती अशुद्ध असल्याचे समजावे.

सेंधव मीठ ओळखण्याची पद्धत

सेंधव मीठ शुद्धतेचे प्रतीक मानले जाते आणि अनेक घरांमध्ये त्याचा वापर शतकानुशतके होत आहे. मात्र आजकाल त्यातही भेसळ होण्याची शक्यता असते. तपासण्यासाठी बटाटा मधोमध कापून त्यावर सेंधव मीठ ठेवा. त्यावर काही थेंब लिंबाचा रस टाका. जर मीठ खरे असेल तर त्याच्या रंगात बदल होणार नाही. पण भेसळ असल्यास बटाटा काळा किंवा निळसर पडू लागतो.

लाल तिखट ओळखण्याची पद्धत

काचेच्या ग्लासमध्ये पाणी घेऊन त्यात दोन चमचे लाल तिखट टाका. जर तिखट पाण्यावर तरंगत असेल तर ते शुद्ध आहे. पण जर ते पाण्यात बुडून पाण्याचा रंग लाल करत असेल, तर त्यात भेसळ असल्याचे समजावे.

काळी मिरी पावडर तपासण्याची पद्धत

काळी मिरी पावडरमध्येही भेसळ केली जाते. यासाठी एका ग्लासमध्ये पाणी घेऊन त्यात काळी मिरी पावडर टाका. जर ती पाण्यात बुडाली तर ती अशुद्ध आहे आणि जर ती पाण्यावर तरंगली तर ती शुद्ध मानली जाते.

हळद पावडर ओळखण्याची पद्धत

हळदीशिवाय भाज्यांचा रंग आणि चव दोन्हीही अपूर्ण वाटतात. हळद तपासण्यासाठी काचेच्या ग्लासमध्ये पाणी घेऊन त्यात हळद पावडर टाका. शुद्ध हळद लगेच रंग सोडत नाही आणि हळूहळू तळाशी बसते. पण भेसळयुक्त हळद पाण्यात टाकताच लगेच रंग सोडते आणि पाण्यात मिसळते.

मसाले केवळ चव वाढवण्यासाठी नसतात, तर ते आरोग्य टिकवण्यासाठीही महत्त्वाचे असतात. त्यामुळे आपल्या आरोग्याशी तडजोड करू नका आणि मसाल्यांची शुद्धता तपासूनच त्यांचा वापर करा.