ऑपरेशन सिंदूरला एक वर्ष पूर्ण झाल्यानंतर, भारत आणि पाकिस्तानमधील १०० हून अधिक प्रमुख व्यक्ती, ज्यामध्ये अनेक राजकारणी आणि सार्वजनिक व्यक्तींचा समावेश आहे, यांनी संयुक्तपणे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि पाकिस्तानचे पंतप्रधान शहबाज शरीफ यांना दोन्ही देशांमधील शांतता, संवाद आणि सामान्य द्विपक्षीय संबंध पुन्हा प्रस्थापित करण्यासाठी ठोस आणि सातत्यपूर्ण पावले उचलण्याचे आवाहन केले आहे.
सेंटर फॉर पीस अँड प्रोग्रेस यांनी जारी केलेल्या या आवाहनावर एकूण ११७ जणांनी स्वाक्षऱ्या केल्या आहेत. त्यामध्ये ६१ भारतीय आणि ५६ पाकिस्तानी नागरिकांचा समावेश आहे. या आवाहनात दोन्ही सरकारांना दीर्घकाळ चालत आलेले वैर संपवण्याचे आवाहन करण्यात आले असून, या शत्रुत्वामुळे लाखो तरुणांच्या संधी, समृद्धी आणि सुरक्षित भविष्यास बाधा येत असल्याचे म्हटले आहे.
भारतीय स्वाक्षरीकर्त्यांमध्ये नॅशनल कॉन्फरन्सचे प्रमुख फारूक अब्दुल्ला, फुटीरतावादी नेते मीरवायझ उमर फारूक, पीडीपी प्रमुख मेहबुबा मुफ्ती, आरजेडीचे खासदार मनोज झा, तसेच माजी टीएमसी मंत्री आणि सध्याचे एजीयूपी नेते हुमायून कबीर यांचा समावेश आहे. पाकिस्तानमधील स्वाक्षरीकर्त्यांमध्ये माजी परराष्ट्र मंत्री खुर्शीद महमूद कसुरी, माजी राजनैतिक अधिकारी अशरफ जहांगीर काझी, नॅशनल असेंब्ली सदस्य इस्फान्यार भंडारा, तसेच अणुशास्त्रज्ञ आणि लेखक परवेझ हुडभॉय यांचा समावेश आहे.
स्वाक्षरीकर्त्यांनी दोन्ही नेत्यांना विश्वास निर्माण करणारे उपाय पुन्हा सुरू करण्याचे आवाहन केले आहे. त्यामध्ये ते म्हणतात, पूर्ण राजनैतिक संबंध पुन्हा प्रस्थापित करणे, नवी दिल्ली आणि इस्लामाबाद येथे उच्चायुक्तांची पुन्हा नियुक्ती करणे, नियमित व्हिसा सेवा पुन्हा सुरू करणे, व्यावसायिक विमानांसाठी हवाई क्षेत्र पुन्हा खुले करणे यांचा समावेश आहे.
हे ही वाचा:
ICC टी-२० क्रमवारीत ईशान किशनचा दबदबा
मेक्सिकोचा १९८६ नंतर नॉकआऊट फेरीतील पहिला विजय
हा प्रयोग भारतासाठी गेम चेंजर ठरणार…
हे आवाहन अशा वेळी करण्यात आले आहे, जेव्हा भारत सरकारने वारंवार स्पष्ट केले आहे की पाकिस्तानबाबतची त्यांची भूमिका बदललेली नाही. भारताने ठामपणे सांगितले आहे की “दहशतवाद आणि चर्चा एकत्र होऊ शकत नाहीत, तसेच दहशतवाद आणि व्यापारही एकत्र चालू शकत नाही.” तसेच भारताने हेही स्पष्ट केले आहे की सीमापार दहशतवाद संपल्याशिवाय द्विपक्षीय संबंधांमध्ये सुधारणा होऊ शकत नाही.
या पत्रात पुढे अटारी-वाघा सीमारेषा व्यापार आणि प्रवासासाठी पुन्हा उघडण्याची, श्रीनगर-मुझफ्फराबाद बस सेवा तसेच इतर सीमापार संपर्क सुविधा पुन्हा सुरू करण्याची मागणी करण्यात आली आहे.
पत्रात म्हटले आहे, “भारत आणि पाकिस्तान मिळून जगातील जवळपास पाचव्या भागाइतकी लोकसंख्या येथे राहते. आपल्या लोकसंख्येचा मोठा भाग तरुणांचा आहे. दोन्ही देशांतील नागरिकांना सततचा अविश्वास आणि संघर्ष नव्हे, तर शांतता, विकास, संपर्क आणि सहकार्याने परिभाषित होणारे भविष्य मिळायला हवे.”
पुढे असे म्हटले आहे, “दशकांपासून चालत आलेल्या दुराव्यामुळे आपल्या सामूहिक क्षमतेला मोठा अडथळा निर्माण झाला असून, सामाजिक, आर्थिक आणि मानवी स्तरावर मोठी किंमत मोजावी लागली आहे. मतभेद सोडवण्यासाठी आणि स्थिर व समृद्ध प्रदेश घडवण्यासाठी सातत्यपूर्ण संवाद आणि सहभाग हाच एकमेव व्यवहार्य मार्ग आहे, असा आमचा विश्वास आहे.”
या आवाहनात जम्मू-काश्मीरसह सर्व प्रलंबित मुद्द्यांवर सर्वसमावेशक द्विपक्षीय संवाद पुन्हा सुरू करण्याची, २००४ ते २००७ दरम्यान तयार झालेल्या चर्चेच्या चौकटीचा पुनर्विचार करण्याची, लष्करी तणाव कमी करण्याची आणि दोन्ही देशांच्या वैध सुरक्षा चिंतांचा विचार करण्याची मागणीही करण्यात आली आहे.
स्वाक्षरीकर्त्यांनी पुढे कर्तारपूर साहिब कॉरिडॉर, पाकिस्तानातील नीलम व्हॅलीमधील शारदा पीठ येथे प्रवेश आणि दोन्ही देशांतील धार्मिक व सांस्कृतिक वारसा स्थळांना भेट देणे अधिक सुलभ करण्याचे आवाहनही विश्वास निर्माण करणाऱ्या उपाययोजनांचा भाग म्हणून केले आहे.
पत्रात म्हटले आहे, “आम्ही आपणास विनम्र विनंती करतो की, सामान्य जनतेच्या आकांक्षा ऐका आणि एकाकीपणाऐवजी सहभाग, वैराऐवजी संवाद आणि संघर्षाऐवजी सहकार्याचा मार्ग स्वीकारा. दक्षिण आशियाचे भविष्य विभाजन आणि संघर्षावर नव्हे, तर शांतता, समृद्धी आणि सामायिक प्रगतीवर आधारित असावे.”
पत्राच्या शेवटी असे नमूद करण्यात आले आहे, “हे आवाहन कोणत्याही राजकीय भूमिकेचे समर्थन नाही. जवळपास दोन अब्ज लोकांच्या कल्याण, आकांक्षा आणि भविष्यास संघर्ष, टक्कर आणि विभाजनापेक्षा अधिक महत्त्व देण्याचे हे आवाहन आहे. शांतता, संवाद आणि सहकार्य हाच स्थिर, समृद्ध आणि सुरक्षित दक्षिण आशियाकडे जाणारा सर्वात खात्रीशीर मार्ग आहे, असा आमचा विश्वास आहे.”