संरक्षण क्षेत्रातील परदेशी आयातीवरील अवलंबित्व कमी करून देशातच संरक्षण साहित्य तयार करण्यासाठी केंद्र सरकारने मोठा निर्णय घेतला आहे. संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी ३ हजार ७० कोटी रुपयांच्या संरक्षण साहित्याचे देशातच उत्पादन करण्याची घोषणा केली आहे. यामुळे भारतीय संरक्षण उद्योगाला, विशेषतः देशातील छोटे-मोठे उद्योग, सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग तसेच नव्या तंत्रज्ञानावर काम करणाऱ्या कंपन्यांना मोठी संधी मिळणार आहे.
संरक्षण मंत्रालयाने स्वदेशीकरणाची सहावी यादी जाहीर केली आहे. या यादीत ४०५ संरक्षणविषयक वस्तूंचा समावेश करण्यात आला आहे. यापुढे या वस्तू परदेशातून आयात करण्याऐवजी देशातील उत्पादकांकडून खरेदी करण्यावर भर दिला जाणार आहे. या यादीत संरक्षण उपकरणांमध्ये वापरले जाणारे विविध सुटे भाग, यंत्रणेचे छोटे घटक, उपयंत्रणा, उपकरणांचे भाग आणि कच्च्या मालाचा समावेश आहे. म्हणजेच केवळ मोठी शस्त्रे किंवा लष्करी वाहने देशात तयार करण्यावरच भर नसून, या मोठ्या यंत्रणांमध्ये लागणारा प्रत्येक महत्त्वाचा छोटा भागही देशात तयार करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
नव्या यादीतील अनेक वस्तू भारतीय लष्कराच्या महत्त्वाच्या संरक्षण साधनांमध्ये वापरल्या जातात. हलके हेलिकॉप्टर, रणगाडे आणि हलकी लढाऊ विमाने यांसाठी लागणाऱ्या विविध भागांचे देशातच उत्पादन केले जाणार आहे. यामुळे एखाद्या हेलिकॉप्टरचा किंवा लढाऊ विमानाचा एखादा छोटा भाग खराब झाल्यानंतर तो परदेशातून मागवण्याची गरज कमी होईल. देशातच त्याचे उत्पादन आणि पुरवठा झाल्यास वेळ आणि परदेशी चलन दोन्हीची बचत होण्यास मदत होईल.
संरक्षण मंत्रालयाने संरक्षण साहित्याचे देशात उत्पादन वाढवण्यासाठी ‘सृजन’ पोर्टल सुरू केले आहे. या माध्यमातून देशातील कंपन्यांना परदेशातून आयात होणाऱ्या संरक्षण साहित्याचे देशात उत्पादन करण्यासाठी संधी दिली जाते. आतापर्यंत या पोर्टलवर ३३ हजारांहून अधिक संरक्षण वस्तू स्वदेशीकरणासाठी उपलब्ध करून देण्यात आल्या आहेत. त्यापैकी १५ हजार ७०० हून अधिक वस्तूंचे देशात यशस्वी उत्पादन सुरू झाले आहे.
हे ही वाचा:
राम मंदिर देणगी चोरी प्रकरणात चंपत राय यांना क्लीन चिट
मदरशाच्या नावाखाली दहशतवादाला फंडिंग; जैशशी संबंधित एकाला अटक
बँक खाते भाड्याने देणं पडलं महागात; २५ कोटींचे व्यवहार उघड
सोरेन सरकार झुकलं; JSSC-CGLसह TDPLच्या परीक्षा रद्द
भारताच्या संरक्षण उत्पादनातही गेल्या काही वर्षांत मोठी वाढ झाली आहे. संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, २०२५-२६ या आर्थिक वर्षात भारताचे संरक्षण उत्पादन विक्रमी १ लाख ७८ हजार कोटी रुपयांवर पोहोचले आहे. गेल्या १२ वर्षांत देशातील संरक्षण उत्पादन जवळपास चौपट वाढले आहे. त्यामुळे संरक्षण साहित्याचे स्वदेशीकरण आणि देशांतर्गत उत्पादनाला दिले जाणारे प्रोत्साहन यामुळे भारताची संरक्षण क्षेत्रातील ताकद आणखी वाढण्याची शक्यता आहे. एकूणच, ३ हजार ७० कोटी रुपयांच्या संरक्षण साहित्याचे स्वदेशीकरण हा केवळ आयात कमी करण्याचा निर्णय नाही, तर भारताच्या संरक्षण उत्पादनाच्या संपूर्ण साखळीला देशांतर्गत मजबूत करण्याचा प्रयत्न आहे.