सध्या महाराष्ट्रात अन्न व औषध प्रशासनाकडून भेसळयुक्त पदार्थांची विक्री करणाऱ्यांवर आसूड ओढला जात आहे. त्यामुळे अशा भेसळयुक्त पदार्थांची विक्री किंवा निर्मिती करणाऱ्यांना चाप बसला आहे. तुकाराम मुंढे यांच्याकडे या विभागाची जबाबदारी आल्यानंतर त्यांनी कारवाईचा धडाका लावला आहे. आता त्यांची नजर पनीर भेसळीकडे वळली आहे. ॲनालॉग पनीर या पौष्टिक नसलेल्या पनीरवर कारवाई केली जाणार असल्याचे वृत्त आहे. काय आहे हे ॲनालॉग पनीर ते आणि अस्सल पनीर यात काय फरक असतो, त्याचे आरोग्यावर काय परिणाम होतात आणि ते ओळखावे कसे याविषयी…
ॲनालॉग पनीर हे एक कृत्रिम (सिन्थेटिक) किंवा पनीरसारखे अन्नपदार्थ आहे, जे खऱ्या दुधापासून बनवलेल्या पनीरच्या स्वस्त पर्याय म्हणून तयार केले जाते. यामध्ये अनेकदा दूधाऐवजी किंवा दुधासोबत वनस्पती तेल, स्टार्च, इमल्सिफायर, स्टॅबिलायझर, प्रिझर्व्हेटिव्ह आणि कृत्रिम स्वादद्रव्ये वापरली जातात.
ॲनालॉग पनीर आणि नियमित पनीर यांतील फरक
| वैशिष्ट्य | नियमित पनीर | ऍनालॉग पनीर |
| कच्चा माल | ताजे दूध | वनस्पती तेल, स्टार्च, ॲडिटीव्ह्ज |
| प्रथिने | जास्त (18-20 ग्रॅम/100 ग्रॅम) | कमी (5-10 ग्रॅम/100 ग्रॅम) |
| कॅल्शियम | जास्त | अत्यल्प |
| चव | नैसर्गिक दुधासारखी | कृत्रिम किंवा फिकी |
| पोत | मऊ आणि दाणेदार | रबरासारखी किंवा गुळगुळीत |
| किंमत | तुलनेने महाग | स्वस्त |
—
आरोग्यावर होणारे परिणाम
कमी पोषणमूल्य
ॲनालॉग पनीरमध्ये प्रथिने, कॅल्शियम आणि जीवनसत्त्वांचे प्रमाण खूपच कमी असते.
ट्रान्स फॅटचा धोका
जर यामध्ये हायड्रोजनेटेड वनस्पती तेल वापरले असेल तर ते:
- कोलेस्टेरॉल वाढवू शकते
- हृदयविकाराचा धोका वाढवू शकते
- लठ्ठपणास कारणीभूत ठरू शकत
हे ही वाचा:
निष्क्रिय सोन्यातून कमाई की जोखीम ?
इंटरसेप्टर क्षेपणास्त्रे, अँटी-शिप क्षेपणास्त्र; DRDO कडून तीन यशस्वी चाचण्या
पॅरामाउंटच्या ११० अब्ज डॉलरच्या वॉर्नर ब्रदर्स अधिग्रहणाला मंजुरी
आसाममध्ये प्रौढांना आधारकार्ड देण्यास निर्बंध
पचनाच्या समस्या
स्टार्च आणि कृत्रिम रसायनांमुळे:
- गॅस
- पोट फुगणे
- अपचन
यांसारख्या समस्या उद्भवू शकतात.
ॲलर्जी
काही लोकांना प्रिझर्व्हेटिव्ह किंवा कृत्रिम स्वादद्रव्यांमुळे ॲलर्जी होऊ शकते.
दीर्घकालीन धोके
नियमित सेवन केल्यास:
- मधुमेह
- उच्च रक्तदाब
- जीवनशैलीशी संबंधित आजार
यांचा धोका वाढू शकतो.
ॲनालॉग पनीर कसे ओळखावे?
✔️ पोत (Texture)
खरे पनीर: मऊ आणि नैसर्गिक
ॲनालॉग पनीर: रबरासारखे किंवा चिकट
✔️ चव (Taste)
खरे पनीर: दुधासारखी चव
ॲनालॉग पनीर: फिकी किंवा कृत्रिम चव
✔️ किंमत
खूप स्वस्त पनीर संशयास्पद असू शकते.
✔️ पॅकेजिंग तपासा
जर घटकांमध्ये खालील गोष्टी असतील:
- वनस्पती तेल (वनस्पती तेल)
- स्टार्च
- इमल्सिफायर
- स्टॅबिलायझर
तर ते ॲनालॉग पनीर असण्याची शक्यता आहे.
✔️ गरम पाण्याची चाचणी
गरम पाण्यात टाकल्यावर:
खरे पनीर आपला आकार टिकवून ठेवते.
ॲनालॉग पनीर तेल सोडू शकते किंवा खूप मऊ होऊ शकते.
✔️ शिजवण्याची चाचणी
खरे पनीर वितळत नाही.
ॲनालॉग पनीर जास्त तेल सोडू शकते आणि वितळू शकते.
✔️ आयोडीन चाचणी
पनीर पाण्यात उकळा.
थंड होऊ द्या.
आयोडीन टिंचरचे काही थेंब टाका.
निकाल
निळा रंग = स्टार्च उपस्थित → ॲनालॉग पनीर
रंग बदलत नाही = नियमित पनीर