पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी अलीकडेच लोकप्रिय अमेरिकन पॉडकास्टर लेक्स फ्रिडमॅन यांच्यासोबत दिलेल्या मुलाखतीत सांगितले की, त्यांच्या सरकारने जनकल्याण योजनांच्या निधीच्या अपव्ययाला आळा घालून सरकारी यंत्रणेची कार्यक्षमता मोठ्या प्रमाणात वाढवली आहे. हा दृष्टिकोन अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी नुकत्याच सुरू केलेल्या “डिपार्टमेंट ऑफ गव्हर्नमेंट एफिशियन्सी” (डीओजीई) सारखाच आहे.
डीबीटीमुळे भ्रष्टाचारावर आळा
पंतप्रधान मोदींनी स्पष्ट केले की, त्यांनी २०१४ मध्ये सत्तेत आल्यानंतर प्रत्यक्ष लाभ हस्तांतरण (Direct Benefit Transfer – DBT) प्रणाली लागू केली. यामुळे सामाजिक योजनांमधील बनावट आणि अस्तित्वात नसलेल्या लाभार्थ्यांना मिळणारा पैसा रोखला गेला. यापूर्वी भ्रष्ट बिचौलिये या प्रणालीमधून मोठ्या प्रमाणात निधी काढून घेत होते.
मोदी यांनी फ्रिडमॅन यांच्यासोबतच्या चर्चेत सांगितले: २०१४ मध्ये पदभार स्वीकारल्यानंतर, मी पाहिले की काही सरकारी योजना, विशेषतः कल्याणकारी योजना अशा लोकांना लाभ देत होत्या जे प्रत्यक्षात अस्तित्वातच नव्हते. वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या मते, मार्च २०२३ पर्यंत डीबीटी प्रणालीमुळे ३.४८ लाख कोटी रुपये वाचले होते.तसेच, दरवर्षी सुमारे ६४ हजार कोटी रुपयांची बचत होत आहे, ज्यामुळे एकूण बचत ५ लाख कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचली आहे.
हे ही वाचा:
न्यूझीलंडने पाकिस्तानला धु धु धुतले!
छत्रपती संभाजी महाराजांबाबत आक्षेपार्ह रील, दोन मुस्लीम तरुणांना अटक!
नागपूरची घटना सुनियोजित, ट्रॉलीभर दगड, मोठ्या प्रमाणात शस्त्रे जप्त!
“नागपुरातील हिंसाचार हा पूर्वनियोजित कट”
डीबीटीमुळे मोठ्या प्रमाणात बचत
डीबीटी प्रणालीमुळे सरकारने बिचौलिये हटवून निधी थेट लाभार्थ्यांच्या आधार-संबंधित बँक खात्यात जमा करण्याची व्यवस्था केली. २०२२-२३ मध्ये महात्मा गांधी ग्रामीण रोजगार हमी योजनेत (मनरेगा) ७.१ लाख बनावट जॉब कार्ड रद्द करून ४२,५३४ कोटी रुपये वाचले. ४.१५ कोटी डुप्लिकेट, बनावट आणि निष्क्रिय एलपीजी कनेक्शन बंद करून ७३,४४३ कोटी रुपयांची बचत झाली. नकली रेशन कार्ड आणि इतर सबसिडी फसवणुकीमुळे होणारे नुकसान कमी झाले आहे.
अमेरिकेतील एलन मस्क यांच्या नेतृत्वाखालील डीओजीई कार्यक्रमालाही असेच आढळले की, सामाजिक सुरक्षा योजनांचे लाभ अनेक मृत लोकांनाही दिले जात होते. मोदी सरकारच्या डीबीटी प्रणालीने अशा भ्रष्ट मार्गांना आळा घालून सरकारी योजनांचे फायदे खऱ्या गरजूंना मिळावेत याची खात्री केली आहे.
