आखाती परिसरात सुरू असलेल्या युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर भारतीय नौदलाने आपली रणनीतिक ताकद दाखवून दिली आहे. ‘ऑपरेशन संकल्प’ अंतर्गत भारतीय नौदलाने होर्मुझ सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या भारतीय जहाजांच्या सुरक्षेसाठी आपल्या युद्धनौका तैनात केल्या आहेत. अलीकडच्या काळात युद्धजन्य परिस्थितीमुळे होर्मुझ सामुद्रधुनी काही काळासाठी बंद झाली होती, ज्यामुळे जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यावर परिणाम झाला होता. या संवेदनशील परिस्थितीत भारतीय नौदलाच्या किमान तीन युद्धनौका ओमानच्या आखातात तैनात करण्यात आल्या असून त्या भारतीय व्यापारी जहाजांना सुरक्षित मार्गदर्शन करून बाहेर आणत आहेत.
भारतीय नौदलाच्या धाडसी कारवाईचा परिणाम स्पष्ट दिसू लागला आहे. जवळपास दोन आठवड्यांनंतर भारतात येणारे LPG टँकर्स सुरक्षितपणे होर्मुझ सामुद्रधुनी पार करण्यात यशस्वी झाले आहेत. ‘शिवालिक’ नावाचा टँकर सोमवारी गुजरातमधील मुंद्रा बंदरावर पोहोचला. त्याच्यासोबत ‘नंदा देवी’ हा टँकरही या मोहिमेचा भाग होता. या दोन्ही जहाजांमध्ये मिळून सुमारे ९२,७०० मेट्रिक टन LPG होता. या टँकर्सना उच्च जोखमीच्या क्षेत्रातून सुरक्षित बाहेर काढण्यासाठी भारतीय नौदलाच्या एका युद्धनौकेने एस्कॉर्ट दिला होता. ही युद्धनौका अत्याधुनिक एअर डिफेन्स प्रणालीसह पूर्णपणे सज्ज होती.
संपूर्ण कारवाई अत्यंत शांतपणे पार पडली, परंतु तिचे रणनीतिक महत्त्व अत्यंत मोठे मानले जात आहे. ही कारवाई अचानक घेतलेला निर्णय नव्हता. २०१९ मध्ये सुरू करण्यात आलेल्या ‘ऑपरेशन संकल्प’ या व्यापक रणनीतीचा तो एक भाग आहे. या मोहिमेचा उद्देश पर्शियन आखात, ओमानचे आखात या परिसरात कार्यरत भारतीय जहाजांची सुरक्षा सुनिश्चित करणे हा आहे, विशेषतः जेव्हा त्या भागात भूराजकीय तणाव वाढलेला असतो.
दरम्यान, डोनाल्ड ट्रम्प यांनी चीन, जपान, दक्षिण कोरिया आणि युरोपीय देशांना अमेरिकेच्या नेतृत्वाखालील आघाडीत सहभागी होण्याचे आवाहन केले आहे, जेणेकरून समुद्री मार्गांची सुरक्षा सुनिश्चित करता येईल. मात्र भारताने आपल्या ‘रणनीतिक स्वायत्तता’ या धोरणावर ठाम राहत स्वतंत्रपणे कारवाई करण्याचा मार्ग निवडला आहे. भारताने केवळ नौदलाची तैनातीच केली नाही, तर तेहरानसोबत राजनैतिक संवादही कायम ठेवला आहे.
हे ही वाचा:
“जलमार्ग सुरक्षित करण्यासाठी कोणाचीही गरज नाही” ट्रम्प कोणावर संतापले?
काबूलमधील रुग्णालयावर पाकिस्तानचा हवाई हल्ला; ४०० जणांचा मृत्यू
होर्मुझ सामुद्रधुनी बंद; सौदी अरेबियाकडे तेल निर्यातीसाठी आहे ‘हा’ पर्यायी मार्ग
मुंबई विमानतळावर १२.६८ कोटींचा हायड्रोपोनिक गांजा जप्त
सध्याची परिस्थिती मात्र अजूनही संवेदनशील आहे. या वेळी पर्शियन आखातात भारतीय ध्वज असलेली २२ जहाजे असून त्यावर ६०० हून अधिक भारतीय खलाशी आहेत. याशिवाय भारतासाठी माल घेऊन येणारी अनेक परदेशी जहाजेही या परिसरात अडकून पडली आहेत. या पार्श्वभूमीवर भारतीय नौदलाची ही शांत पण प्रभावी कारवाई केवळ देशाचा ऊर्जा पुरवठा सुरक्षित ठेवण्यासाठीच महत्त्वाची नाही, तर जागतिक पातळीवर भारताच्या स्वतंत्र आणि संतुलित रणनीतीलाही बळकटी देणारी ठरत आहे.
