इराणने शेती, बांधकाम आणि कुशल व्यवसायांमध्ये काम करणाऱ्या हजारो अफगाण निर्वासितांना त्यांच्या मूळ देशात परत पाठवले आहे. या मोठ्या प्रमाणात परतीमुळे आधीच डळमळीत असलेल्या अफगाणिस्तानच्या अर्थव्यवस्थेवर जबरदस्त दबाव निर्माण झाला आहे. रोजगाराच्या संधी व गरजेच्या सेवा यांची कमतरता तीव्रतेने जाणवत आहे. इराणमधील शेती क्षेत्रात चार वर्षे काम केलेल्या अफगाण कामगार अब्दुल रहीम यांनी सांगितले की, “जर आमच्या देशात रोजगाराच्या संधी उपलब्ध असत्या, तर मी माझ्या कौशल्याच्या जोरावर माझ्या सहा जणांच्या कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करू शकलो असतो.”
अफगाण मीडिया संस्था टोलो न्यूजने रहीम यांच्या हवाल्याने म्हटले आहे, “आता आम्ही आमच्या देशात परतलो आहोत. आम्ही इराणमध्ये शेतीविषयक कामे करत होतो. जर इथे शेती क्षेत्रात संधी मिळाली, तर मला आनंद होईल.” एका अन्य अफगाण निर्वासिताने सांगितले, “जर इराणमध्ये जसे काम आम्ही करत होतो, तेच आमच्या देशात उपलब्ध असते, तर आम्ही कधीही इराणमध्ये गेलो नसतो. इराणी सरकार व तिथल्या लोकांनी आमच्याशी वाईट वागणूक दिली. आम्ही घरं भाड्याने घेतली होती, पण त्यांनी आम्हाला आमचे पैसे दिले नाहीत.”
हेही वाचा..
‘या’ प्रकरणात राहुल गांधीना मिळाला जामीन!
मृत व्यक्तींच्या बँक खात्यांमधून पैसे मिळवण्याची प्रक्रिया सुलभ होणार
टीएमसीला लोकशाहीशी काहीही देणेघेणे नाही
हलगर्जीपणा करणारे सात बीएलओ निलंबित
नुकतेच, अफगाण निर्वासित प्रकरणांसाठी गठित आयोगाचे प्रवक्ते अहमदुल्लाह वसीक यांनी इराणी सरकारने निर्वासितांसोबत केलेल्या वागणुकीची निंदा केली आणि निर्वासन प्रक्रियेसाठी अफगाण सरकारशी समन्वय साधण्याचे आवाहन केले. त्यांनी आंतरराष्ट्रीय संस्थांना असेही आवाहन केले की, त्यांनी निर्वासित प्रकरण आयोगाशी समन्वय साधून परत आलेल्या लोकांसाठी मानवतावादी मदतीत वाढ करावी. टोलो न्यूजच्या अहवालानुसार, याआधी इराणमधून निर्वासित केलेल्या फातिमा नावाच्या महिलेनंही तिच्या कुटुंबासोबत तिथे तीन वर्षे घालवली. तिने इराणी अधिकाऱ्यांनी दाखवलेल्या दुर्व्यवहारांची माहिती दिली होती.
ती म्हणाली, “आम्हाला छावणीतून आणलं गेलं आणि आम्हाला काहीही न आणण्यास सांगितलं. त्यांनी सांगितलं की ते आमची मदत करतील. पण वाटेत आम्हाला काही दिलं गेलं नाही; माझी मुलं भुकेली राहिली. प्रवासादरम्यान त्यांनी आम्हाला त्रास दिला आणि आमचे पैसे व फोन हिसकावून घेतले.”यूएनएचसीआर (संयुक्त राष्ट्र निर्वासित उच्चायुक्त कार्यालय) च्या एका अहवालानुसार, २०२५ सालाच्या सुरुवातीपासून १ ऑगस्टपर्यंत इराण व पाकिस्तानमधून २१ लाखांहून अधिक अफगाण निर्वासितांना देशात परत पाठवण्यात आले आहे.
अहवालात म्हटले आहे की, “१ एप्रिल ते ३० जुलै दरम्यान, इराणमधून १४ लाख आणि पाकिस्तानमधून ३,०३,००० अफगाण नागरिक परतले आहेत. २०२५ पर्यंत एकूण २१ लाखांहून अधिक अफगाण निर्वासित परतले आहेत. अफगाणिस्तानची परिस्थिती अत्यंत नाजूक आहे. २०२५ साठी गरज असलेल्या ४७८ दशलक्ष डॉलरपैकी फक्त २४ टक्के निधीच उपलब्ध झाला आहे. इराण आणि पाकिस्तानमधून निर्वासित होऊन परतलेल्या अनेक अफगाण नागरिकांनी त्यांच्या देशातील निवारा, बेरोजगारी आणि मूलभूत सेवा यांच्या अभावामुळे कठीण जीवनशैलीबद्दल चिंता व्यक्त केली आहे.
