जून महिन्यात दीर्घकाळ मंदावलेल्या नैऋत्य मान्सूनला आता पुन्हा गती मिळण्याची चिन्हे दिसत आहेत. बंगालच्या उपसागरात निर्माण होणाऱ्या दोन कमी दाबाच्या प्रणाली (Low Pressure Systems) आणि पावसाळ्यातील कमी दाबाचा पट्टा (Monsoon Trough) उत्तरेकडे सरकण्यामुळे देशातील अनेक भागांत येत्या काही दिवसांत जोरदार ते अतिजोरदार पावसाची शक्यता हवामान तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे. यामुळे उत्तर भारतातील पावसाचा खंड संपुष्टात येण्याची शक्यता असली, तरी पूर आणि भूस्खलनाचा धोका वाढण्याचीही शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.
दोन कमी दाबाच्या प्रणाली ठरणार निर्णायक
हवामान विभागाच्या माहितीनुसार, बंगालच्या उपसागरात सलग दोन कमी दाबाच्या प्रणाली तयार होण्याची शक्यता आहे. यातील पहिली प्रणाली आठवड्याच्या सुरुवातीला विकसित होईल, तर दुसरी त्यानंतर लगेच सक्रिय होण्याची शक्यता आहे. या दोन्ही प्रणालींमुळे आर्द्रतेचा पुरवठा वाढेल आणि मान्सून अधिक सक्रिय होईल. याचवेळी मान्सून द्रोणी हिमालयाच्या पायथ्यापासून दक्षिणेकडे सरकण्याची शक्यता असल्याने उत्तर भारतातही व्यापक पाऊस सुरू होण्याचा अंदाज आहे.
गेल्या काही आठवड्यांपासून दिल्ली, उत्तर प्रदेश, हरियाणा, पंजाब आणि राजस्थानच्या काही भागांत पावसाने दडी मारल्यामुळे उष्णतेची लाट आणि पावसाची मोठी तूट निर्माण झाली होती. आता या भागांमध्ये ढगाळ वातावरण, मेघगर्जनेसह पाऊस आणि तापमानात घट होण्याची शक्यता आहे.
कोणत्या भागांत मुसळधार पाऊस?
हवामान तज्ज्ञांच्या अंदाजानुसार पुढील काही दिवसांत पूर्व भारत, मध्य भारत, ईशान्य भारत, उत्तर भारत तसेच पश्चिम किनारपट्टीवरील अनेक भागांत जोरदार ते अतिजोरदार पाऊस पडू शकतो. विशेषतः महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश, छत्तीसगड, ओडिशा, झारखंड, बिहार, उत्तर प्रदेश, उत्तराखंड, हिमाचल प्रदेश तसेच ईशान्येकडील राज्यांमध्ये मुसळधार पावसाची शक्यता वर्तविण्यात आली आहे.
पूर आणि भूस्खलनाचा इशारा
ज्या भागांत आधीच मुसळधार पाऊस सुरू आहे, तेथे नव्या प्रणालींमुळे नद्या-नाले तुडुंब भरणे, शहरी भागांत पाणी साचणे, डोंगराळ भागांत भूस्खलन आणि वाहतूक विस्कळीत होण्याचा धोका वाढू शकतो. त्यामुळे नागरिकांनी स्थानिक प्रशासन आणि हवामान विभागाच्या सूचनांचे पालन करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
जूनमधील पावसाची तूट भरून निघण्याची आशा
यंदा जून महिन्यात मान्सूनचा वेग मंदावल्यामुळे देशात मोठ्या प्रमाणावर पावसाची तूट निर्माण झाली होती. त्यामुळे खरीप पेरणीवरही परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात होती. मात्र, आता मान्सून पुन्हा सक्रिय झाल्यास जूनमधील पावसाची काही प्रमाणात भरपाई होण्याची शक्यता हवामान तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.
हे ही वाचा:
आयुष मलिक बनला होता मोहम्मद अली; स्वेच्छेने पुन्हा हिंदू धर्म स्वीकारला
“पाण्याच्या हक्कावर दावा करणाऱ्यांचे हात तोडू” पाक मंत्र्याची भारताला धमकी
स्वदेशी ‘गगन’च्या सहाय्याने इंडिगोच्या जेटचे पहिले यशस्वी लँडिंग! काय आहे तंत्रज्ञान?
आरोग्य, संरक्षण ते अंतराळ क्षेत्रापर्यंत भारत- सेशेल्समध्ये १९ महत्त्वाचे करार
हवामान विभागाने पुढील काही दिवसांतील अंदाज लक्षात घेऊन नागरिकांना सतर्क राहण्याचे आवाहन केले आहे. विशेषतः अतिवृष्टीचा इशारा असलेल्या भागांतील नागरिकांनी अनावश्यक प्रवास टाळावा, नदी-नाल्यांच्या परिसरात जाणे टाळावे आणि प्रशासनाने जारी केलेल्या सूचना वेळोवेळी तपासाव्यात, असे सांगण्यात आले आहे.