नॉर्वेच्या एका फारशा परिचित नसलेल्या पत्रकाराने पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी त्यांच्या नॉर्वेजियन समकक्षासोबतच्या मीडिया ब्रिफिंगनंतर त्यांना प्रश्न विचारण्याचा प्रयत्न केल्यानंतर अचानक चर्चेचे, लक्षवेधाचे आणि वादाचे केंद्रस्थान बनली. “जगातील सर्वात मुक्त प्रसारमाध्यमांकडून काही प्रश्न का घेत नाही?” असे पत्रकार हेले लिंगने ओरडून विचारले. पंतप्रधान मोदींनी हा प्रश्न ऐकला की नाही हे स्पष्ट नाही, पण ते खोलीतून बाहेर पडले. या घटनेने प्रसारमाध्यमांच्या स्वातंत्र्यावर मोठी चर्चा सुरू झाली. वाद वाढताच आता लिंग स्वतः आणि तिच्या सोशल मीडिया हालचाली चर्चेत आल्या आहेत.
“नरेंद्र मोदींनी माझा प्रश्न घेतला नाही; मला त्याची अपेक्षाही नव्हती. नॉर्वे प्रेस फ्रीडम इंडेक्समध्ये पहिल्या क्रमांकावर आहे, तर भारत १५७ व्या स्थानावर आहे,” असे ओस्लोस्थित डागसाविसेन या वृत्तपत्रात काम करणाऱ्या लिंग यांनी ट्विट केले.
ही घटना सोशल मीडियावर व्हायरल झाल्यानंतर आणि विरोधकांनीही मोदींवर टीका करण्यासाठी याचा वापर केल्यानंतर, नॉर्वेमधील भारतीय दूतावासाने थेट लिंग यांना टॅग करून त्याच दिवशी होणाऱ्या प्रेस ब्रिफिंगसाठी आमंत्रित केले.
मात्र, त्या प्रेस ब्रिफिंगमध्येही वातावरण तणावपूर्ण झाले, कारण ल्युंग यांनी भारताची विश्वासार्हता आणि मानवाधिकार नोंदींवर प्रश्न उपस्थित केले. परराष्ट्र मंत्रालयाचे सचिव (पश्चिम) सिबी जॉर्ज यांनी भारताची संस्कृती, बुद्धिबळाचा उगम, योग, कोविड लस कूटनीती इत्यादी विषयांना स्पर्श करणारे लांबलचक उत्तर दिले. प्रत्यक्षात त्यांच्या उत्तरापेक्षा त्यांच्या चेहऱ्यावरील हावभाव आणि कृती अधिक चर्चेत राहिल्या.
हे ही वाचा:
वांद्रेतील १०० हून अधिक अनधिकृत बांधकामे जमीनदोस्त
भारताला ४३ वर्षांनंतर नॉर्वे का आठवला?
‘योग अपनवा, निरोगी राहा’ ; मेरी कोम दररोज योग करून स्वतःला ठेवतात फिट
सेन्सेक्स-निफ्टी दबावात, IT शेअर्सची दमदार मुसंडी
ल्युंग मध्येच बोलू लागल्यावर जॉर्ज यांनी प्रतिवाद केला. एका क्षणी नॉर्वेजियन पत्रकार ब्रिफिंग रूममधून बाहेर गेली, पण काही वेळाने पुन्हा परतली. हा सगळा नाट्यमय प्रकार कॅमेऱ्यावर दिसला.
सोशल मीडियावर लिंग यांना प्रचंड ट्रोलिंगचा सामना करावा लागला. काहींनी त्यांना “विदेशी एजंट”, “गुप्तहेर” आणि “चीनची प्रतिनिधी” असेही म्हटले. यामागे त्यांनी पूर्वी चीन आणि शी जिनपिंग यांच्यावर लिहिलेल्या स्तुतिपर लेखांचा उल्लेख करण्यात आला. अनेकांनी हेही निदर्शनास आणले की ही पंतप्रधान मोदी आणि नॉर्वेच्या पंतप्रधानांची संयुक्त ब्रिफिंग होती, स्वतंत्र पत्रकार परिषद नव्हती.
दुसरीकडे, काही लोकांनी त्यांचे समर्थनही केले आणि २०१४ पासून पंतप्रधान मोदींनी एकही औपचारिक पत्रकार परिषद घेतलेली नाही, हे अधोरेखित केले.
ट्रोलिंग इतके वाढले की लिंग यांना स्पष्टीकरण द्यावे लागले. “मला कधी वाटले नव्हते की मला हे लिहावे लागेल, पण मी कोणत्याही विदेशी सरकारची गुप्तहेर नाही. माझे काम पत्रकारिता आहे,” असे त्यांनी एक्सवर लिहिले.
हेल्ले लिंग कोण आहेत?
या घटनेने २४ तासांतच हेल्ले लिंग यांच्यावर सर्वांचे लक्ष केंद्रित केले. विशेषतः त्यांच्या एक्सवरील हालचालींनी लोकांचे लक्ष वेधले. पंतप्रधान मोदींवरील पोस्ट करण्यापूर्वी त्यांची शेवटची एक्स पोस्ट १० एप्रिल २०२४ रोजी होती, ज्यात त्यांनी कोकेन व्यसनाशी झुंजणाऱ्या तरुणांवरील लेख शेअर केला होता. त्याआधी त्यांनी २०२२ मध्ये पोस्ट केले होते. २०२१ मध्ये त्यांनी जी-२० रोम परिषदेत पंतप्रधान मोदी आणि इतर जागतिक नेत्यांचे नाणे उडवतानाचे छायाचित्र असलेली पोस्ट रीट्विट केली होती.
काही वापरकर्त्यांनी यावरून त्या भारताला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर “लज्जास्पद” ठरवण्यासाठी “पाठवलेल्या” असाव्यात असा आरोप केला. विशेष म्हणजे, मोदी कार्यक्रमाच्या काही दिवस आधीच त्यांच्या एक्स खात्याला व्हेरिफिकेशन मिळाले होते.
मात्र, लिंग यांनी हे आरोप फेटाळले आणि सांगितले की त्या टिकटॉक, इंस्टाग्राम आणि फेसबुकवर अधिक सक्रिय असतात.
“आज मी स्वतः एक्स व्हेरिफाय केले, कारण मला एक टायपो दुरुस्त करायचा होता आणि त्यासाठी पैसे द्यावे लागले. त्यानंतर मला ब्लू टिक मिळाला. आणि हो, मी साधारणपणे टिकटॉक, इंस्टाग्राम आणि फेसबुकवर अधिक सक्रिय असते,” असे त्यांनी एक्सवर लिहिले.
जरी लिंग यांना पंतप्रधान मोदींची मुलाखत घेता आली नाही, तरी त्या लोकप्रियतेच्या शिखरावर पोहोचल्या. सोमवारी त्यांच्या एक्सवर अवघे ८०० फॉलोअर्स होते, तर आता त्यांची संख्या १७ हजारांहून अधिक झाली आहे आणि ती वेगाने वाढत आहे.
मक रॅकवरील त्यांच्या प्रोफाइलनुसार, लिंग यांनी अनेक नॉर्वेजियन प्रकाशनांसाठी आणि एमएसएनसाठी फ्रीलान्सर म्हणून काम केले आहे. सध्या त्या कमी परिचित असलेल्या डागसाविसेन या नॉर्वेजियन वृत्तपत्रात कमेंटेटर म्हणून काम करतात. या वृत्तपत्राचा प्रसार १४ हजारांपेक्षा कमी आहे आणि ते नॉर्वेतील शीर्ष १० माध्यमसंस्थांमध्येही नाही.
त्यांच्या पत्रकारितेतील लेखांमध्ये डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनावर टीका करण्यात आलेली दिसते. दुसरीकडे, त्यांच्या काही लेखांमध्ये “महासत्ता” चीन आणि अध्यक्ष शी जिनपिंग यांचे कौतुक करण्यात आले आहे. त्यांनी इलॉन मस्क यांच्या टेस्लावरही अनेक टीकात्मक लेख लिहिले आहेत.
पत्रकाराने राहुल गांधींना मुलाखतीसाठी संपर्क केला
हा वाद लवकरच भारतीय राजकारणातही पोहोचला. राहुल गांधी आणि महुआ मोईत्रा यांसारख्या विरोधी पक्षनेत्यांनी पंतप्रधानांवर “घाबरल्याचा” आणि “प्रश्नांपासून पळ काढल्याचा” आरोप केला.
“जेव्हा लपवण्यासारखे काही नसते, तेव्हा घाबरण्याचे कारण नसते. जगाने जेव्हा एका घाबरलेल्या पंतप्रधानांना काही प्रश्नांपासून पळताना पाहिले, तेव्हा भारताच्या प्रतिमेवर काय परिणाम होतो?” असे विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनी ट्विट केले.
काही तासांनंतर लिंग यांनी राहुल गांधींना मुलाखतीसाठी विचारणा केली. “हॅलो, तुम्ही फोन मुलाखतीसाठी उपलब्ध असाल का? नॉर्वे भेटीबद्दल तुमचे मत जाणून घेणे रंजक ठरेल,” असे त्यांनी लिहिले.
भाजपने हा वाद फेटाळून लिंग यांना “बेजबाबदार पत्रकार” म्हटले. भाजप आयटी सेल प्रमुख अमित मालवीय यांनी हेही निदर्शनास आणले की नॉर्वेच्या पंतप्रधानांनीसुद्धा पत्रकारांचे प्रश्न घेतले नव्हते.
“राहुल गांधी यांच्या नेतृत्वाखालील काँग्रेसची विकृत यंत्रणा एका बेजबाबदार पत्रकाराच्या विस्कळीत वक्तव्यांवर आनंद व्यक्त करत आहे. भारताला मजबूत आणि शक्तिशाली होताना पाहू इच्छित नसलेल्या लोकांकडून काँग्रेस नेतृत्वही लाभ घेत आहे का, असा प्रश्न पडतो,” असे मालवीय यांनी पोस्ट केले.
एका पत्रकाराने पंतप्रधान मोदींना प्रश्न विचारण्याचा प्रयत्न केल्याने सुरू झालेली घटना आता भारतीय राजकीय क्षेत्रात पसरलेल्या मोठ्या वादात रूपांतरित झाली आहे.