इराण-अमेरिका कराराबाबत अनिश्चितता

जागतिक तेलबाजारात पुन्हा एकदा अस्थिरतेचे वातावरण निर्माण झाले असून इराण-अमेरिका अणुकराराबाबत वाढलेल्या अनिश्चिततेमुळे कच्च्या तेलाच्या दरांनी जोरदार उसळी घेतली आहे. काही दिवसांपूर्वी अमेरिका आणि इराण यांच्यातील चर्चा सकारात्मक दिशेने जात असल्याचे संकेत मिळाल्यानंतर तेलाच्या किंमतींमध्ये घसरण झाली होती. मात्र इराणने अद्याप महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर कोणताही अंतिम निर्णय झालेला नसल्याचे स्पष्ट करत कराराबाबत सावध भूमिका घेतली आणि त्यानंतर आंतरराष्ट्रीय बाजारात पुन्हा खरेदी वाढली. परिणामी ब्रेंट क्रूड आणि डब्ल्यूटीआय क्रूडच्या दरांमध्ये लक्षणीय वाढ नोंदवली गेली.

मध्यपूर्वेतील वाढता तणाव आणि होर्मुझ सामुद्रधुनीभोवती निर्माण झालेली संवेदनशील परिस्थिती यामुळे गुंतवणूकदार अधिक सतर्क झाले आहेत. जगातील मोठा तेलपुरवठा या मार्गातून होत असल्याने या भागातील कोणतीही राजकीय किंवा लष्करी हालचाल थेट जागतिक इंधनबाजारावर परिणाम करते. त्यामुळे इराणकडून आलेल्या सावध संकेतांनी बाजारात पुन्हा भीतीचे वातावरण तयार झाले आहे.
हे ही वाचा:
सलग तिसऱ्यांदा पेट्रोल-डिझेल महाग

NDPS गुन्ह्यांमध्ये आसाम अव्वल; हेरॉईन जप्तीत मणिपूर नंबर वन

अमेरिकेचे माजी अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी काही दिवसांपूर्वी अमेरिका-इराण चर्चेत प्रगती होत असल्याचे म्हटले होते. त्यानंतर बाजारात आशावाद निर्माण झाला आणि तेलाच्या किंमतींमध्ये घसरण झाली होती. परंतु इराणने अद्याप निर्बंध हटविणे, अणुकार्यक्रमावरील अटी आणि आर्थिक व्यवहार यांसारख्या मुद्द्यांवर समाधानकारक तोडगा निघालेला नसल्याचे स्पष्ट केले. त्यामुळे संभाव्य करार लांबणीवर पडण्याची शक्यता वाढली असून व्यापाऱ्यांनी पुन्हा तेल खरेदीकडे मोर्चा वळवला आहे.

विशेषतः इराणी तेलाचा जागतिक बाजारातील पुरवठा हा या चर्चेचा केंद्रबिंदू मानला जात आहे. जर अमेरिका आणि इराण यांच्यात करार झाला, तर इराणकडून मोठ्या प्रमाणावर तेलपुरवठा पुन्हा सुरू होऊ शकतो आणि त्यामुळे जागतिक बाजारातील दर कमी होण्यास मदत मिळू शकते. मात्र करार न झाल्यास किंवा तणाव अधिक वाढल्यास पुरवठा साखळीवर दबाव निर्माण होऊन तेलाच्या किमती आणखी वाढण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

दरम्यान, वाढत्या तेलकिमतींचा परिणाम जागतिक अर्थव्यवस्थेवरही होण्याची शक्यता आहे. भारतासारख्या मोठ्या तेल आयातदार देशांसाठी ही परिस्थिती चिंताजनक मानली जात आहे. कच्च्या तेलाचे दर वाढल्यास पेट्रोल-डिझेल महाग होण्याची शक्यता असून वाहतूक, उत्पादन आणि दैनंदिन गरजेच्या वस्तूंच्या किमतींवर त्याचा परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे आता जगाचे लक्ष अमेरिका-इराण चर्चेकडे लागले असून पुढील काही दिवस तेलबाजारासाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहेत.