कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) क्षेत्रातील वेगवान बदलांचा फटका आता जगातील दिग्गज तंत्रज्ञान कंपन्यांनाही बसू लागला आहे. याचे सर्वात मोठे उदाहरण म्हणजे IBM. कंपनीच्या समभागांनी एका दिवसात जवळपास २५ ते २६ टक्क्यांपर्यंत घसरण नोंदवत तब्बल सहा दशकांतील सर्वात मोठी एकदिवसीय पडझड अनुभवली. या घसरणीमुळे कंपनीच्या बाजारमूल्यात सुमारे ७० अब्ज डॉलरची घट झाली आणि जागतिक तंत्रज्ञान क्षेत्रात मोठी खळबळ उडाली.
IBMने प्राथमिक दुसऱ्या तिमाहीचे आर्थिक अंदाज जाहीर करताना महसूल आणि नफ्याबाबत बाजाराच्या अपेक्षा पूर्ण होणार नसल्याचे स्पष्ट केले. कंपनीने सुमारे १७.२ अब्ज डॉलर महसूल आणि प्रति समभाग २.९३ डॉलर समायोजित नफ्याचा अंदाज व्यक्त केला, तर विश्लेषकांना यापेक्षा अधिक चांगल्या कामगिरीची अपेक्षा होती. अपेक्षेपेक्षा कमकुवत अंदाज जाहीर होताच गुंतवणूकदारांनी मोठ्या प्रमाणात विक्री सुरू केली आणि IBMच्या शेअरमध्ये ऐतिहासिक घसरण झाली.
हे ही वाचा:
बंगालमधील सरकार बदलल्यामुळे तस्लिमा नसरिन १९ वर्षांनी कोलकात्यात येणार
मुंबईमधील कोस्टल रोडच्या बोगद्यात धावत्या कारला आग
मालेगावातील SIR प्रक्रियेत ‘व्होट जिहाद’? एकाच मतदाराची अनेक ठिकाणी नोंद
संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेच्या निष्क्रियतेमुळे यूएनवरील विश्वास ढासळतोय
IBMचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी अरविंद कृष्णा यांनी या घसरणीमागील प्रमुख कारण स्पष्ट करताना सांगितले की, जगभरातील अनेक कंपन्या आता पारंपरिक सॉफ्टवेअरवरील खर्च कमी करून AI इन्फ्रास्ट्रक्चरमध्ये मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक करत आहेत. विशेषतः सर्व्हर, उच्च क्षमतेच्या चिप्स, मेमरी, नेटवर्किंग उपकरणे आणि डेटा सेंटर उभारणीसाठी कंपन्या मोठा निधी खर्च करत असल्याने सॉफ्टवेअर करार आणि इतर तंत्रज्ञान प्रकल्प पुढे ढकलले जात आहेत. परिणामी IBMचे अनेक मोठे व्यवहार अपेक्षित वेळेत पूर्ण होऊ शकले नाहीत.
कंपनीच्या मेनफ्रेम व्यवसायालाही मोठा फटका बसला. याशिवाय AIमुळे वाढलेल्या सायबर सुरक्षेच्या धोक्यांमुळे ग्राहकांचा खर्चही वेगळ्या दिशेने वळला. काही मोठे ग्राहक AI हार्डवेअरची उपलब्धता कमी होण्याच्या भीतीने आधीच मोठ्या प्रमाणावर खरेदी करत असल्याने पारंपरिक IT सेवा आणि सॉफ्टवेअरवरील खर्च कमी झाला. IBMने या बदलाचा वेग अचूकपणे ओळखला नाही, अशी कबुलीही अरविंद कृष्णा यांनी दिली.
IBMच्या घसरणीचा परिणाम केवळ एका कंपनीपुरता मर्यादित राहिला नाही. अमेरिकेतील इतर सॉफ्टवेअर कंपन्यांमध्येही विक्रीचा दबाव वाढला. त्याचे पडसाद भारतीय IT क्षेत्रातही उमटले. TCS, Infosys, Wipro, HCLTech, Tech Mahindra, Persistent Systems आणि Coforge यांसारख्या प्रमुख IT कंपन्यांच्या समभागांवर दबाव दिसून आला. जागतिक IT खर्चाच्या बदलत्या स्वरूपामुळे भारतीय आयटी क्षेत्रावरही परिणाम होऊ शकतो, अशी चिंता गुंतवणूकदारांमध्ये व्यक्त होत आहे.
विश्लेषकांच्या मते, AIमधील प्रचंड गुंतवणुकीमुळे तंत्रज्ञान उद्योगाच्या खर्चाचा संपूर्ण समतोल बदलत आहे. कंपन्या आता AI डेटा सेंटर्स, GPU चिप्स, उच्च क्षमतेचे सर्व्हर आणि क्लाऊड इन्फ्रास्ट्रक्चरला प्राधान्य देत आहेत. त्यामुळे पारंपरिक एंटरप्राइझ सॉफ्टवेअर कंपन्यांसमोर महसूल टिकवून ठेवण्याचे मोठे आव्हान निर्माण झाले आहे. IBMची घसरण ही केवळ एका कंपनीची समस्या नसून AI युगातील बदलत्या व्यवसाय मॉडेलचे स्पष्ट संकेत असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
