अमेरिकेकडून रशियाकडून तेल खरेदी करणाऱ्या देशांवर १०० टक्के टॅरिफ लावण्याचा इशारा देण्यात आला असतानाही भारताने रशियाकडून कच्च्या तेलाची आयात कमी करण्याऐवजी विक्रमी पातळीवर कायम ठेवली आहे. जुलै महिन्यात भारतात रशियन कच्च्या तेलाची आयात आतापर्यंतच्या सर्वोच्च स्तरावर पोहोचल्याचे समोर आले असून, रशिया भारताचा सर्वात मोठा तेल पुरवठादार म्हणून आणखी मजबूत झाला आहे. जागतिक स्तरावर सुरू असलेल्या भू-राजकीय तणावाच्या पार्श्वभूमीवर भारताने ऊर्जा सुरक्षेला प्राधान्य देत स्वस्त दरातील रशियन तेल खरेदीचा निर्णय कायम ठेवला आहे.
युक्रेन युद्धानंतर अमेरिका आणि युरोपियन देशांनी रशियावर कठोर आर्थिक निर्बंध लादले. अनेक पाश्चिमात्य देशांनी रशियन तेलाची आयात मोठ्या प्रमाणावर कमी केली. मात्र, भारताने कोणत्याही राजकीय दबावाला बळी न पडता देशाच्या आर्थिक हिताचा विचार केला. सवलतीच्या दरात उपलब्ध होणाऱ्या रशियन कच्च्या तेलामुळे भारताचा आयात खर्च कमी झाला असून, देशांतर्गत इंधन बाजारातील किंमतींवरील दबावही काही प्रमाणात नियंत्रित ठेवण्यास मदत झाली आहे. त्यामुळे भारतीय रिफायनऱ्यांनी रशियन तेल खरेदीला सातत्याने प्राधान्य दिले आहे.
हे ही वाचा:
बीडमधील ट्रस्टचे पाकिस्तानी कनेक्शन उघड
इथेनॉलमुळे मायलेज घसरेल; पण इंजिनाला धोक्याचे पुरावे नाहीत
सुवर्णस्वप्नाचा चुराडा; मेस्सी म्हणाला, ‘जखम खोल आहे’
“पेपर लीक हा राजकारणाचा विषय नाही”
दरम्यान, अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी रशियाकडून तेल खरेदी सुरू ठेवणाऱ्या देशांवर १०० टक्के आयात शुल्क लावण्याचा इशारा दिला आहे. या संभाव्य निर्णयामुळे भारत आणि चीनसारख्या मोठ्या तेल आयातदार देशांवर दबाव वाढू शकतो. मात्र, भारताने ऊर्जा सुरक्षेच्या बाबतीत स्वतंत्र धोरण स्वीकारले असून, देशाच्या गरजा आणि आर्थिक हित लक्षात घेऊनच तेल खरेदीचे निर्णय घेतले जात असल्याचे स्पष्ट संकेत दिले आहेत.
सध्या भारताच्या एकूण कच्च्या तेल आयातीत रशियाचा सर्वाधिक वाटा आहे. त्यानंतर इराक, सौदी अरेबिया आणि संयुक्त अरब अमिराती या देशांचा क्रम लागतो. रशियन तेलावर मिळणारी मोठी सवलत, सातत्यपूर्ण पुरवठा आणि जागतिक बाजारातील अस्थिरतेच्या काळात उपलब्धता या कारणांमुळे भारतासाठी रशिया हा सर्वात महत्त्वाचा ऊर्जा भागीदार ठरला आहे. त्यामुळे भारतीय तेल कंपन्यांच्या खर्चात बचत होत असून, देशाच्या ऊर्जा सुरक्षेलाही बळकटी मिळत आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, पश्चिम आशियातील तणाव, जागतिक पुरवठा साखळीतील अडचणी आणि कच्च्या तेलाच्या वाढत्या मागणीच्या पार्श्वभूमीवर भारतासाठी स्वस्त आणि विश्वासार्ह तेलपुरवठा सुनिश्चित करणे अत्यावश्यक आहे. त्यामुळे अमेरिकेच्या संभाव्य टॅरिफच्या इशाऱ्यापेक्षा देशाच्या ऊर्जा गरजा अधिक महत्त्वाच्या मानल्या जात आहेत. आगामी काळात भारत-अमेरिका व्यापार संबंधांवर या घडामोडींचा काही परिणाम होण्याची शक्यता असली, तरी भारत रशियाकडून कच्च्या तेलाची आयात सुरू ठेवण्याच्या भूमिकेवर ठाम राहील, असे संकेत सध्याच्या परिस्थितीत मिळत आहेत.
