भारताच्या परकीय चलन साठ्यात मोठी घसरण झाल्याची महत्त्वाची माहिती समोर आली आहे. भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) ने जाहीर केलेल्या ताज्या आकडेवारीनुसार, २७ मार्च २०२६ रोजी संपलेल्या आठवड्यात देशाचा परकीय चलन साठा तब्बल १०.३ अब्ज डॉलरने घटून ६८८.०५ अब्ज डॉलरवर आला आहे. ही घट अचानक आणि लक्षणीय मानली जात असून सलग चौथ्या आठवड्यात साठ्यात घट झाली आहे. मार्च महिन्यातील एकूण घसरण पाहता, परकीय चलन साठ्यात सुमारे ४० अब्ज डॉलरपेक्षा जास्त घट झाली आहे. यापूर्वी फेब्रुवारी २०२६ मध्ये साठा सुमारे ७२८ अब्ज डॉलरच्या उच्चांकावर होता, मात्र त्यानंतर जागतिक आर्थिक अस्थिरता आणि चलन बाजारातील दबावामुळे सतत घसरण सुरू आहे.
हे ही वाचा:
२४ तासांत दोन अमेरिकन लष्करी विमानं पाडली!
नाशिकमध्ये भीषण अपघात; विहिरीत गाडी कोसळून सहा विद्यार्थ्यांसह ९ जणांचा मृत्यू
पश्चिम आशियातील तणावातही सातवा LPG टँकर भारताकडे
मालदा हिंसाचार प्रकरणात AIMIM नेत्यासह ३५ जणांना अटक
या घसरणीमागील प्रमुख कारण म्हणजे रुपयावर आलेला दबाव. जागतिक स्तरावर वाढलेले तणाव, विशेषतः पश्चिम आशियातील परिस्थिती, तसेच डॉलरची मजबुती यामुळे रुपया कमकुवत झाला आहे. रुपयाचे अवमूल्यन रोखण्यासाठी RBI ने बाजारात हस्तक्षेप करत डॉलरची विक्री केली. या प्रक्रियेमुळे परकीय चलन साठ्यात घट झाली आहे.
साठ्यातील घट विविध घटकांमधून दिसून येते. Foreign Currency Assets (FCA) मध्ये सर्वाधिक घट नोंदवली गेली असून यात सुमारे ६.६ अब्ज डॉलरची घट होऊन हा घटक सुमारे ५५१ अब्ज डॉलरवर आला आहे. याशिवाय, देशाच्या सोन्याच्या साठ्यातही लक्षणीय घट झाली आहे. गोल्ड रिझर्व्ह सुमारे ३.६ अब्ज डॉलरने कमी होऊन ११३.५ अब्ज डॉलरवर पोहोचले आहे.
दरम्यान, Special Drawing Rights (SDR) मध्ये किरकोळ वाढ दिसून आली आहे, तर आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीतील (IMF) भारताची राखीव स्थिती किंचित घसरली आहे. एकूणच पाहता, प्रमुख घटकांमध्ये घट झाल्यामुळे संपूर्ण परकीय चलन साठ्यावर दबाव निर्माण झाला आहे.
परकीय चलन साठा हा देशाच्या आर्थिक स्थैर्याचा महत्त्वाचा निर्देशक मानला जातो. साठा कमी झाल्यास आयात खर्च वाढण्याची शक्यता असते, तसेच रुपयावर अधिक दबाव येऊ शकतो. मात्र तज्ज्ञांच्या मते, RBI चा हस्तक्षेप हा आवश्यक असून त्याद्वारे रुपयाचे मोठे अवमूल्यन रोखले जात आहे.
एकंदरीत, सध्याची घसरण ही जागतिक परिस्थितीचा परिणाम मानली जात असून ती तात्पुरती असण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. मात्र जागतिक बाजारातील अस्थिरता आणि भू-राजकीय तणाव कायम राहिल्यास पुढील काळातही परकीय चलन साठ्यावर दबाव राहू शकतो.
