भारताच्या परकीय चलनसाठ्यात मोठी घट

भारताच्या परकीय चलनसाठ्यात पुन्हा मोठी घट नोंदवण्यात आली आहे. १८ सप्टेंबर रोजी संपलेल्या आठवड्यात देशाचा परकीय चलनसाठा तब्बल १४.८८ अब्ज डॉलरने घटून ७६५.९० अब्ज डॉलरवर आला आहे. याआधीच्या आठवड्यातही परकीय चलनसाठ्यात घट झाली होती. सप्टेंबरच्या सुरुवातीला देशाचा परकीय चलनसाठा विक्रमी पातळीच्या जवळ पोहोचल्यानंतर आता सलग घसरण होत असल्याने या आकडेवारीकडे आर्थिक क्षेत्राचे लक्ष लागले आहे.

परकीय चलनसाठा हा देशाच्या बाह्य आर्थिक स्थितीचा महत्त्वाचा निर्देशक मानला जातो. त्यामध्ये परकीय चलनाची मालमत्ता, सोन्याचा साठा, विशेष आहरण अधिकार म्हणजेच एसडीआर आणि आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीतील भारताची राखीव स्थिती यांचा समावेश होतो. त्यामुळे साठ्यातील बदलांचा संबंध केवळ एका घटकाशी नसून जागतिक चलनबाजार, विनिमय दरातील चढ-उतार आणि केंद्रीय बँकेच्या बाजारातील व्यवहारांशीही असू शकतो.

परकीय चलनसाठ्यातील या घसरणीमागे नेमके कोणते घटक कारणीभूत आहेत, याकडे विशेष लक्ष आहे. परकीय चलनसाठ्यातील सर्वात मोठा हिस्सा असलेल्या परकीय चलन मालमत्तेच्या मूल्यामध्ये होणारे बदल एकूण साठ्यावर थेट परिणाम करतात. त्याचबरोबर सोन्याच्या साठ्याच्या मूल्यातील चढ-उताराचाही एकूण आकडेवारीवर परिणाम होतो. त्यामुळे एका आठवड्यात झालेली घसरण म्हणजे भारतीय अर्थव्यवस्थेवर तातडीने मोठे संकट आले, असा थेट निष्कर्ष काढता येत नाही.
हे ही वाचा:
मुंबईत आज बाप्पाला निरोप

भारतातील पहिला स्वदेशी मायक्रो-GPU विकसित

याआधीच्या आठवड्यात भारताच्या परकीय चलनसाठ्यात तब्बल ४४.९०३ अब्ज डॉलरची वाढ झाली होती आणि साठा ७८५.७०६ अब्ज डॉलरच्या विक्रमी पातळीवर पोहोचला होता. त्यानंतर ११ सप्टेंबरला संपलेल्या आठवड्यात साठा ४.९२४ अब्ज डॉलरने घटून ७८०.७८२ अब्ज डॉलर झाला होता. आता १८ सप्टेंबरच्या आकडेवारीत आणखी १४.८८ अब्ज डॉलरची घट झाली आहे.

परकीय चलनसाठ्याचा संबंध रुपयाच्या स्थैर्याशीही जोडला जातो. आयात देयके, विशेषतः कच्च्या तेलासारख्या महत्त्वाच्या वस्तूंच्या आयातीसाठी परकीय चलनाची गरज असते. तसेच जागतिक बाजारात मोठी अस्थिरता निर्माण झाल्यास रुपयातील तीव्र चढ-उतार नियंत्रित करण्यासाठी पुरेसा परकीय चलनसाठा महत्त्वाची भूमिका बजावतो. मात्र, केवळ एका आठवड्यातील साठ्यातील घट पाहून रुपयाची भविष्यातील दिशा निश्चित करता येत नाही. त्यासाठी कच्च्या तेलाच्या किमती, आयात-निर्यात, परकीय गुंतवणूक, भांडवली प्रवाह आणि जागतिक बाजारातील परिस्थिती यांचाही विचार करावा लागतो.

आता पुढील काही आठवड्यांतील परकीय चलनसाठ्याची आकडेवारी महत्त्वाची ठरणार आहे. साठ्यातील घट तात्पुरती आहे की सलग सुरू राहते, तसेच परकीय चलन मालमत्ता आणि सोन्याच्या साठ्यात कोणते बदल होतात, यावर पुढील आर्थिक चित्र अधिक स्पष्ट होईल. सध्या भारताचा परकीय चलनसाठा ७६५.९० अब्ज डॉलरवर असला, तरी एका आठवड्याच्या घसरणीवरून अर्थव्यवस्थेबाबत मोठा निष्कर्ष काढण्यापेक्षा पुढील आकडेवारीकडे लक्ष देणे अधिक महत्त्वाचे ठरणार आहे.