भारतातर पुन्हा एकदा पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरात वाढ करण्यात आली आहे. पेट्रोल प्रति लिटर २.६१ रुपयांनी आणि डिझेल प्रति लिटर २.७१ रुपयांनी महाग झाले आहे. जागतिक स्तरावर कच्च्या तेलाच्या किमती प्रति बॅरल १०० डॉलरच्या पुढे गेल्या असूनही, दर स्थिर ठेवल्यामुळे झालेला तोटा भरून काढण्यासाठी सरकारी तेल कंपन्या दरांमध्ये सुधारणा करत आहेत. त्यामुळे गेल्या दोन आठवड्यांतील ही चौथी दरवाढ आहे. या दरवाढीचे मुख्य कारण अमेरिका आणि इराण यांच्यात पश्चिम आशियात सुरू असलेला संघर्ष आहे, ज्यामुळे होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद करण्यात आली आहे.
ताज्या दरवाढीनंतर, नवी दिल्लीत पेट्रोलचा दर आता १०२.१२ रुपये प्रति लिटर झाला आहे, तर डिझेलचे दर ९५.२० रुपये प्रति लिटर झाले आहेत. पश्चिम आशियातील सुरू असलेल्या संघर्षाच्या परिणामावर बोलताना, ओएनजीसीच्या अन्वेषण संचालक सुषमा रावत म्हणाल्या की, परिस्थितीतील अनिश्चिततेमुळे कच्च्या तेलाच्या किमती अत्यंत अस्थिर राहिल्या आहेत. “जेव्हा जेव्हा शांतता कराराची घोषणा होते, तेव्हा कच्च्या तेलाच्या किमती कमी होऊ लागतात. पण जेव्हा तात्काळ तोडगा निघणार नाही हे स्पष्ट होते, तेव्हा किमती पुन्हा वाढतात,” असे रावत यांनी सांगितले. त्यांनी पुढे असेही सांगितले की, आंतरराष्ट्रीय कच्च्या तेलाच्या बाजारात सतत अस्थिरता असूनही, भारताने आतापर्यंत वाढत्या जागतिक ऊर्जा किमतींच्या संपूर्ण परिणामापासून ग्राहकांचे संरक्षण करण्यात यश मिळवले आहे.
“सरकारने लोकांना ७६ दिवसांचा दिलासा दिला आहे, ज्या काळात किमती वाढलेल्या नाहीत. तेल विपणन कंपन्यांना (ओएमसी) दररोज जवळपास १,००० कोटी रुपयांचा फटका बसत असल्यामुळे किमती वाढल्या आहेत. हे तुम्ही किती काळ सहन करणार?” असा सवाल त्यांनी केला.
पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरांमध्ये शेवटची सुधारणा २३ मे रोजी करण्यात आली होती, त्यावेळी तेल कंपन्यांनी पेट्रोलचे दर प्रति लिटर ०.८७ रुपयांनी आणि डिझेलचे दर प्रति लिटर ०.९१ रुपयांनी वाढवले होते. दरम्यान, अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी तात्काळ तोडगा निघण्याची शक्यता कमी लेखली असली तरी, अमेरिका आणि इराण यांच्यातील सुरू असलेला संघर्ष संपवण्यासाठी संभाव्य शांतता कराराच्या आशेमुळे जागतिक तेल किमतींमध्ये पाच टक्क्यांहून अधिक मोठी घसरण झाली.
रविवारी सुमारे २३०० GMT वाजता, नॉर्थ सी ब्रेंट क्रूड ५.१ टक्क्यांनी घसरून प्रति बॅरल ९८.२२ अमेरिकन डॉलरवर आले, तर वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट (WTI) क्रूड ५.२ टक्क्यांनी घसरून प्रति बॅरल ९१.५७ अमेरिकन डॉलरवर आले, पण नंतर व्यापारात त्यात किंचित सुधारणा झाली.
शहरनिहाय पेट्रोल आणि डिझेलचे दर
- दिल्ली
पेट्रोल: रु १०२.१२ (+२.६१)
डिझेल: रु ९५.२० (+२.७१)
- कोलकाता
पेट्रोल: रु. ११३.५१ (+२.८७)
डिझेल: रु. ९९.८२ (+२.८०)
- मुंबई
पेट्रोल: रु १११.२१ (+२.७२)
डिझेल: रु ९७.८३ (+२.८१)
- चेन्नई
पेट्रोल: रु १०७.७७ (+२.४६)
डिझेल: रु ९९.५५ (+२.५७)
इंधनाच्या दरातील ताज्या दरवाढीमुळे प्रवासी, वाहतूकदार आणि सर्व क्षेत्रांतील व्यवसायांवरील आर्थिक भार वाढण्याची शक्यता आहे. अनेक महिन्यांच्या इंधन दरातील स्थिरतेनंतर, १६ मे रोजी भारतात पेट्रोल आणि डिझेल या दोन्हीच्या दरात ३ रुपयांची वाढ झाली. एप्रिल २०२२ पासून इंधनाचे दर कमी-अधिक प्रमाणात स्थिर राहिल्यामुळे अनेकांना याचे आश्चर्य वाटले. याला एकमेव अपवाद मार्च २०२४ चा होता, जेव्हा २०२४ च्या लोकसभा निवडणुकांपूर्वी दरात प्रति लिटर २ रुपयांची कपात करण्यात आली होती.
हे ही वाचा:
होर्मुझपासून ऊर्जा संकटापर्यंत…
इबोलावर WHO चा अलर्ट; भारताकडून ट्रॅव्हल अॅडव्हायझरी जारी
पाकिस्तानच्या क्वेटामध्ये स्फोटामुळे रेल्वेचे दोन डबे घसरले; मोठी जीवितहानी
अमेरिका-इराण शांतता कराराची चांगली बातमी येणार?
विश्लेषकांनी असा इशारा दिला आहे की पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरात सातत्याने होणाऱ्या वाढीमुळे वाहतूक आणि दळणवळणाचा खर्च वाढू शकतो, ज्यामुळे अखेरीस जीवनावश्यक वस्तू आणि खाद्यपदार्थांच्या किमती वाढू शकतात. सरकारी अधिकाऱ्यांनी यापूर्वी म्हटले होते की, सततचा भू-राजकीय तणाव आणि जागतिक ऊर्जा बाजारातील अस्थिरतेच्या पार्श्वभूमीवर वाढता आयात खर्च नियंत्रित करण्यासाठी आणि इंधन पुरवठ्यात स्थिरता राखण्यासाठी या सुधारणा आवश्यक होत्या.